1. Hafan
  2. Ein Hymchwil
  3. Gwnewch Ymchwil Gyda Ni
  4. Ymchwil Ôl-raddedig
  5. PARTNERIAETHAU A CHANOLFANNAU HYFFORDDIANT DOETHUROL
  6. Lles

Lles

Am Lles

Consortiwm o holl brifysgolion Cymru yw Lles, gan weithio mewn partneriaeth â chyrff cyhoeddus a thrydydd sector Cymru. Bydd yn ariannu ac yn hyfforddi myfyrwyr PhD i ymchwilio i faterion sy'n ymwneud â lles drwy'r celfyddydau a'r dyniaethau.  Lles yw'r gair Cymraeg am 'benefit' neu 'wellbeing'. Mae ei ddefnydd yma'n nodi sut bydd myfyrwyr Lles yn elwa o'r hyfforddiant a datblygiad gyrfa a sut bydd eu gwaith ymchwil ar les er budd y gymdeithas ehangach yng Nghymru a'r tu hwnt. 

Bydd Lles a'i ysgoloriaethau ymchwil yn cael eu tywys gan uchelgais, egwyddorion a gofynion Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Mae'r ddeddfwriaeth hon yn unigryw yn fyd-eang ac mae'n gorfodi cyrff cyhoeddus yng Nghymru i bennu amcanion a chymryd camau i wella lles economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol Cymru yn erbyn saith nod: ffyniant, gwydnwch, cydraddoldeb, iechyd, cymunedau cydlynus, diwylliant ac iaith Gymraeg bywiog, cyfrifoldeb byd-eang. Nod Lles yw defnyddio'r celfyddydau a'r dyniaethau i fodloni a deall y nodau hyn. 

Bydd Lles yn ariannu 28 o ysgoloriaethau ymchwil PhD ar draws pedair carfan. Bydd ysgoloriaethau ymchwil Lles yn archwilio ac yn dangos sut gall y celfyddydau a'r dyniaethau gyfrannu at blaned, pobl a lleoedd iach. Wrth wraidd y prosiect ceir Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015. Lluniwyd y ddeddfwriaeth unigryw hon i wella lles a chynaliadwyedd pobl a lleoedd yng Nghymru. Nod sylfaenol Lles yw gweithio gyda'r weledigaeth honno a'i symud ymlaen. Bydd yr holl fyfyrwyr yn cael hyfforddiant unigryw ar y cyd â Swyddfa Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol Cymru am y Ddeddf, a'i phum ffordd o weithio a sut gall y rhain gael eu defnyddio mewn bywyd cyhoeddus a pholisi. Bydd pob myfyriwr Lles yn cael lleoliad cynaledig gyda chorff yng Nghymru lle byddan nhw'n datblygu eu gwaith ymchwil a'u profiadau cyflogaeth.

Partneriaid y Consortiwm

Prifysgol Aberystwyth, Prifysgol Bangor, Prifysgol Metropolitan Caerdydd, Prifysgol Caerdydd, Swyddfa Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol Cymru, Cymdeithas Ddysgedig Cymru, Y Brifysgol Agored, Prifysgol Abertawe, Prifysgol De Cymru, Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant.

Cyfleoedd

Bangor University - Creative Writing and Ecologies of Place in Collective Practice

Cardiff University - Enabling Activities: Narratives of Health and Wellbeing in Wales and Beyond

Cardiff Metropolitan University – 1. A Critical examination of the role of the expressive arts in supporting language development and the impact this has on well-being among young bilingual learners aged 7-11, AND, 2. Embedding illustration in the co-production of an infection prevention and control decision aid for people with Cystic Fibrosis

Open University - Co-Creation of Creative Writing Interventions for Hospice and Palliative Care environments

Swansea University - Serious about Play: Childhood, Play and Policymaking in Wales, 1945 to the present

University of South Wales - From Gurkha Roots to Welsh Belonging: Learning from the Cultural History and Wellbeing of the Nepalese Community in Wales, and Understanding Children and Young People’s Experiences of Violence Against Women, Domestic Abuse, and Sexual Violence (VAWDASV) through arts-based and storytelling methods

Ymunwch â ni ar gyfer gwefan Lles! LLes Studentship Competition 2026 Q&A Webinar

Newyddion

Cyhoeddwyd buddsoddiad mawr gan Gyngor Ymchwil Celfyddydau a'r Dyniaethau y DU (AHRC) i ariannu a hyfforddi myfyrwyr PhD i ymchwilio i faterion sy'n ymwneud â lles trwy'r celfyddydau a'r dyniaethau. Rhoddwyd y cyllid i Lles, consortiwm o brifysgolion Cymru, yn gweithio mewn partneriaeth ag Swyddfa Comisynydd Cenedlaethau'r Dyfodol Cymru, ac asiantaethau cyhoeddus a sector trydydd Cymru. Dros y pedair blynedd nesaf, bydd Lles yn creu ac yn ariannu 28 ysgoloriaeth PhD.

