Ymchwil yn darganfod y gallai effeithiau cyfyngu calorïau ar yr ymennydd helpu i hyrwyddo heneiddio iach a gwrthsefyll clefydau niwroddirywiol

Mae astudiaeth ryngwladol ar y cyd a arweiniwyd gan Ysgol Feddygaeth Prifysgol Abertawe wedi dangos bod cyfyngu calorïau ysgafn yn hyrwyddo trosi celloedd bonyn yn yr ymennydd i nerfgelloedd newydd, sy'n cael effaith fanteisiol ar wella'r cof.

Dr Jeffrey DaviesMae'r tîm, sy'n cynnwys ymchwilwyr o Brifysgol Monash, Awstralia; Prifysgol A&M Tecsas, UDA; a Phrifysgol Caerdydd, hefyd wedi adnabod y moleciwl allweddol y mae ei angen er mwyn cael yr effaith hon ar yr ymennydd.

Golyga hyn y gall y tîm brofi cyffuriau sy'n actifadu y moleciwl hwn i wirio a yw hefyd yn achosi genedigaeth nerfgelloedd newydd mewn ymennydd oedolyn. Am fod ymennydd sy'n heneiddio yn colli nerfgelloedd newydd, gallai darganfyddiadau'r tîm fod yn hynod berthnasol wrth wrthsefyll dirywiad gwybyddol sy'n gysylltiedig ag oedran a chlefydau niwroddirywiol.

Mae prif awdur y papur, Dr Jeff Davies, Athro Cyswllt Niwrofioleg Foleciwlaidd, yn gweithio yn y Sefydliad Gwyddor Bywyd yn Ysgol Feddygaeth Prifysgol Abertawe. Meddai, “Mae'r ymchwil newydd hwn yn adeiladu ar ein gwaith blaenorol yn Abertawe a ddangosodd fod triniaeth â'r hormon ghrelin ei hun, heb gyfyngu calorïau, yn gwella'r cof a niwrogenesis.

“Yn yr astudiaeth newydd hon, arddangoswn sut mae'r derbynnydd ghrelin yn allweddol i effeithiau manteisiol cyfyngu calorïau ar yr ymennydd. Gwyddwn, felly, fod y system hon yn cynrychioli proses seicolegol bwysig, a chredwn y bydd yn hyrwyddo heneiddio iach.”

Meddai awdur cyntaf y papur, Amanda Hornsby, ymgeisydd PhD yn y Sefydliad Gwyddor Bywyd yn Ysgol Feddygaeth Prifysgol Abertawe, “Mae genedigaeth niwronau newydd mewn ymennydd oedolyn yn bwysig er mwyn i ymennydd oedolion mamalaidd weithio'n arferol.

“Dengys astudiaethau blaenorol fod ymarfer corff a dysgu yn hyrwyddo niwrogenesis, fodd bynnag, nid yw'r dulliau sylfaenol sy'n ymwneud â hyn wedi'u disgrifio. Heb wybod pa foleciwlau sy'n allweddol mae'n anodd iawn creu cyffuriau sy'n ysgogi niwrogenesis.

“Yma rydym wedi disgrifio protein allweddol a ddylai helpu wrth gynllunio cyffur newydd i hybu prosesau'r ymennydd.”

Nod nesaf y tîm yw profi eu darganfyddiadau yng nghyd-destun ymennydd hŷn mamalaidd ac mewn modelau clefyd niwroddirywiol.

Cyhoeddir papur ymchwil y tîm, Short-term calorie restriction enhances adult hippocampal neurogenesis and remote fear memory in a Ghsr-dependent manner,  yn Psychoneuroendocrinology, cyfnodolyn swyddogol Cymdeithas Ryngwladol Seiconiwroendocrinoleg.

Ariannwyd y gwaith gan grantiau o Fenter Cymru-Tecsas, y Cyngor Ymchwil Meddygol, Sefydliad Meddygol Dewi Sant a'r Gymdeithas Frenhinol.