Hanes: Ysgoloriaeth Ddoethurol AHRC (wedi'i hariannu'n llawn) mewn Hanes gyda'r Archifau Cenedlaethol (RS948)

Darparwyr y cyllid:  Cyngor Ymchwil y Celfyddydau a'r Dyniaethau

Y meysydd pwnc: Hanes

Dyddiadau dechrau'r prosiect:  Hydref 2026*

*(Gweler y nodyn isod ynghylch dyddiadau dechrau hwyrach posibl).

* Mewn amgylchiadau eithriadol, ac yn amodol ar gymeradwyaeth y Brifysgol a/neu'r corff cyllido perthnasol, gellir caniatáu gohirio cynnig tan y cyfnod cofrestru nesaf sydd ar gael. Fel arfer, ni fydd gohiriad o'r fath yn fwy na thri mis calendr o'r dyddiad dechrau a bennwyd yn wreiddiol. Sylwer, dim ond un cais i ohirio gaiff ei ystyried ac ni ellir gwarantu y caiff ei gymeradwyo.

Goruchwylwyr: 

• Yr Athro Tomás Irish (Abertawe)
• Dr Leah Owen (Abertawe)
• Dr William Butler (Yr Archifau Gwladol)
• Dr Samuel Amos (Yr Archifau Gwladol)

Rhaglen astudio gydnaws: PhD mewn Hanes

Dull astudio: Amser llawn neu Rhan-Amser

Man Astudio: Prifysgol Abertawe (Campws Y Singleton)

Disgrifiad o'r Prosiect: 

Ailfeddwl Iawndaliadau: Hanes Diwylliannol a Chymdeithasol Iawndal ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf i Ddinasyddion Prydain a'i Hymerodraeth, 1918-25

Mae'n bleser gan Brifysgol Abertawe a'r Archifau Gwladol gyhoeddi y bydd ysgoloriaeth ymchwil ddoethurol gydweithredol a ariennir yn llawn ar gael o fis Hydref 2026 dan Gynllun Partneriaethau Doethurol Cydweithredol yr AHRC.

Mae'r ysgoloriaeth ymchwil yn archwilio iawndaliadau'r boblogaeth sifil ym Mhrydain a'i hymerodraeth yn dilyn y Rhyfel Byd Cyntaf (1914-18). Bydd y prosiect yn archwilio iawndaliadau ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf - sef efallai yr enghraifft enwocaf o iawndaliadau mewn hanes modern - mewn ffordd newydd a gwreiddiol. Yn hytrach na'r pwyslais traddodiadol ar gyllid, bydd y prosiect yn dadansoddi iawndaliadau trwy brofiad unigolion: bydd y prif ffocws ar yr hawliadau a wnaed gan y boblogaeth sifil am iawndal personol am eiddo a gafodd ei ddifrodi, ei ddinistrio neu ei ddwyn ymaith yn ystod cyfnod y rhyfel. Bydd y deunydd ffynhonnell hwn yn cael ei ddefnyddio i archwilio'r prosesau a oedd yn sylfaen i gymdeithasau'n ymadael â'r trais a'r aflonyddwch cysylltiedig â rhyfela modern mewn cyd-destunau gwahanol.

Mae'r ffynonellau wrth wraidd y prosiect hwn yn hawliadau gan y boblogaeth sifil i asiantaethau hawliadau ôl-rhyfel, y Swyddfa Dramor a'r Swyddfa Drefedigaethol, sydd oll yn yr Archifau Gwladol. Mae'r deunydd ffynhonnell cyfoethog hwn yn galluogi'r ymgeisydd i archwilio hawliadau am ddifrod i eiddo ym Mhrydain, yn bennaf o ganlyniad i fomio gan y gelyn, i eiddo yr oedd sifiliaid o Brydain a oedd yn byw yn Ewrop yn berchen arno, ac am ddifrod/dwyn eiddo mewn lleoliadau imperialaidd a threfedigaethol (yn bennaf Affrica a'r Dwyrain Canol).

Bydd y prosiect yn defnyddio'r cofnod archifol cynhwysfawr hwn i archwilio'r cwestiynau ymchwil allweddol canlynol. Bydd yn pwyso a mesur beth oedd ystyr 'iawndaliadau' i gyfoeswyr mewn gwahanol gyd-destunau. Bydd yn dadansoddi sut yr oedd hawliadau ar gyfer iawndal sifil yn cael eu cyflwyno a'u prosesu mewn lleoliadau gwahanol. Bydd hefyd yn cwestiynu beth mae adroddiadau personol mewn hawliadau iawndal yn ei ddatgelu am brofiad  sifiliaid yng nghyfnod rhyfel ac atgofion am y gwrthdaro a'r ffyrdd yr ymadawodd cymdeithasau â’r rhyfel yn llwyr.