Mae Lles yn air Cymraeg sy'n golygu 'budd' neu 'lles'. Mae ei ddefnydd yma'n adlewyrchu sut y bydd y grŵp hwn o fyfyrwyr yn elwa ar hyfforddiant a datblygiad gyrfa a sut y bydd eu hymchwil ar les i fuddiant cymdeithas ehangach yng Nghymru ac ymhellach.

Bydd Lles a'i myfyrwyr yn cael eu harwain gan uchelgeisiau, egwyddorion a gofynion Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Mae'r ddeddfwriaeth hon yn unigryw yn fyd-eang gan ei bod yn mynnu bod pob deddfwriaeth newydd a gynigir gan Lywodraeth Cymru yn ystyried ei effaith ar ganlyniadau cenedlaethau'r dyfodol. Mae'n gorfodi cyrff cyhoeddus Cymru i osod amcanion a chymryd camau i wella lles economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol Cymru yn erbyn saith nod lles: llwyddiant, gwydnwch, cydraddoldeb, iechyd, cymunedau cydlynus, diwylliant bywiog a'r iaith Gymraeg, cyfrifoldeb byd-eang. Bydd Lles yn gweithredu mewn partneriaeth â Swyddfa Comisynydd Cenedlaethau'r Dyfodol Cymru. Bydd ei myfyrwyr yn derbyn hyfforddiant yn Nhdeddf Cenedlaethau'r Dyfodol, ei nodau a dulliau gweithio.

Cewch recriwtio myfyrwyr Doethuriaeth dros bedair blynedd a byddant yn archwilio dimensiynau celfyddydol, diwylliannol a chymdeithasol lles mewn ystod o leoliadau Cymreig ac rhyngwladol, yn y gorffennol a'r presennol. Byddant yn cymryd rhan mewn rhaglen hyfforddi bwrpasol a ddatblygwyd gan brifysgolion Cymru a Swyddfa'r Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol. Byddant hefyd yn cymryd rhan mewn lleoliad mewn corff cyhoeddus Cymreig i gyfnewid gwybodaeth a sgiliau. Mae'r grŵp cyntaf o brosiectau

Doethuriaeth wedi cael ei gyhoeddi erbyn hyn, ac mae Lles yn gwahodd myfyrwyr diddordebus i wneud cais. Mae'r prosiectau o amgylch nod pobl a lleoedd iach yn:

  1. Ysgrifennu Creadigol ac Eccolegau Lle mewn Ymarfer Gydweithredol (Prifysgol Bangor)
  2. Gweithgareddau Sy'n Caniatáu: Naratifau Iechyd a Lles yng Nghymru ac y Tu Hwnt (Prifysgol Caerdydd)
  3. Rôl y Celfyddydau Mynegiol wrth Gefnogi Datblygiad Iaith a'r Effaith sydd gan hyn ar Lesiant ymysg Dysgwyr Dwyieithog Ifanc 7-11 oed. (Prifysgol Fetropolitan Caerdydd)
  4. Mewnosod Darlunio yn Natblygiad Cydweithredol Cymorth Penderfynu ar Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer pobl â Ffisigys Systig (Prifysgol Fetropolitan Caerdydd)
  5. ‘Cyd-greu Interventiynau Ysgrifennu Creadigol ar gyfer Amgylcheddau Hospice a Gofal Sofriol (Prifysgol Agored)
  6. Difrifol am Chwarae: Plentyndod, Chwarae a Gwneud Polisi yng Nghymru, 1945 i'r Presennol (Prifysgol Abertawe)
  7. O Wreiddiau Gurkha i Bod yn Rhan o Gymuned Gymreig: Dysgu o Hanes Diwylliannol a Llesiant Cymuned Nepal ym Nghymru (Prifysgol De Cymru)
  8. Deall Profiadau Plant a Phobl Ifanc o Drais yn erbyn Menywod, Camdriniaeth Ddomestig, a Thrais Rhywiol drwy Dulliau Seiliedig ar Gelf a Chyfres Stori (Prifysgol De Cymru)

Bydd prosiectau clymblaid y dyfodol yn seiliedig ar themâu ‘Ieithoedd Bywiog a Diwylliant Cymreig’ a ‘Cyfrifoldeb Byd-eang’. Bydd y dull thematig hwn yn helpu myfyrwyr i weithio gyda'i gilydd a dysgu oddi wrth ei gilydd, gan greu dull aml-ddisgyblaethol bywiog i ddeall ac gwella lles.

