Llun: Pexels
Mae esblygiad y rhywogaeth ddynol wedi'i nodi gan gynnydd ym maint yr ymennydd. Nawr mae ymchwil newydd yn awgrymu y gallai hynny fod yn rhannol ddibynnol ar gynnydd mewn estrogen cynenedigol - a ddatgelir trwy edrych ar hyd bysedd person.
Mae'r Athro John Manning, o dîm ymchwil Chwaraeon Cymhwysol, Technoleg, Ymarfer Corff a Meddygaeth (A-STEM) Abertawe, yn arbenigwr ym maes cymhareb digid. Mae ei waith yn archwilio'r berthynas rhwng hyd y bys mynegai a'r bys modrwy, a elwir yn gymhareb 2D:4D, sy'n gysylltiedig yn uniongyrchol â chrynodiadau cymharol estrogen a thestosteron y mae babi yn eu cael yn ystod trimester cyntaf beichiogrwydd.
Mae gan unigolion sydd ag oestrogen uchel o'i gymharu â thestosteron fysedd mynegai hir (2D) mewn perthynas â'u bysedd modrwy (4D) - hynny yw, mae eu gwerth 2D:4D yn uchel.
Mae ymchwil ddiweddaraf yr Athro Manning wedi ei weld yn gweithio gyda chydweithwyr o Adran Anthropoleg Prifysgol Istanbul ac mae eu canfyddiadau newydd gael eu cyhoeddi yn y cyfnodolyn Early Human Development.
Mae cylchedd y pen mewn plant newydd-anedig yn gysylltiedig yn gryf â maint yr ymennydd a mesurau dilynol o IQ. Ar gyfer yr ymchwil hon, edrychodd y tîm ar 2D:4D a chylchedd y pen mewn 225 o fabanod newydd-anedig - 100 o fechgyn a 125 o ferched.
Datgelodd hyn fod 2D:4D uchel (sy'n dynodi oestrogen cynenedigol uchel) yn gysylltiedig â chylchedd pen mawr mewn bechgyn ond nid merched.
Meddai'r Athro Manning: “Mae’r canfyddiad hwn yn berthnasol i esblygiad dynol oherwydd bod cynnydd ym maint yr ymennydd i’w gael ochr yn ochr â benyweiddio’r sgerbwd, yr hyn a elwir yn ddamcaniaeth yr epa sydd wedi’i oestrogeneiddio. Canfuwyd bod gwerthoedd uchel o 2D:4D mewn dynion yn gysylltiedig â chyfraddau uwch o broblemau'r galon, cyfrifiadau sberm gwael a thueddiad i sgitsoffrenia.
“Fodd bynnag, gall cynnydd ym maint yr ymennydd wrthbwys o’r problemau hyn. Felly, mae'n anochel y gall yr awydd esblygiadol am ymennydd mwy mewn bodau dynol fod yn gysylltiedig â gostyngiadau mewn hyfywedd gwrywaidd gan gynnwys problemau cardiofasgwlaidd, anffrwythlondeb a chyfraddau sgitsoffrenia.”
Mae'r ymchwilwyr yn credu bod eu canfyddiadau'n darparu rhagor o dystiolaeth am ddylanwad cadarnhaol oestrogen cynenedigol ar esblygiad ymennydd dynol.
Mae ymchwil flaenorol yr Athro Manning wedi archwilio sut y gall cymhareb digid ddarparu gwybodaeth werthfawr yn ymwneud ag yfed alcohol, canlyniadau ar ôl dal Covid-19, yn ogystal â defnydd ocsigen mewn pêl-droedwyr.
Darllenwch y papur yn llawn Digit ratio (2D:4D) and neonatal head circumference: Evidence for oestrogenization in human brain evolution
Dysgwch fwy am Ysgol Peirianneg a Gwyddorau Cymhwysol