Mae amddiffynfeydd morol ar hyd ein harfordir yn hanfodol i gymunedau fynd i'r afael â lefel y môr yn codi, ond ceir tystiolaeth gynyddol eu bod hefyd yn cyfrannu at fioamrywiaeth yn dirywio.

Fodd bynnag, gall atebion eco-beirianegol liniaru colli bioamrywiaeth a thrawsnewid isadeiledd yn gynefin gwerthfawr. Mae Prifysgol Abertawe yn gweithio gydag arbenigwyr diwydiannol ar amrywiaeth o ymyriadau i fwyafu'r cyfleoedd i fflora a ffawna gytrefu amddiffynfeydd morol, heb gyfaddawdu eu prif swyddogaeth - sef amddiffyn ein cymunedau arfordirol.

Gyda chymorth gan Gronfa'r Angen Mwyaf, bydd y prosiect hwn yn mynd gam ymhellach. Bydd ymchwilwyr o Adran y Biowyddorau yn gweithio mewn cydweithrediad â chyfranogwyr o'r tu allan i'r Brifysgol i ddatblygu amddiffynfeydd morol a fydd yn gwella bioamrywiaeth, ac estheteg, treftadaeth ddiwylliannol ac iechyd a diogelwch hefyd.

'Dylunio cymunedol' ar gyfer y Mwmbwls

Mae Wal Môr y Mwmbwls yn cael ei hadfer, sy'n gyfle i'r wal môr newydd hybu bioamrywiaeth a dod yn nodwedd werthfawr i'r gymuned.

Bydd cyfres o weithdai yn helpu i ddatblygu dyluniadau penodol a fydd yn integreiddio syniadau ac anghenion grŵp amrywiol o randdeiliaid, megis grwpiau cymunedol (Cymdeithas Gŵyr, Sefydliad Brenhinol De Cymru), addysgwyr, preswylwyr a busnesau lleol a Cyfoeth Naturiol Cymru (NRW).

Nod y 'dylunio cymunedol' hwn yw cydnabod bod ecoleg yn un ffactor yn unig yn y broses greadigol, a bod ymagweddau megis estheteg, treftadaeth ddiwylliannol ac iechyd a diogelwch yn ystyriaethau hanfodol yn y lle cyhoeddus hwn.

Bydd y cwmnïau masnachol Reckli a CubeX, sy'n arbenigwyr wrth greu ffurflinwyr (mowldiau) penodol a gweithgynhyrchu Concrit â Pherfformiad Uchel Iawn (UHPC), yn cynghori ar ofynion gweithgynhyrchu. Y nod yw creu dau ddyluniad panel, gweithgynhyrchu'r ffurflinwyr a chynhyrchu 36 panel i'w profi, a fydd yn cael eu gosod ar Wal Môr y Mwmbwls.

Dros gyfnod o flwyddyn, caiff y paneli eu monitro gan wyddonwyr morol, yn ogystal â dinasyddion mewn prosiect gwyddoniaeth gyfranogol. Bydd gwyddonwyr yn meintoli'r fioamrywiaeth ac yn cymharu effeithiolrwydd y 'dylunio cymunedol' â phatrymau masnachol.

Bydd y prosiect gwyddoniaeth dinasyddion yn galluogi cyfranogwyr ar draws y gymuned i ddysgu am fioamrywiaeth arfordirol, y rhywogaethau sy'n byw yn yr ardal rynglanwol a sut i'w cofnodi. Hefyd, byddant yn cael cyflwyniad i effeithiau lleol newid yn yr hinsawdd a'r cysyniad o eco-beirianneg, gan ddatblygu cysylltiad dyfnach â'u hamgylchedd lleol.

Mae'r prosiect yn gyfle i academyddion ddeall agweddau at ymchwil, amddiffynfeydd arfordirol a'r amgylchedd naturiol yn well. Hefyd bydd yn arwain at gronfa ddata a fydd yn cynnwys gwybodaeth am fioamrywiaeth Bae Abertawe, a fydd o ddiddordeb i academyddion ac i reolwyr amgylcheddol megis Cyfoeth Naturiol Cymru neu Gyngor Abertawe.

Os oes gennych ddiddordeb mewn cefnogi'r prosiect hwn neu brosiectau eraill sy'n debyg, cysylltwch â ni yma.