Ecoleg y Môr : Deall morlun Cymru: cynefinoedd arfordirol hanfodol ar gyfer carbon glas a physgod (RS978)

Darparwyr y cyllid:  Cyfoeth Naturiol Cymru, Y Gyfadran Gwyddoniaeth a Pheirianneg, EVMT PRogRess Ltd (Dr Mark Townley a Heather Townley), Project Seagrass

Y meysydd pwnc:  Ecoleg y Môr 

Dyddiadau dechrau'r prosiect:  Hydref 2026 

**(Gweler y nodyn isod ynghylch dyddiadau dechrau hwyrach posibl). 

Goruchwylwyr:  

• Dr Nicole Esteban
• Dr Richard Unsworth
• Dr Penny Neyland

Rhaglen astudio gydnaws: PhD yn y Gwyddorau Biolegol 

Dull astudio: Amser llawn 

Man Astudio: Prifysgol Abertawe (Campws Y Singleton) 

Disgrifiad o'r Prosiect:  
Mae morfeydd heli a morwellt yn adnabyddus am amrywiaeth o wasanaethau ecosystemau gan gynnwys amddiffyn arfordirol, dal a storio carbon, cylchu maetholion, a hidlo dŵr (McKinley et al., 2018; Unsworth et al. 2022). Mae rôl y morlun arfordirol hwn fel cynefinoedd pwysig i garbon glas a physgod yn cael ei dyfynnu'n eang mewn llenyddiaeth, ond mewn realiti, nid yw'n cael ei deall yn dda iawn a dim ond ychydig o astudiaethau Ewropeaidd sydd wedi disgrifio'r ffactorau sy'n dylanwadu ar amgylcheddau morfeydd heli a morwellt ar gyfer carbon glas a physgod (Laffaille et al., 2000; Veiga et al., 2006; Ribeiro et al., 2012; Stamp et al., 2023; O’Neill et al. 2024; Shute et al. 2025). Mae ymdrechion cynyddol i adfer morfeydd heli a morwellt yn canolbwyntio ar yr angen i uchafu’r dyluniad i wella cynefinoedd a gwasanaethau ecosystemau megis bioamrywiaeth forol a chynhyrchedd, ond mae'r gallu i wneud hyn yn gyfyngedig o ganlyniad i fylchau gwybodaeth sylweddol. I lywio ymdrechion adfer, mae angen astudiaethau ar sail data i archwilio dylanwadwyr ecolegol morlun Cymru gyda ffocws ar forfeydd heli a morwellt, gan gynnwys darpariaeth bwyd, lloches neu lwybrau mudol i gymunedau o bysgod, gan ystyried storio carbon glas. Bydd y prosiect PhD hwn yn ceisio meithrin dealltwriaeth o'r ffactorau hanfodol sy'n dylanwadu ar garbon glas a chynulliadau pysgod mewn cynefinoedd morfeydd heli a morwellt yn ne Cymru (gan gynnwys cynefinoedd cilfach, risg ysglyfaethu, cysylltedd, a ffactorau anfiotig). Bydd y canfyddiadau hyn yn cael eu defnyddio i lywio ac optimeiddio dyluniad mentrau adfer i uchafu gwasanaethau ecosystem morfeydd heli a morwellt. 

Bydd ymchwil y PhD yn adeiladu ar y ddealltwriaeth bresennol o sbardunau carbon glas a phoblogaethau pysgod (e.e., toreithrwydd, amrywiaeth) mewn cynefin dŵr bas, yn gyntaf drwy adolygu sbardunau amgylcheddol gan gynnwys halwynedd, bathymetreg, y llanw a thymheredd. Ar ôl nodi'r ffactorau anfiotig i lywio dyluniad arbrofol a detholiad y safle, bydd cyfres o astudiaethau'n canolbwyntio ar ddysgu sut mae pysgod yn defnyddio morfeydd heli a morwellt yn ne Cymru. Bydd canfyddiadau ymchwil yn ehangu ein dealltwriaeth y tu hwnt i'r hyn sy'n hysbys am bysgod mewn morfeydd heli a morwellt ar draws y rhynglanwol ac mewn llanw uchel (lle mae samplu hanesyddol wedi'i gynnal eisoes) i gynnwys micro-gynefinoedd a llanw is neu gilfach ddyfnach. Bydd archwiliadau'n cynnwys arbrofion labordy rheoledig (e.e. yn y Ganolfan Ymchwil Ddyfrol Gynaliadwy ym Mhrifysgol Abertawe) a samplu morfeydd heli a morwellt i feintioli dylanwad ffactorau biotig ac anfiotig (megis maint dol morfeydd heli a morwellt, presenoldeb pyllau/cilfachau, ansawdd dŵr, storfa garbon) yn y morlun. Bydd y data sy'n dod i'r amlwg yn ateb cwestiynau megis "sut mae cyfansoddiad llystyfiant, dwysedd pori a thopograffi yn effeithio ar garbon glas a chynulliadau pysgod cyffredinol?" Bydd canfyddiadau'r PhD yn llywio ac yn gwella ein dealltwriaeth o sbardunwyr carbon glas a chynulliadau o bysgod mewn morfeydd heli a morwellt gan ganolbwyntio ar dde Cymru. 

