The 1815 Tambora eruption: Impact on people, environment and climate

Mae Grŵp De Cymru Cymdeithas y Daearegwyr yn cynnal y ddarlith nesaf yn ei gyfres o ddarlithoedd dan nawdd yr Adran Daearyddiaeth ym Mhrifysgol Abertawe.

Teitl: The 1815 Tambora eruption: Impact on people, environment and climate

Siaradwr: Jessica Kandlbauer (Prifysgol Bryste)

Dyddiad: Sadwrn 23 Mawrth 2013

Amser: 10.30am

Lleoliad: Adeilad Wallace, Prifysgol Abertawe

Mynediad: Mae'r ddarlith am ddim ac mae croeso i bawb.  

Mae'r ddarlith yn canolbwyntio ar ffrwydrad llosgfynydd Tambura ar ynys Sumbawa yn Indonesia ar 5 Ebrill 1815. Rodd pobl yn gallu clywed y ffrwydrad cychwynnol 1,400km i ffwrdd, ond pum diwrnod yn ddiweddarach, ffrwydrodd y llosgfynydd eto, a dyna oedd y ffrwydrad mwyaf gan losgfynydd a gofnodwyd erioed.

Taflwyd dros 100km3 o gerrig maluriedig i'r awyr mewn ffrwydrad oedd 52,000 gwaith mwy pwerus na'r bom a ddefnyddiwyd ar Hiroshima.  Rhyddhawyd cymaint o CO2 i'r awyr fel y cafwyd effaith ar yr hinsawdd ledled y byd.

Lladdwyd dros 60,000 o bobl yn ystod y ffrwydrad, gan fwyaf oherwydd y newyn a'r heintiau a'i dilynodd wrth i'r lludw gwympo i'r tir gan ddinistrio cnydau a chan lygru'r dŵr. Roedd y lludw a'r nwyon a allyrrwyd wedi oeri'r atmosffer o dros 1°C, a chyfeiriwyd at 1816 fel 'y flwyddyn heb haf', gan arwain at brisiau bwyd uchel a newyn difrifol, hyd yn oed yn Ewrop a gogledd America.

Mae'r ddarlith hon yn trafod beth fyddai'n digwydd pe ceid ffrwydrad o'r fath yn y byd cyfoes, gan ystyried y tebygrwydd o ffrwydrad llosgfynydd, ymateb yr hinsawdd, a'r risg, er mwyn asesu'r effeithiau amgylcheddol ac economaidd-gymdeithasol.

Cynhelir Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol Grŵp De Cymru Cymdeithas y Daearegwyr, fydd yn cymryd oddeutu 15 munud, cyn y ddarlith.

Mae'r Gymdeithas yn cynnal darlithoedd, cyfarfodydd maes, a gweithgareddau eraill i bawb sydd â diddordeb yn y Ddaear a'i hanes.

Mae aelodaeth yn agored i bawb yn ardal De Cymru, ond mae croeso i bobl nad ydynt yn aelodau fynychu digwyddiadau, hefyd.

Am ragor o fanylion, ewch i'r wefan: www.swga.org.uk

Am ragor o wybodaeth am y digwyddiad, cysylltwch â Dr Geraint Owen g.owen@abertawe.ac.uk neu 01792 295141.