Trosolwg
Dyfarnwyd rôl Athro Emerita (Ieithyddiaeth Gymhwysol) i Tess Fitzpatrick yn 2026. Yn ystod ei chyflogaeth ym Mhrifysgol Abertawe, roedd hi'n Bennaeth yr Adran Ieithyddiaeth Gymhwysol ac yn Gyfarwyddwr y Ganolfan Ymchwil Iaith, cartref y Grŵp Ymchwil Astudiaethau Geirfaol. Rhwng 2012 a 2017, roedd hi'n Athro Ieithyddiaeth Gymhwysol ym Mhrifysgol Caerdydd, lle bu'n arwain y Ganolfan ar gyfer Ymchwil Iaith a Chyfathrebu.
Yn wreiddiol, roedd ymchwil Tess ar brosesu geirfa yn canolbwyntio ar gaffael ail iaith a phrofi. Drwy ddatblygu methodoleg newydd ar gyfer archwilio geirfaol gan ddefnyddio ymatebion cysylltiadol, ymestynnodd ei hymchwil eirfaol i gyd-destunau gan gynnwys heneiddio, dementia a dewis geiriau mewn gofal meddygol. Profiad Tess o dirwedd ddwyieithog Cymru sy'n llywio ei gwaith, ac mae ei phrosiectau wedi cynhyrchu adnoddau arloesol ar gyfer defnyddwyr a dysgwyr y Gymraeg. Mae ei gwefan https://mental-lexicon.swansea.ac.uk yn gartref i amrywiaeth o gronfeydd data cysylltu geiriau, gan gynnwys y cyntaf o'i math yn y Gymraeg.
Bu Tess yn Gadeirydd Cymdeithas Ieithyddiaeth Gymhwysol Prydain 2015-2018. Yn 2017, dyfarnwyd Cymrodoriaeth Academi'r Gwyddorau Cymdeithasol iddi am ei gwaith mewn astudiaethau geirfaol ac ehangu ein dealltwriaeth o brosesau gwybyddol mewn dysgu ac addysg iaith. Yn 2021, derbyniwyd hi'n Gymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru, ac yn 2023 dyfarnwyd Cymrodoriaeth Ian Gordon iddi gan Te Herenga Waka/Prifysgol Victoria yn Wellington.