Hanes, Treftadaeth : Ysgoloriaeth Ddoethurol AHRC (wedi'i hariannu'n llawn) mewn Hanes gydag Amgueddfa Cymru (RS950)

Darparwyr y cyllid:  Cyngor Ymchwil y Celfyddydau a'r Dyniaethau

Y meysydd pwnc: Hanes 

Dyddiadau dechrau'r prosiect:  Hydref 2026*

*(Gweler y nodyn isod ynghylch dyddiadau dechrau hwyrach posibl). 

* Mewn amgylchiadau eithriadol, ac yn amodol ar gymeradwyaeth y Brifysgol a/neu'r corff cyllido perthnasol, gellir caniatáu gohirio cynnig tan y cyfnod cofrestru nesaf sydd ar gael. Fel arfer, ni fydd gohiriad o'r fath yn fwy na thri mis calendr o'r dyddiad dechrau a bennwyd yn wreiddiol. Sylwer, dim ond un cais i ohirio gaiff ei ystyried ac ni ellir gwarantu y caiff ei gymeradwyo. 

Goruchwylwyr:  

• Dr Geraldine Lublin; Athro Cyswllt; Adran Llenyddiaeth, y Cyfryngau ac Iaith, Prifysgol Abertawe; g.lublin@abertawe.ac.uk
• Yr Athro Martin Johnes, Athro Hanes Modern, Prifysgol Abertawe; m.johnes@abertawe.ac.uk
• Dr Dafydd Tudur, Pennaeth Ymgysylltu, Yr Adran Ymgysylltu, LlGC; dafydd.tudur@llyfrgell.cymru
• Ms. Miidong P. Daloeng, Archifydd Cynorthwyol - Cymunedau a Mynediad, LlGC; miidong.p.daloeng@llyfrgell.cymru 

Rhaglen astudio gydnaws: PhD mewn Hanes

Dull astudio: Amser llawn neu Rhan-Amser

Man Astudio: Prifysgol Abertawe (Campws Y Singleton)

Disgrifiad o'r Prosiect: 

Mae gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru y casgliad mwyaf o ddeunyddiau sy'n dogfennu hanes Y Wladfa, sef yr enw Cymraeg am yr anheddiad Cymreig ym Mhatagonia. Fodd bynnag, mae'r dogfennau hyn ond wedi cael eu hystyried hyd yn hyn yng nghyd-destun naratifau traddodiadol, sy'n canolbwyntio ar safbwynt Cymru, am wydnwch diwylliannol a goroesiad ieithyddol, heb fawr o ystyriaeth i gyd-destun ehangach yr Ariannin na phobl frodorol Patagonia. 

Mae'r Wladfa yn 160 oed eleni, ac mae'r prosiect hwn yn cyfuno arbenigedd mewn Astudiaethau Lladin-Americanaidd, Hanes Cymru, y Dyniaethau Digidol, a Gwyddor Llyfrgelloedd a Gwybodaeth, er mwyn mynd i'r afael â mater y cydnabyddir yn eang bod angen rhoi sylw iddo. Ein nod y archwilio dulliau o ddehongli ac ail-ddehongli'r casgliad, gan ailymweld â deunyddiau er mwyn ateb y cwestiynau ymchwil hyn: 

1. I ba raddau nad yw'r casgliad wedi'i archwilio'n ddigonol? Sut y gallai dulliau sefydledig fod wedi ymyleiddio neu danbrisio dogfennau penodol?
2. A yw fframweithiau dehongli cyfoes yn gallu datgelu gwybodaeth newydd sy'n gwella dealltwriaeth o'r Wladfa a'i goblygiadau cyfoes?
3. Pa fylchau canfyddadwy sy'n bodoli a beth yw goblygiadau'r absenoldeb hwn?
4. Sut y gellir (ail)ddehongli a datblygu'r casgliad i adlewyrchu amrywiaeth ehangach o leisiau a phrofiadau a sicrhau cynrychiolaeth fwy teg?
5. Sut y gellir defnyddio canfyddiadau'r prosiect i ddatblygu adnoddau dehongli priodol a fydd yn hyrwyddo cynrychiolaeth gynhwysol ac yn ysgogi ymgysylltiad cyhoeddus ehangach? 

Bydd y broses o ailedrych ar sut mae'r bennod bwysig hon yn hanes Cymru yn cael ei dehongli yng nghasgliadau LlGC yn hynod arwyddocaol ac effeithiol, gan wneud cyfraniad at ddau faes yn bennaf: 

Hyrwyddo dealltwriaeth gymhleth a chynhwysol o hanes 

Er bod ysgolheictod diweddar yn ymwneud â'r Wladfa wedi dadlau dros ddealltwriaeth fwy manwl a chynhwysol o'i chymhlethdod hanesyddol, mae deongliadau curadurol perthnasol yn parhau i adlewyrchu naratif rhamantaidd sy'n canolbwyntio ar yr hanes o safbwynt Cymru. O ystyried ei statws fel deiliad y casgliad mwyaf o ddeunyddiau perthnasol, mae gan LlGC gyfrifoldeb hanfodol yn hyn o beth. 

