Yr Athro Alan Llwyd yn cyhoeddi Cerddi Alan Llwyd: yr Ail Gasgliad Cyflawn

Yr wythnos hon cyhoeddir cyfrol sy’n ffrwyth chwarter canrif o farddoni – cyfrol sydd, yn ôl y Prifardd Alan Llwyd, Athro’r Gymraeg yn Academi Hywel Teifi, yn cynrychioli carreg filltir bwysig iawn yn ei yrfa.

AlanLlwyd‌Mae Cerddi Alan Llwyd: yr Ail Gasgliad Cyflawn 1990-2015 (Cyhoeddiadau Barddas), yn gyfrol sy’n cynnwys y cyfan o’r cerddi o’r pedair cyfrol a gyhoeddwyd ers i’r Casgliad Cyflawn Cyntaf ymddangos yn 1990, yn ogystal ag adran sylweddol iawn o gerddi newydd sbon, nifer fawr ohonynt heb weld golau dydd o’r blaen. Yn eu plith ceir cerddi i’w wyres, cywyddau marwnad athrylithgar i gyfeillion ac englynion dirdynnol, megis yr un i’r bachgen bach o Syria a olchwyd i’r lan ar arfordir Twrci.

Disgrifia’r Athro Llwyd (yn y llun) ei gynnyrch diweddaraf fel “Cerddi sy’n mynegi pryder am ddyfodol – ac am gyflwr – y Gymraeg, yn naturiol, a cherddi sy’n mynegi pryder ynghylch cyflwr y byd. Ond yn y pen draw, y cyflwr dynol, y profiad o fyw bywyd ar y ddaear hon yn ei wychder a’i wae, yw prif ddeunydd y cerddi hyn. Ystâd bardd astudio byd ac astudio bywyd”.

Cerddi Alan Llwyd: yr Ail Gasgliad Cyflawn 1990-2015 (Cyhoeddiadau Barddas)Ac yntau wedi ei benodi’n Athro yn Academi Hywel Teifi, Prifysgol Abertawe, ers 2013, mae’n cyfaddef mai gweithgarwch ysbeidiol yw barddoni bellach yng nghanol myrdd a mwy o brosiectau llenyddol eraill. Ond y mae’r broses o farddoni yn awr, fel erioed, meddai, yn parhau i fod yn gyfuniad o dri pheth hanfodol, sef myfyrdod, ysbrydoliaeth a chrefft.

“Gall un gerdd gymryd misoedd i'w llunio”, eglura. “Er enghraifft, cymerodd un o gerddi mwyaf diweddar y gyfrol hon, fy nghywydd er cof am Gerallt Lloyd Owen, naw mis i mi ei llunio: chwe mis o fyfyrdod, heb un llinell yn dod, a thri mis o gyfansoddi. Ar ôl cyfnod y myfyrdod y daw’r ysbrydoliaeth sy’n angenrheidiol i droi crefft anodd y gynghanedd yn grefft hawdd, ymddangosiadol rwydd yr olwg.’

Yn ei gyflwyniad i’r gyfrol, meddai’r Athro Tudur Hallam, Cyfarwyddwr Ymchwil Academi Hywel Teifi, mai yn y gweithiau diweddaraf hyn y gwelir y Prifardd yn canu rhai o’i gerddi mwyaf ysgytwol: “Yn y cywydd marwnad i Gerallt Lloyd Owen, fel yn y farwnad i Gwilym Herber ac i James, cyfaill ei fab, mae yma ganu gwirioneddol rymus sy’n llwyddo i gyfuno’r personol a’r dynol-oesol ynghyd. Wrth i feidroldeb eraill wasgu ar gorff, meddwl ac enaid y bardd, dyma ef ei hun, nid yn annhebyg i Guto’r Glyn yn ei henaint, yn canu rhai o’i gerddi mwyaf ysgytwol erioed”.

Caiff y gyfrol ei lansio nos Fercher 18 Tachwedd yng Nghapel Soar, Pontardawe, am 7.30pm, fel rhan o noson Y Tri Meuryn (Gŵyl Being Human a drefnir gan Sefydliad Ymchwil y Celfyddydau a'r Dyniaethau). Bydd yr Athro Llwyd yn rhoi darlleniadau o’i gyfrol yn ystod y lansiad.