Mae'r ysgoloriaeth ymchwil yn gyfle unigryw i ddatblygu'r arbenigedd, y profiad a'r sgiliau sydd eu hangen ar gyfer ymgysylltiad pellach yn y byd academaidd a'r sector treftadaeth. Disgwylir i'r myfyriwr siapio'r prosiect yn unol â'i ddiddordebau a'i arbenigedd ei hun, a datblygu allbwn ymgysylltu cyhoeddus cysylltiedig â'r prosiect, gyda chyfle i weithio gydag adrannau perthnasol yn yr Archifau Gwladol o ran dadansoddi anghenion hyfforddi i wella cyflogadwyedd yn y dyfodol.

Bydd yn cael ei oruchwylio ar y cyd gan Tomás Irish (Prifysgol Abertawe) a William Butler (Yr Archifau Gwladol). Disgwylir i'r myfyriwr dreulio amser ym Mhrifysgol Abertawe ac yn yr Archifau Gwladol. Gall yr ysgoloriaeth ymchwil gael ei hastudio'n amser llawn neu'n rhan amser. Bydd y myfyriwr yn dod yn rhan o grŵp ehangach o fyfyrwyr ar draws y Deyrnas Unedig sy’n cael eu hariannu gan y Bartneriaeth Ddoethurol Gydweithredol, gyda mynediad at ddigwyddiadau a hyfforddiant a gyflwynir mewn partneriaeth ag amrywiaeth o sefydliadau treftadaeth ddiwylliannol.

Nodyn ar gyfer ymgeiswyr rhyngwladol ac Ewropeaidd:

Gellir dod o hyd i fanylion ynghylch sut mae eich cymhwyster yn cymharu â’r gofynion mynediad academaidd sydd wedi'u cyhoeddi ar ein tudalen Gofynion Mynediad Gwledydd Penodol.

Os oes gennych gwestiynau o ran eich cymhwysedd academaidd neu ffïoedd yn seiliedig ar yr uchod, e-bostiwch pgrscholarships@swansea.ac.uk gyda'r ddolen i'r ysgoloriaethau y mae gennych chi ddiddordeb ynddynt.

PhD: Mae’n rhaid i ymgeiswyr ar gyfer cwrs PhD mewn Hanes feddu ar radd israddedig ar lefel 2.1 a gradd meistr â ‘Theilyngdod’ cyffredinol o leiaf. Fel arall, bydd ymgeiswyr sydd â gradd anrhydedd dosbarth cyntaf (neu radd gyfatebol o'r tu allan i'r DU fel y'i diffinnir gan Brifysgol Abertawe) nad oes ganddynt radd meistr yn cael eu hystyried ar sail unigol.

Iaith Saesneg
IELTS 6.5 yn gyffredinol (heb unrhyw ran islaw 6.5) neu gymhwyster a gydnabyddir gan Brifysgol Abertawe. Mae manylion llawn ein polisi Iaith Saesneg, gan gynnwys dilysrwydd tystysgrifau ar gael yma

Mae'r ysgoloriaeth hon yn talu'r holl ffïoedd dysgu gan gynnwys ariantal blynyddol ar raddfa UKRI (sef £21,805 ar gyfer 2026/27 ar hyn o bryd).

Mae'r ysgoloriaeth hon hefyd yn cynnwys lwfans ychwanegol o £600 y flwyddyn.

Bydd costau ymchwil ychwanegol o hyd at £750 y flwyddyn ar gael hefyd.

I wneud cais, cwblhewch y ffurflen gais gyfan, gan ddilyn y ddolen hon:

Hanes PhD, Amser Llawn, Hydref 2026

Hanes PhD, Rhan-Amser, Hydref 2026

 Er mwyn cael eich ystyried ar gyfer y dyfarniad ysgoloriaeth hon, mae angen y camau canlynol hefyd. 

1) Yn yr adran 'Gwybodaeth sy'n gysylltiedig â'r Rhaglen', rhowch y Cod RS perthnasol ar gyfer y dyfarniad ysgoloriaeth h.y. RS948

2) Yn yr adran 'Ymchwil' fe welwch 'Teitl prosiect arfaethedig/teitl ysgoloriaeth'* (Gorfodol) 

• Yn 'Teitl prosiect arfaethedig/teitl ysgoloriaeth' rhowch y ddau:  

• y Cod RS948, a 
• teitl yr ysgoloriaeth.   

