Technoleg newydd gan Brifysgol Abertawe sy’n datgelu cyflwr dirywiol yr ysgyfaint sy'n effeithio ar filiynau o bobl ledled y byd

Mae ymchwil arloesol gan yr Athro Paul Lewis o Ysgol Feddygol Prifysgol Abertawe i un o glefydau mwyaf cyffredin yr ysgyfaint yn y Deyrnas Unedig, clefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint (COPD), wedi arwain at ddatblygu technoleg newydd sy'n gallu gwneud diagnosis yn gyflym ac yn hawdd a monitro'r cyflwr.

Mae'r dechnoleg hon nawr yn symud ymlaen yn fasnachol drwy'r cwmni deillio a ffurfiwyd yn ddiweddar, PulmonIR Cyf.

Mae treialon clinigol ar y cyd â Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf i ddilysu'r dechnoleg nawr ar y gweill gyda chymorth grant cyfalaf ariannu technoleg iechyd Llywodraeth Cymru a buddsoddiad sylweddol yn y busnes newydd gan syndicet, sy'n cynnwys IP Group, Cyllid Cymru a Chronfa Arloesi Prifysgol Abertawe.

Mae COPD yn effeithio ar dros 330 miliwn o bobl ledled y byd, a'r amcan gost i ddarparwyr gofal iechyd yw $2 driliwn y flwyddyn. Mae'r prif achos, smygu a/neu anadlu mwg tybaco, yn arwain at ysgyfaint llidiog, gan achosi creithiau parhaol; meinweoedd yr ysgyfaint yn methu; a'r llwybrau anadlu a'r coedennau aer yn culhau.

Er ei fod yn anwrthdroadwy, gellir trin symptomau sy'n cynnwys diffyg anadl, pesychu parhaus a heintiau'r frest. Lle gellir dileu'r achosion, gellir arafu'r clefyd, gan wella ansawdd bywyd disgwyliedig dioddefwyr yn sylweddol. Heb ei drin, fodd bynnag, gall y cyflwr waethygu, gan olygu gorfod mynd i'r ysbyty'n aml, sy'n costio £4 biliwn y flwyddyn i'r GIG ar hyn o bryd.

Ffigyrau COPD

Niferoedd marwolaethau yng Nghymru - ffigyrau* 2015:

  • COPD - 1920     
  • Cancr y fron - 612
  • Cancr y brostad - 559

Gwelwyd cynnydd yn y nifer o farwolaethau COPD yn 2015 - ffigyrau* blaenorol:

  • 2014 – 1614
  • 2013 - 1764

Esbonia'r Athro Lewis: "Lle bo COPD yn bresennol, mae arwyneb y moleciwlau mewn sampl o boeryn (cyfuniad o boer a mwcws) neu droeth yn cynnwys cyfluniad penodol o siwgrau. Darganfyddom wrth anfon pelydrau golau isgoch drwy sampl y gallech ddatgelu COPD o amledd unigryw'r golau isgoch yn bowndio oddi ar y sampl."

Professor Paul Lewis

Derbyniodd yr Athro Lewis gymorth i fasnachu ei syniad gan InvestorG8 yn flaenorol, rhaglen parodrwydd i fuddsoddi hynod lwyddiannus Prifysgol Abertawe a ariennir gan raglen A4B Llywodraeth Cymru. Defnyddiwyd yr ariannu hwn i ddatblygu strip samplau tafladwy y gellir ei ddefnyddio gyda dyfais isgoch llaw i'w gwneud yn haws i glinigwyr a chleifion wneud diagnosis a monitro COPD.

Meddai Vaughan Gething AC, Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd, Llesiant a Chwaraeon: "Gallai'r dechnoleg hon gyflymu gwneud diagnosis a gwella monitro COPD, a allai olygu manteision go iawn i gleifion. Gallai helpu'r GIG i weithio'n fwy effeithlon, ac ar ben hynny mae gan y cwmni deillio botensial i ddod â manteision economaidd a swyddi gwerth uchel i Gymru. Rwy'n hynod falch o gefnogi'r datblygiad hwn ac rwy'n hapus o weld bod arbenigwyr anadlu ym Mwrdd Iechyd Cwm Taf yn cyfranogi yn y treialon clinigol."

Ar ôl cwblhau'r ymchwil, ffurfiwyd PulmonIR Cyf. er mwyn sicrhau'r cyfalaf menter gofynnol ar gyfer treialon clinigol. Defnyddir y treialon hyn i ddilysu profion trwygyrch uchel samplau cleifion yn y labordy, i sbectromedrau isgoch cludadwy ar gyfer profion maes, ac i gymharu'r canlyniadau a geir yn erbyn sbirometreg, y 'safon aur' clinigol derbyniedig ar hyn o bryd.

Cychwynnodd y treialon ym mis Awst 2016 ar y cyd a'r Meddyg Anadlu Ymgynghorol Dr Sadiyah Hand o Fwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf.

Unwaith i'r treialon clinigol rhagarweiniol gael eu cwblhau, bydd angen buddsoddi pellach i gwblhau datblygiad system a ddilyswyd yn glinigol y gellir ei gwerthu yn y Deyrnas Unedig a thramor.

COPD Technology

Meddai Dr Stuart Plant, Cyfarwyddwr Buddsoddi IP Group: "Mae IP Group yn hynod falch o'r buddsoddiad sylweddol cyntaf mewn cwmni deillio o Brifysgol Abertawe. Credwn fod gan ymagwedd yr Athro Lewis tuag at ddatgelu a monitro COPD botensial masnachol sylweddol. Gan weithio gyda Chyllid Cymru a Chronfa Arloesi Prifysgol Abertawe, bwriadwn gefnogi datblygiad technoleg PulmonIR a lansio cynnyrch masnachol yn y marchnadoedd gofal iechyd rhyngwladol."

Meddai Dr Mark Bowman, Prif Swyddog Gweithredol PulmonIR Cyf.:"Rwyf wedi gweithio gyda'r Athro Lewis ers peth amser, ar ôl rheoli menter parodrwydd i fuddsoddi InvestorG8 ar ran Prifysgol Abertawe yn y gorffennol. Roeddwn yn hapus iawn bod y grŵp buddsoddwyr wedi gofyn i mi ymuno â'r cwmni newydd i arwain camau cychwynnol ei ddatblygiad masnachol. Bydd yr Athro Lewis a mi yn gweithio'n agos gyda Dr Sadiyah Hand i gyflwyno canlyniadau'r treial clinigol rhagarweiniol. Ar hyn o bryd, dylai PulmonIR fod mewn sefyllfa gref i sicrhau'r gymeradwyaeth reoleiddiol angenrheidiol sy'n hanfodol ar gyfer lansio cynnyrch masnachol yn y marchnadoedd gofal iechyd rhyngwladol."

*Daw'r ffigyrau hyn o GIG Cymru, Health Maps Wales.