Dywedodd arweinydd prosiect Lles, y Prifathro Martin Johnes o Brifysgol Abertawe:

“Cyfle cyffrous yw hwn i fyfyrwyr ac ymchwil yn Nghymru. Nid yn unig y bydd myfyrwyr Lles yn cyflawni graddau PhD ond byddant hefyd yn ennill hyfforddiant gwerthfawr mewn amrywiaeth ehangach o sgiliau a fydd yn eu paratoi i gyfrannu i gymdeithas yng Nghymru ac y tu hwnt. Bydd eu hymchwil yn dangos gwerth y celfyddydau a'r dyniaethau wrth ddeall a wynebu'r problemau sy'n wynebu cymdeithas. Mae cwrdd â dyheadau Deddf Genedlaethau'r Dyfodol yn golygu meddwl y tu allan i'r blychau confensiynol. Trwy gydweithio, mae prifysgolion Cymru yn gobeithio hyfforddi ymchwilwyr i wneud hynny yn union.”

Dywedodd Derek Walker, Comisiynydd Llesiant i Ddeddfwriaeth Cenedlaethau'r Dyfodol ar gyfer Cymru:

"Mae Lles yn cynrychioli'n union y math o arweinyddiaeth hirdymor, wedi'i yrru gan werthoedd y mae Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol wedi'i hanelu i'w ysbrydoli. Drwy gynnwys nodau'r Ddeddf a dulliau gweithredu yn y dysgu o'r cychwyn cyntaf, mae'r prosiect hwn yn arfogi myfyrwyr i feddwl y tu hwnt i'r tymor byr ac i weithredu dros les economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol Cymru. Trwy gydweithio â Phrifysgolion Cymru, y sector gwirfoddol, y sectorau cyhoeddus a phreifat, rydym yn helpu i feithrin cenedlaeth sy'n deall ei chyfrifoldeb i'r cenedlaethau'r dyfodol ac sydd â'r sgiliau a'r uchelgais i adeiladu Cymru fwy teg, gwydn ac atebol yn fyd-eang."

Mae Lles yn un o nifer o Wobrau Canolradd Doethurol ym maes economi greadigol a chelfyddydau a dyniaethau ar gyfer blaned, pobl, a lle iach. Bydd y gwobrau canolradd doethurol yn cefnogi cenedlaethau nesaf o ymchwilwyr, gan gynnig hyfforddiant sy'n edrych i'r dyfodol mewn meysydd sy'n hanfodol i economi greadigol y DU a lles cymdeithasol. Bydd y gwobrau hefyd yn meithrin y sgiliau strategol sydd eu hangen mewn ymchwil yn y celfyddydau a'r dyniaethau sydd yn cyd-fynd yn agos â gweledigaeth, cenhadaeth, a damcaniaeth newid yr AHRC.

Dywedodd Cadeirydd Gweithredol AHRC, y Professor Christopher Smith:

"Mae cyflwyno Gwobrau Focal yn caniatáu i ni gefnogi grwpiau o fyfyrwyr mewn canolfannau rhagoriaeth ar gyfer meysydd strategol werthfawr fel iechyd a'r economi greadigol. Yn y dyfodol, bydd y dull hwn yn caniatáu i ni mewn ymgynghoriad â'r sector, ddarparu cymorth lle mae angen i bynciau ar draws celfyddydau a dyniaethau, sgiliau hanfodol a dyniaethau digidol. Ond mae'r cwmpas ar gyfer prosiectau unigol yn eang ac mae hunanlywodraeth i ymchwilwyr yn parhau i fod mor bwysig ag erioed. Mae Gwobrau Focal yn enghraifft o gyfeiriad AHRC tuag at hyfforddiant doethurol a'n hymdrech i greu portffolio cynaliadwy sy'n darparu cymorth ar gyfer hyfforddiant, ymchwil o dan arweiniad ymchwilydd, cyfeiriad strategol a chreu'r seilwaith a angenrheidiol ar gyfer pobl ac syniadau ar gyfer dyfodol celfyddydau a dyniaethau."