Llun: Shutterstock
Mae astudiaeth dan arweiniad ymchwilwyr ym Mhrifysgol Abertawe yn awgrymu y gallai patrymau dietegol effeithio ar iechyd meddwl pobl ifanc ac yn amlinellu ymchwil fanwl i ddeall y berthynas hon yn well.
Archwiliodd yr adolygiad, a gyhoeddwyd yn y cyfnodolyn Nutrients, dystiolaeth o 19 astudiaeth a oedd yn archwilio cysylltiadau rhwng diet a chanlyniadau iechyd meddwl pobl ifanc. Ar draws yr astudiaethau, roedd patrymau dietegol cyffredinol iachach yn aml yn gysylltiedig â llai o symptomau iselder, tra bod ansawdd diet gwael yn gysylltiedig â mwy o ofid seicolegol.
Dadansoddodd yr ymchwilwyr chwe threial rheoledig ar hap a 13 darpar astudiaeth garfan. Daethant o hyd i'r canlynol: Roedd y dystiolaeth a oedd yn cefnogi atchwanegiadau maetholion unigol yn gymysg, gyda chanfyddiadau’n dod i’r amlwg ond yn anghyson y gallai atchwanegiadau fitamin D leihau symptomau iselder pobl ifanc. I'r gwrthwyneb, dangosodd patrymau diet cyflawn a mynegeion ansawdd diet gysylltiadau mwy cyson â chanlyniadau iechyd meddwl ffafriol.
Mae'r awduron yn nodi bod llencyndod yn cynrychioli cyfnod hollbwysig ar gyfer datblygiad yr ymennydd ac iechyd meddwl, gan gynnig cyfleoedd ar gyfer atal ac ymyrraeth gynnar. Maen nhw'n tynnu sylw at ddiet ac yn amlygu hyn fel ffactor y gellir ei addasu a'i raddoli sydd wedi'i wreiddio ym mywyd bob dydd. Fodd bynnag, maent yn rhybuddio bod y sylfaen dystiolaeth gyfredol yn parhau i fod yn anghyson ac yn cael ei dylanwadu gan ffactorau demograffig fel statws economaidd-gymdeithasol a rhyw.
Nod yr adolygiad oedd cryfhau perthnasedd ymchwil bresennol yn y byd go iawn drwy ganolbwyntio y tu hwnt i grwpiau a ddiffinnir gan glinigau, gyda'r nod o hysbysu ymarfer clinigol a pholisi iechyd cyhoeddus.
Mae'r astudiaeth hefyd yn nodi bylchau sylweddol yn y llenyddiaeth gyfredol. Mae'r rhan fwyaf o'r ymchwil hyd yn hyn wedi canolbwyntio ar iselder, gan adael canlyniadau fel pryder, straen, ymddygiadau allanol, hunan-barch ac ymddygiad ymosodol heb fawr sylw.
I fynd i'r afael â'r bylchau hyn, mae'r awduron yn cyflwyno cynllun manwl ar gyfer cynnal ymchwil yn y dyfodol, gan amlinellu dyluniadau astudio a argymhellir, pynciau blaenoriaeth a dulliau methodolegol. Mae'r rhain yn cynnwys mwy o ddefnydd o astudiaethau sy'n seiliedig ar amlygiad, ymgorffori marcwyr biolegol, safoni gwell, arferion gwyddoniaeth agored, a mesur canlyniadau iechyd meddwl ehangach.
Cefnogwyd yr ymchwil gan Bwyllgor Iechyd Gwybyddol y Sefydliad er Hyrwyddo Gwyddorau Bwyd a Maeth (IAFNS).
Meddai'r awdur cyfatebol, yr Athro Hayley Young o Ysgol Seicoleg Prifysgol Abertawe: “Ar y cyfan, mae ein canfyddiadau’n awgrymu y dylai strategaethau iechyd cyhoeddus a chlinigol flaenoriaethu dulliau diet cyflawn dros atchwanegiadau ynysig wrth ystyried iechyd meddwl pobl ifanc. Fodd bynnag, mae angen cynnal ymchwil bellach o safon i benderfynu pa batrymau dietegol sydd fwyaf effeithiol ac i bwy.”