Trwy ailymweld â deunyddiau pwysig iawn er mwyn cydnabod bylchau ystyrlon a rhoi mwy o sylw i leisiau a phrofiadau a fu heb gynrychiolaeth ddigonol, bydd modd herio'r naratif rhamantaidd, sy'n canolbwyntio ar yr hanes o safbwynt Cymru. Bydd hyn yn cynyddu gwybodaeth hanesyddol am Y Wladfa a'i goblygiadau cyfoes, gan hyrwyddo dealltwriaeth fwy cymhleth a chynhwysol o hanes yn gyffredinol yn y pen draw.  

Cefnogi strategaeth a pholisi  

Bydd y prosiect yn cefnogi'r gwaith o gyflawni cenhadaeth sylfaenol LlGC i warchod a datblygu cof y genedl ac agweddau allweddol eraill ar Gynllun Strategol 2025-30 LlGC. Trwy wella sut mae casgliadau perthnasol yn cael eu (hail)ddehongli yn yr 21ain ganrif, bydd modd datblygu deongliadau curadurol mwy priodol a hygyrch a chreu cyfeirlyfr wedi'i anodi ar gyfer y casgliad, ar sail yr arolwg cynhwysfawr o'r archif. Hefyd, bydd y canfyddiadau yn llywio argymhellion strategol sy'n cael eu llunio gyda phartïon perthnasol â diddordeb a glasbrint ymgysylltu â'r cyhoedd sy'n cyd-fynd â Chynllun Strategol 2025-30. 

Hefyd, mae'r fenter hon yn cyfrannu at "Cynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol" Llywodraeth Cymru a "Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol 2015", gan feithrin dealltwriaeth drawsddiwylliannol trwy gyfrwng addysg a threftadaeth ddiwylliannol, a chyfrannu at greu Cymru fwy cyfartal â chymunedau cydlynus.

Nodyn ar gyfer ymgeiswyr rhyngwladol ac Ewropeaidd: 

Gellir dod o hyd i fanylion ynghylch sut mae eich cymhwyster yn cymharu â’r gofynion mynediad academaidd sydd wedi'u cyhoeddi ar ein tudalen Gofynion Mynediad Gwledydd Penodol. 

Os oes gennych gwestiynau o ran eich cymhwysedd academaidd neu ffïoedd yn seiliedig ar yr uchod, e-bostiwch pgrscholarships@swansea.ac.uk gyda'r ddolen i'r ysgoloriaethau y mae gennych chi ddiddordeb ynddynt. 

PhD: Mae’n rhaid i ymgeiswyr ar gyfer cwrs PhD mewn Hanes feddu ar radd israddedig ar lefel 2.1 a gradd meistr â ‘Theilyngdod’ cyffredinol o leiaf. Fel arall, bydd ymgeiswyr sydd â gradd anrhydedd dosbarth cyntaf (neu radd gyfatebol o'r tu allan i'r DU fel y'i diffinnir gan Brifysgol Abertawe) nad oes ganddynt radd meistr yn cael eu hystyried ar sail unigol. 

Iaith Saesneg 
IELTS 6.5 yn gyffredinol (heb unrhyw ran islaw 6.5) neu gymhwyster a gydnabyddir gan Brifysgol Abertawe. Mae manylion llawn ein polisi Iaith Saesneg, gan gynnwys dilysrwydd tystysgrifau ar gael yma. 

Mae'r ysgoloriaeth hon yn talu'r holl ffïoedd dysgu gan gynnwys ariantal blynyddol ar raddfa UKRI (sef £21,805 ar gyfer 2026/27 ar hyn o bryd).

Mae'r ysgoloriaeth hon hefyd yn cynnwys lwfans ychwanegol o £600 y flwyddyn. 

Bydd costau ymchwil ychwanegol o hyd at £750 y flwyddyn ar gael hefyd.

I wneud cais, cwblhewch y ffurflen gais gyfan, gan ddilyn y ddolen hon:

Hanes PhD, Amser Llawn, Hydref 2026 

Hanes PhD, Rhan-Amser, Hydref 2026 

Er mwyn cael eich ystyried ar gyfer y dyfarniad ysgoloriaeth hon, mae angen y camau canlynol hefyd.  