Cyfnod ariannu: 3 blynedd   

Anogir ymgeiswyr o Gymru, rhai sy’n fenywaidd neu o gefndiroedd difreintiedig i ymgeisio 

** Mewn amgylchiadau eithriadol, ac yn amodol ar gymeradwyaeth y Brifysgol a/neu'r corff cyllido perthnasol, gellir caniatáu gohirio cynnig tan y cyfnod cofrestru nesaf sydd ar gael. Fel arfer, ni fydd gohiriad o'r fath yn fwy na thri mis calendr o'r dyddiad dechrau a bennwyd yn wreiddiol. Sylwer, dim ond un cais i ohirio gaiff ei ystyried ac ni ellir gwarantu y caiff ei gymeradwyo. 

PhD: Rhaid i ymgeiswyr am PhD feddu ar radd israddedig ar lefel 2.1mewn Biowyddorau neu bwnc cysylltiedig,  neu radd Meistr briodol gyda theilyngdod (neu gyfwerth nad yw'n rhan o'r DU fel y'i diffinnir gan Brifysgol Abertawe).

Gofynion Mynediad Saesneg: Os nad Saesneg yw eich iaith gyntaf bydd angen canlyniad derbyniol mewn cymhwyster Iaith Saesneg cymeradwy i wneud yn siŵr y byddwch yn gallu manteisio’n llawn o astudio yn Abertawe. Rydym yn ystyried ystod eang o gymwysterau, gan gynnwys Prawf Saesneg Prifysgol Abertawe, a phrawf IELTS y Cyngor Prydeinig (gydag isafswm o 6.5, a 5.5 ym mhob cydran). Ceir rhestr lawn o brofion derbyniol Iaith Saesneg yma.

Nodyn ar gyfer ymgeiswyr gyda cymhwysterau rhyngwladol neu Ewropeaidd: Gellir dod o hyd i fanylion ynghylch sut mae eich cymhwyster yn cymharu â’r gofynion mynediad academaidd sydd wedi'u cyhoeddi ar ein tudalen Gofynion Mynediad Gwledydd Penodol.  

Os oes gennych gwestiynau o ran eich cymhwysedd academaidd yn seiliedig ar yr uchod, e-bostiwch pgrscholarships@abertawe.ac.uk gyda'r ddolen i'r ysgoloriaethau y mae gennych chi ddiddordeb ynddynt.  

Sylwer bod y rhaglen yn gofyn i rai ymgeiswyr feddu ar gymeradwyaeth ATAS, mae mwy o fanylion am gymwysterau'r cynllun ATAS ar wefan Llywodraeth y DU.  

NID yw'n ofynnol cael cymeradwyaeth ATAS fel rhan o'r broses ymgeisio am ysgoloriaeth. Rhoddir manylion i ddeiliaid dyfarniad (fel y bo'n briodol) ynghylch sut i gyflwyno cais am gymeradwyaeth ATAS ar yr un pryd â chael cynnig ysgoloriaeth am gwrs.

Ymgeiswyr sy’n gymwys i dalu ffioedd y DU yn unig.  

Oherwydd cyfyngiadau cyllid, mae'r ysgoloriaeth hon ar agor i ymgeiswyr sy'n gymwys i dalu ffïoedd dysgu ar gyfradd y DU yn unig, fel y’i diffinnir gan UKCISA (Rhestr lawn o gategorïau ar gyfer addysg uwch yng Nghymru) 

Mae'r ysgoloriaeth hon yn talu'r holl ffïoedd dysgu gan gynnwys ariantal blynyddol ar raddfa UKRI (sef £21,805 ar gyfer 2026/27 ar hyn o bryd). 

Bydd treuliau ymchwil ychwanegol gwerth hyd at £9,500 y flwyddyn ar gael hefyd. 

I wneud cais, cwblhewch y ffurflen gais gyfan, gan ddilyn y ddolen hon.

Gallwch gyflwyno cais yn Gymraeg ac ni fydd unrhyw gais a gyflwynir yn Gymraeg yn cael ei drin yn llai ffafriol na chais a gyflwynir yn Saesneg. Gweler Polisi Prifysgol Abertawe ar ddyfarnu grantiau a darparu cymorth ariannol.

 Er mwyn cael eich ystyried ar gyfer y dyfarniad ysgoloriaeth hon, mae angen y camau canlynol hefyd. 

1) Yn yr adran 'Gwybodaeth sy'n gysylltiedig â'r Rhaglen', rhowch y Cod RS perthnasol ar gyfer y dyfarniad ysgoloriaeth h.y. RS978

2) Yn yr adran 'Ymchwil' fe welwch 'Teitl prosiect arfaethedig/teitl ysgoloriaeth'* (Gorfodol) 

• Yn 'Teitl prosiect arfaethedig/teitl ysgoloriaeth' rhowch y ddau:  

• y Cod RS978, a 
• teitl yr ysgoloriaeth.   