• Gadewch y maes Goruchwyliwr Arfaethedig yn wag 
• Gadewch y Prosiect Ymchwil (os yw'n berthnasol) yn wag 
• Yn 'Oes gennych gynnig i'w uwchlwytho?*' (Gorfodol) Dewiswch Ydw 
• Yna uwchlwythwch gopi o'r hysbyseb (gallwch gadw'r hysbyseb trwy glicio print, ac yna argraffu i pdf) 

3) Yn yr adran 'Gwybodaeth am gyllid' dewiswch yr opsiwn 'Cyllid Ysgoloriaeth' yn unig. Gwnewch yn siŵr nad oes unrhyw opsiynau eraill wedi'u dewis.  

* Cyfrifoldeb yr ymgeisydd yw rhestru'r wybodaeth uchod yn gywir wrth wneud cais, sylwch na fydd ceisiadau a dderbynnir heb y wybodaeth uchod a restrir yn cael eu hystyried ar gyfer dyfarniad yr ysgoloriaeth. 

Pwysig: Os ydych chi eisoes wedi cyflwyno cais am yr un rhaglen a dyddiad dechrau, peidiwch ag ail-ymgeisio gan ddefnyddio cyfeiriad e-bost gwahanol. Ni fydd ceisiadau a gyflwynir gyda chyfeiriad e-bost sy'n wahanol i'r un a ddefnyddiwyd yn eich cais gwreiddiol yn cael eu derbyn na'u hystyried.

Mae angen un cais i bob dyfarniad ysgoloriaeth ymchwil unigol dan arweiniad Prifysgol Abertawe; ni ellir ystyried ceisiadau sy'n rhestru sawl dyfarniad ysgoloriaeth ymchwil dan arweiniad Prifysgol Abertawe. 

NODER: Ymgeiswyr ar gyfer PhD/EngD/ProfD/EdD - er mwyn cefnogi ein hymrwymiad i ddarparu amgylchedd heb wahaniaethu a dathlu amrywiaeth ym Mhrifysgol Abertawe, mae'n ofynnol i chi lenwi Ffurflen Monitro Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant (EDI) yn ychwanegol at eich ffurflen gais rhaglen.    

Sylwch fod llenwi'r Ffurflen Monitro EDI yn orfodol; Efallai na fydd eich cais yn symud ymlaen os na chyflwynir y wybodaeth hon. 

Fel rhan o'ch cais ar-lein, RHAID i chi uwchlwytho'r dogfennau canlynol (peidiwch ag anfon y rhain trwy e-bost): 

• CV 
• Tystysgrifau gradd a thrawsgrifiadau (os ydych chi'n astudio ar gyfer gradd ar hyn o bryd, mae sgrinluniau o'ch graddau hyd yma yn ddigonol) 
• Llythyr eclawrol sy'n cynnwys 'Datganiad Personol Atodol' i esbonio pam mae'r swydd yn cyd-fynd yn arbennig â'ch sgiliau a'ch profiad a sut rydych chi'n dewis datblygu'r prosiect. 
• Un geirda (academaidd neu gyflogwr blaenorol) ar bapur pennawd neu gan ddefnyddio ffurflen geirda Prifysgol Abertawe. Sylwch nad ydym yn gallu derbyn cyfeiriadau a dderbynnir yn dyfynnu cyfrifon e-bost preifat, e.e. Hotmail. Dylai dyfarnwyr ddyfynnu eu cyfeiriad e-bost cyflogaeth i wirio geirda. 
• Tystiolaeth o fodloni gofynion Iaith Saesneg (os yw'n berthnasol). 
• Copi o fisa preswyl y DU (os yw'n berthnasol) 
• Cadarnhau cyflwyno ffurflen EDI 

Croesewir ymholiadau anffurfiol; cysylltwch â:

ENW: Tomás Irish

EBOST: t.d.irish@swansea.ac.uk

*Rhannu Data Cais Partner Allanol – Sylwer, fel rhan o'r broses dethol ceisiadau am ysgoloriaeth, y gall rhannu data cais ddigwydd gyda phartneriaid allanol y tu allan i'r Brifysgol, pan fo cyd-ariannu prosiect ysgoloriaeth yn berthnasol.