1) Yn yr adran 'Gwybodaeth sy'n gysylltiedig â'r Rhaglen', rhowch y Cod RS perthnasol ar gyfer y dyfarniad ysgoloriaeth h.y. RS950 

2) Yn yr adran 'Ymchwil' fe welwch 'Teitl prosiect arfaethedig/teitl ysgoloriaeth'* (Gorfodol)

• Yn 'Teitl prosiect arfaethedig/teitl ysgoloriaeth' rhowch y ddau:   
  • y Cod RS950, a  
  • teitl yr ysgoloriaeth.    
• Gadewch y maes Goruchwyliwr Arfaethedig yn wag  
• Gadewch y Prosiect Ymchwil (os yw'n berthnasol) yn wag  
• Yn 'Oes gennych gynnig i'w uwchlwytho?*' (Gorfodol) Dewiswch Ydw  
• Yna uwchlwythwch gopi o'r hysbyseb (gallwch gadw'r hysbyseb trwy glicio print, ac yna argraffu i pdf)  

3) Yn yr adran 'Gwybodaeth am gyllid' dewiswch yr opsiwn 'Cyllid Ysgoloriaeth' yn unig. Gwnewch yn siŵr nad oes unrhyw opsiynau eraill wedi'u dewis.   

* Cyfrifoldeb yr ymgeisydd yw rhestru'r wybodaeth uchod yn gywir wrth wneud cais, sylwch na fydd ceisiadau a dderbynnir heb y wybodaeth uchod a restrir yn cael eu hystyried ar gyfer dyfarniad yr ysgoloriaeth.  

Pwysig: Os ydych chi eisoes wedi cyflwyno cais am yr un rhaglen a dyddiad dechrau, peidiwch ag ail-ymgeisio gan ddefnyddio cyfeiriad e-bost gwahanol. Ni fydd ceisiadau a gyflwynir gyda chyfeiriad e-bost sy'n wahanol i'r un a ddefnyddiwyd yn eich cais gwreiddiol yn cael eu derbyn na'u hystyried.

Mae angen un cais i bob dyfarniad ysgoloriaeth ymchwil unigol dan arweiniad Prifysgol Abertawe; ni ellir ystyried ceisiadau sy'n rhestru sawl dyfarniad ysgoloriaeth ymchwil dan arweiniad Prifysgol Abertawe.  

NODER: Ymgeiswyr ar gyfer PhD/EngD/ProfD/EdD - er mwyn cefnogi ein hymrwymiad i ddarparu amgylchedd heb wahaniaethu a dathlu amrywiaeth ym Mhrifysgol Abertawe, mae'n ofynnol i chi lenwi Ffurflen Monitro Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant (EDI) yn ychwanegol at eich ffurflen gais rhaglen.     

Sylwch fod llenwi'r Ffurflen Monitro EDI yn orfodol; Efallai na fydd eich cais yn symud ymlaen os na chyflwynir y wybodaeth hon.

Fel rhan o'ch cais ar-lein, RHAID i chi uwchlwytho'r dogfennau canlynol (peidiwch ag anfon y rhain trwy e-bost):

• CV 
• Tystysgrifau gradd a thrawsgrifiadau (os ydych chi'n astudio ar gyfer gradd ar hyn o bryd, mae sgrinluniau o'ch graddau hyd yma yn ddigonol) 
• Llythyr eclawrol sy'n cynnwys 'Datganiad Personol Atodol' i esbonio pam mae'r swydd yn cyd-fynd yn arbennig â'ch sgiliau a'ch profiad a sut rydych chi'n dewis datblygu'r prosiect. 
• Un geirda (academaidd neu gyflogwr blaenorol) ar bapur pennawd neu gan ddefnyddio ffurflen geirda Prifysgol Abertawe. Sylwch nad ydym yn gallu derbyn cyfeiriadau a dderbynnir yn dyfynnu cyfrifon e-bost preifat, e.e. Hotmail. Dylai dyfarnwyr ddyfynnu eu cyfeiriad e-bost cyflogaeth i wirio geirda. 
• Tystiolaeth o fodloni gofynion Iaith Saesneg (os yw'n berthnasol). 
• Copi o fisa preswyl y DU (os yw'n berthnasol) 
• Cadarnhau cyflwyno ffurflen EDI  

Croesewir ymholiadau anffurfiol; cysylltwch â: Dr Geraldine Lublin g.lublin@abertawe.ac.uk 

*Rhannu Data Cais Partner Allanol – Sylwer, fel rhan o'r broses dethol ceisiadau am ysgoloriaeth, y gall rhannu data cais ddigwydd gyda phartneriaid allanol y tu allan i'r Brifysgol, pan fo cyd-ariannu prosiect ysgoloriaeth yn berthnasol.