• Gadewch y maes Goruchwyliwr Arfaethedig yn wag 
• Gadewch y Prosiect Ymchwil (os yw'n berthnasol) yn wag 
• Yn 'Oes gennych gynnig i'w uwchlwytho?*' (Gorfodol) Dewiswch Ydw 
• Yna uwchlwythwch gopi o'r hysbyseb (gallwch gadw'r hysbyseb trwy glicio print, ac yna argraffu i pdf) 

3) Yn yr adran 'Gwybodaeth am gyllid' dewiswch yr opsiwn 'Cyllid Ysgoloriaeth' yn unig. Gwnewch yn siŵr nad oes unrhyw opsiynau eraill wedi'u dewis.  

*Cyfrifoldeb yr ymgeisydd yw rhestru'r wybodaeth uchod yn gywir wrth wneud cais, sylwch na fydd ceisiadau a dderbynnir heb y wybodaeth uchod a restrir yn cael eu hystyried ar gyfer dyfarniad yr ysgoloriaeth. 

Os ydych wedi gwneud cais am y rhaglen hon o'r blaen, bydd y system yn arddangos rhybudd 'Cais Wedi'i Gyflwyno' ac yn blocio cyflwyniad newydd. Yn yr achos hwn:

1.      Gwnewch gais am yr un cwrs gyda'r dyddiad cychwyn nesaf sydd ar gael (e.e., dewiswch Ionawr os nad yw mis Hydref ar gael).

2.      Anfonwch e-bost at pgrscholarships@abertawe.ac.uk gyda'ch rhif myfyriwr a chod RS yr ysgoloriaeth berthnasol, gan ofyn i'r dyddiad cychwyn gael ei ddiwygio i gyd-fynd â'r hysbyseb.

3.      Yna bydd staff derbyn yn diweddaru'ch cais yn unol â hynny.

Pwysig: Os ydych chi eisoes wedi cyflwyno cais am yr un rhaglen a dyddiad dechrau, peidiwch ag ail-ymgeisio gan ddefnyddio cyfeiriad e-bost gwahanol. Ni fydd ceisiadau a gyflwynir gyda chyfeiriad e-bost sy'n wahanol i'r un a ddefnyddiwyd yn eich cais gwreiddiol yn cael eu derbyn na'u hystyried.

Mae angen un cais i bob dyfarniad ysgoloriaeth ymchwil unigol dan arweiniad Prifysgol Abertawe; ni ellir ystyried ceisiadau sy'n rhestru sawl dyfarniad ysgoloriaeth ymchwil dan arweiniad Prifysgol Abertawe. 

NODER: Ymgeiswyr ar gyfer PhD/EngD/ProfD/EdD - er mwyn cefnogi ein hymrwymiad i ddarparu amgylchedd heb wahaniaethu a dathlu amrywiaeth ym Mhrifysgol Abertawe, mae'n ofynnol i chi lenwi Ffurflen Monitro Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant (EDI) yn ychwanegol at eich ffurflen gais rhaglen.    

Sylwch fod llenwi'r Ffurflen Monitro EDI yn orfodol; Efallai na fydd eich cais yn symud ymlaen os na chyflwynir y wybodaeth hon. 

Fel rhan o'ch cais ar-lein, RHAID i chi uwchlwytho'r dogfennau canlynol (peidiwch ag anfon y rhain trwy e-bost): 

• CV 
• ·        Tystysgrifau gradd a thrawsgrifiadau (os ydych chi'n astudio ar gyfer gradd ar hyn o bryd, mae sgrinluniau o'ch graddau hyd yma yn ddigonol) 
• ·        Llythyr cyflwyno sy'n cynnwys 'Datganiad Personol Atodol' i esbonio pam mae'r swydd yn cyd-fynd yn arbennig â'ch sgiliau a'ch profiad a sut rydych chi'n dewis datblygu'r prosiect. 
• ·        Un geirda (academaidd neu gyflogwr blaenorol) ar bapur pennawd neu gan ddefnyddio ffurflen geirda Prifysgol Abertawe. Sylwch nad ydym yn gallu derbyn cyfeiriadau a dderbynnir yn dyfynnu cyfrifon e-bost preifat, e.e. Hotmail. Dylai dyfarnwyr ddyfynnu eu cyfeiriad e-bost cyflogaeth i wirio geirda. 
• ·        Tystiolaeth o fodloni gofynion Iaith Saesneg (os yw'n berthnasol – nodwch gall unrhyw gynnig a wneir fod yn amodol ar y lefel briodol o Saesneg. Mae rhestr lawn o brofion Saesneg derbyniol i'w gweld yma). 
• ·        Copi o fisa preswyl y DU (os yw'n berthnasol) 
• ·        Cadarnhau cyflwyno ffurflen EDI 

Croesewir ymholiadau anffurfiol; cysylltwch â:

ENW: Dr Nicole Esteban

EBOST: n.esteban@swansea.ac.uk

*Rhannu Data Cais Partner Allanol – Sylwer, fel rhan o'r broses dethol ceisiadau am ysgoloriaeth, y gall rhannu data cais ddigwydd gyda phartneriaid allanol y tu allan i'r Brifysgol, pan fo cyd-ariannu prosiect ysgoloriaeth yn berthnasol.