GwyddonLe yn Eisteddfod yr Urdd Mona 2026
Bu'r haul yn gwenu'n braf yn Ynys Môn yn ystod wythnos Eisteddfod yr Urdd eleni wrth i'r Ŵyl ar ei newydd wedd groesawu ymwelwyr a chystadleuwyr i safle Sioe Môn. Roedd criw Prifysgol Abertawe yno i sicrhau bod y GwyddonLe yn cynnig rhywbeth at ddant pawb ac yn sicr, roedd hi'n wythnos brysur a llwyddiannus dros ben.
Dechreuodd weithgareddau'r GwyddonLe gyda rhywbeth ychydig yn wahanol eleni. Mewn partneriaeth rhwng y Brifysgol, yr Urdd ac Esports Wales, cynhaliwyd twrnamaint Rocket League dros ddeuddydd cyntaf yr Eisteddfod gyda phlant a phobl ifanc yn cofrestru i greu timoedd a chystadlu yn erbyn ei gilydd. Criw o Ysgol Uwchradd Bodedern oedd pencampwyr dydd Sadwrn a'r GOATS, hefyd o ogledd Cymru, oedd pencampwyr dydd Sul. Roedd y Cymro ifanc o Gonwy sy'n gwneud tipyn o enw i'w hun yn y byd e-chwaraeon, Lendoth, yn cadw hwyl y chwaraewyr gyda’i sylwebaeth drwy gydol y gystadleuaeth gan sicrhau digon o sioe i’r gynulleidfa.
Ar fore dydd Llun, daeth holl stondinwyr y GwyddonLe i arddangos eu gweithgareddau gwyddonol difyr. Yn ogystal â chriw Ysgol Feddygaeth Prifysgol Abertawe, oedd yn cynnwys stondin Bydwreigiaeth a gweithgareddau poblogaidd fel echdynnu DNA ac edrych ar gelloedd trwy'r microsgopau, daeth Ysgol Feddygol Gogledd Cymru i ymuno â ni hefyd a chynnal sesiynau ar ddysgu CPR. Cafwyd cynrychiolaeth dda o Brifysgol Bangor gyda stondin Seicoleg, Gwyddor Iechyd, Gwyddor Chwaraeon, Peirianneg a Chyfrifiadureg a'r Gwyddorau Eigion. Roedd stondin Rhaglen Gymorth Mathemateg Cymru yn llawn posau a syrcas mathemategol ac eleni, cawsom gefnogaeth gan nifer o bartneriaethau allanol yn cynnwys, Trydan Gwyrdd Cymru, Gwasanaethau Adfer Niwclear, Menter Môn Morlais, Scottish Power Energy Networks, Prosiect Morwellt, Ymddiriedolaeth Addysgu Gwyddoniaeth Gynradd (PSTT) a'r Gymdeithas Frenhinol Cemeg. Tu allan i'r GwyddonLe, daeth IBMS (Sefydliad Gwyddoniaeth Fiofeddygol) gyda'i labordy arbennig mewn lori!
Cynhaliwyd digwyddiadau a sioeau ar lwyfan y GwyddonLe trwy gydol yr wythnos hefyd ac eleni, i gyd-fynd gyda threfn newydd yr Urdd, cynhaliwyd Her Sefydliad Morgan ar y dydd Llun gyda thair ysgol uwchradd yn cystadlu. Daeth disgyblion o Ysgol Glan Clwyd, Ysgol Bryn Tawe ac Ysgol Bro Morgannwg i gyflwyno'u dadleuon ar y testun "Dylai’r GIG gynnig gofal iechyd yn Gymraeg yn rhagweithiol i bawb yng Nghymru”. Cafodd y beirniaid, Dr Alwena Morgan, Athro Cyswllt yn y Gwyddorau Biofeddygol ac Owain Clarke, Gohebydd Iechyd BBC Cymru, dipyn o dasg yn gwobrwyo enillydd ond Ioan Morgan o Ysgol Bryn Tawe aeth â hi gan ennill y siaradwr gorau o blaid y pwnc ac enillydd yr Her. Isaac Reddaway o Ysgol Glan Clwyd enillodd y siaradwr gorau yn erbyn y testun ac mae’r ddau wedi sicrhau gwobr ariannol o £250 yr un i’w hysgolion. Bydd Ioan hefyd yn derbyn profiad gwaith o’i ddewis, wedi’i drefnu gan dîm Academi Hywel Teifi.
Meddai'r Athro Gwenno Ffrancon, Dirprwy Is-ganghellor Cynorthwyol ar gyfer y Gymraeg, ei Threftadaeth a'i Diwylliant a Chyfarwyddwr Academi Hywel Teifi:
“Bu'n wythnos brysur, braf, llawn bwrlwm i bawb oedd ynghlwm â GwyddonLe Prifysgol Abertawe. Gydag wythnos yr Eisteddfod wedi ei throi ar ei phen, bu'n gyfle i ni arbrofi gyda'n harlwy a chyflwyno mentrau newydd. Denodd yr Eisteddfod e-chwaraeon ar ddechrau’r Ŵyl gystadleuwyr brwd a diolch i Esports Wales am gydweithio â ni i gynnig yr ogwydd ychydig yn wahanol honno ar steddfota i bobl ifanc Cymru. Roedd ein pafiliwn yn llawn stondinwyr brwdfrydig - y tu mewn a thu fas - a'r lle yn orlawn eto erbyn diwedd yr wythnos wrth i'r hwyl a'r haul ddenu torf i'r Maes. Edrychwn ymlaen yn fawr nawr at Eisteddfod Bro'r Wenynen 2027 a'r cyfle i rannu arbenigeddau a darganfyddiadau Prifysgol Abertawe gyda'n cynulleidfa ifanc.”