Corn field

Yr Her

Yn fyd-eang, mae plâu di-asgwrn-cefn (e.e. pryfed, gwiddon, nematodau) yn achosi difrod gwerth cannoedd o biliynau o bunnoedd i gnydau âr a choedwigoedd bob blwyddyn, gan effeithio ar ddiogelwch bwyd yn fyd-eang.  Bydd hyn yn parhau i waethygu o ganlyniad i newid yn yr hinsawdd ac ymwrthedd i blaladdwyr presennol. Gyda chyfyngiadau cynyddol ar blaladdwyr cemegol o ganlyniad i'w heffaith ar yr amgylchedd, mae bioblaladdwyr (sylweddau naturiol sy'n rheoli plâu) wedi dod i'r amlwg fel dewis amgen dichonadwy, ond bydd angen eu profi a'u cofrestru gydag awdurdodau rheoleiddiol.

Infected wireworms

Y Dull

Gwnaeth gwaith ymchwil gan yr Athro Tariq Butt a'i dîm ddarganfod bod y ffwng Metarhizium brunneum yn gyfrwng effeithiol ar gyfer bioreoli plâu megis thripsod a gwiddon sy’n effeithio’n ddifrifol ar blanhigion. Drwy brofion gwenwyndra helaeth yn y labordy a gwaith maes gyda phartneriaid diwydiannol ac academaidd, gwnaethant ganfod nad yw Metarhizium a'i fetabolion yn goroesi mewn pridd. Ar ben hynny, cynhyrchir swm isel iawn o'r metabolion sy'n annhebygol o gyrraedd y gadwyn fwyd, sy’n golygu ei bod hi'n ddiogel defnyddio'r ffwng ar gnydau. Darganfu'r Athro Butt a'i dîm fod metabolion anweddol M. brunneum o fudd i'r planhigyn drwy wrthsefyll neu ladd plâu di-asgwrn-cefn pridd megis nematodau a molysgiaid parasitig. Ar y cyd â'r byd diwydiannol, mae'r anweddolion hyn yn cael eu datblygu fel cynhyrchion newydd i ddiogelu planhigion. 

Yr Effaith

Mae ymchwil yr Athro Butt wedi llywio'r Comisiwn Ewropeaidd ynghylch diogelwch metabolion ffwngaidd Metarhizium a pharatoi'r ffordd ar gyfer cofrestru M. brummeun. Mae cynhyrchion megis Met52 a GranMet wedi cael eu creu at ddibenion masnachol o M. brunnuem a'u gwerthu yn Ewrop. Yn ogystal, mae ymchwil yr Athro Butt yn cael ei defnyddio gan gwmnïau rhyngwladol megis Certis BV i greu’r genhedlaeth nesaf o bioblaladdwyr newydd sy'n seiliedig ar gynhyrchion naturiol. Bydd y rhain yn disodli'r plaladdwyr cemegol presennol sydd wedi cael eu tynnu'n ôl o'r farchnad neu sy'n cael eu tynnu'n ôl. Mae'n parhau i weithio gyda phartneriaid Ewropeaidd i leihau’r baich rheoleiddiol sy’n gysylltiedig â metabolion, a chyda phartneriaid diwydiannol i ddarganfod a phrofi cyfryngau bioreoli newydd. 

Ymchwil Bioreoli a Chynhyrchion Naturiol

REF Case Study BANP

BANP

Nodau Datblygu Cynaliadwy y Cenhedloedd Unedig (CU)

UNSDG Life on Land

Themâu Ymchwil Prifysgol Abertawe