Mae partneriaeth strategol rhwng Prifysgol Abertawe ac Awdurdod Ynni Atomig y DU (UKAEA) yn helpu i fynd i'r afael ag un o heriau gwyddonol a pheirianneg mwyaf uchelgeisiol yr oes fodern: atgynhyrchu pŵer yr haul ar y Ddaear trwy ynni ymasiad.
Mae'r hyn a ddechreuodd fel cyfres o brosiectau ymchwil unigol wedi tyfu i fod yn rhaglen gydlynol sy'n canolbwyntio ar oresgyn y rhwystrau peirianneg allweddol i bŵer ymasiad. Wrth i'r maes symud y tu hwnt i ddarganfyddiadau dan arweiniad ffiseg tuag at ddefnydd ymarferol, mae'r cydweithrediad wedi canolbwyntio fwyfwy ar realiti adeiladu gorsafoedd pŵer ymasiad yn y dyfodol.
Drwy gyfuno arbenigedd mewn peirianneg deunyddiau, datblygu aloion, profion uwch, delweddu a modelu cyfrifiadurol, mae'r bartneriaeth yn gweithio i bontio'r bwlch rhwng addewid gwyddonol a chymhwysiad diwydiannol. Dros y flwyddyn ddiwethaf, mae timau ar y cyd wedi cyflawni nifer o ganlyniadau arwyddocaol, gan gynnwys tair rhaglen datblygu aloion fawr: NEURONE.0, NEURONE 1.0 a RADIENT, gyda'r nod o greu deunyddiau sy'n gallu gwrthsefyll yr amgylcheddau thermol, mecanyddol ac ymbelydrol eithafol y tu mewn i adweithyddion ymasiad.
Wedi'i gefnogi gan brofion, delweddu a dadansoddiad microstrwythurol o'r radd flaenaf, mae'r ymchwil eisoes yn cyflawni effaith gymhwysol. Mae Llywodraeth y DU wedi tynnu sylw at ddatblygiadau arloesol y cydweithrediad, gan gynnwys cynhyrchu dur ymasiad ar raddfa fawr am y tro cyntaf yn y DU.
Ochr yn ochr â datblygiadau technegol, mae'r bartneriaeth hefyd wedi cynhyrchu tri chyhoeddiad a adolygwyd gan gymheiriaid ac wedi cefnogi wyth ymchwilydd PhD sy'n gweithio ar ryngwyneb gwyddor deunyddiau a pheirianneg ymasiad. Mae dau o'r graddedigion hynny wedi ymgymryd â rolau yn UKAEA ers hynny, gan gryfhau'r biblinell sgiliau ar gyfer y sector.
Wrth edrych i'r dyfodol, mae'r partneriaid yn troi eu sylw at anghenion y gweithlu yn y dyfodol a chyflogadwyedd, gyda chynlluniau ar y gweill ar gyfer rhaglen ddysgu ac addysgu newydd gwerth miliynau o bunnoedd a gynlluniwyd i gefnogi datblygu sgiliau hirdymor mewn peirianneg ymasiad.
Mae'r cydweithrediad hefyd wedi derbyn cydnabyddiaeth allanol. Yn ddiweddar, cafodd Prifysgol Abertawe ei rhoi ar y rhestr fer yn y categori Partneriaeth Strategol yng Ngwobrau Cyfnewid Gwybodaeth y DU am ei gwaith parhaus gydag UKAEA. Wrth i'r bartneriaeth ddechrau ar flwyddyn newydd, mae'r ddau sefydliad yn parhau i ganolbwyntio ar ddyfnhau cydweithio i helpu i ddatblygu'r technolegau a'r arbenigedd sydd eu hangen i ddarparu ynni ymasiad ar raddfa fawr.
Am ragor o wybodaeth am y prosiect hwn, e-bostiwch: Abi Lewis, Arweinydd Partneriaethau Strategol: a.l.lewis@abertawe.ac.uk