Houston yn galw - ysgolhaig NanoIechyd o Abertawe'n treulio cyfnod yn Nhecsas

Mae Dr Lewis Francis, Uwch-ddarlithydd NanoBioleg, Bioleg Atgenhedlu ac Oncoleg Gynaecolegol yn y Ganolfan NanoIechyd yng Ngholeg Meddygaeth Prifysgol Abertawe, newydd ddychwelyd o secondiad pedwar mis yn Houston, Tecsas, yn UDA.

Dr Lewis FrancisDr Francis yw'r academydd cyntaf o Brifysgol Abertawe i gael secondiad yn rhan o'r cytundeb cydweithredol Prifysgol Abertawe - Sefydliad Ymchwil yr Ysbyty Methodistaidd.  Mae'r cytundeb rhwng y ddau sefydliad yn bartneriaeth ffurfiol i ysgogi prosiectau ymchwil ym meysydd o ddiddordeb gwyddonol cyffredin, ac i gyd-fentora myfyrwyr graddedig ar gyfer graddau ym meysydd y Gwyddorau Meddygol a Pheirianneg.

Yn ystod ei secondiad pedwar mis, roedd Dr Francis - sy'n hanu o Nelson, ger Caerffili - yn ysgolhaig ymweld yn Sefydliad Ymchwil yr Ysbyty Methodistaidd ac yn Athro Cysylltiol yn Adran y gwyddorau Natur ym Mhrifysgol Rice

Mae'n arbenigwr blaenllaw ym microsgopeg grym atomig, ac mae'n arwain gwaith cydweithredol y Brifysgol gyda chanolfannau blaenllaw yn y Deyrnas Unedig ac yn Nhecsas, yn ogystal â gyda Bruker, gweithgynhyrchydd mwyaf blaenllaw offer gwyddonol ar gyfer ymchwil moleciwlaidd a defnyddiau, sydd a'i bencadlys yng Nghaliffornia.

Gwahoddwyd Dr Francis i'r Sefydliad i gymryd rhan mewn ymchwil cydweithredol gydag ymchwilwyr yn yr adran NanoFeddygaeth. Mae'n datblygu offer dadansoddi i helpu i ddeall swyddogaeth proteinau pwysig o ran rheoli'r amgylchiadau sy'n gyrru rhyngweithio rhwng celloedd a'i gilydd, a rhwng celloedd a gronynnau.

Meddai: "Prif faes fy ymchwil yw rhoi bioleg foleciwlaidd, bioleg cell, a nanobioleg ar waith gyda'i gilydd i geisio atebion i gwestiynau clinigol a biolegol pwysig a sylfaenol ym meysydd gynaecoleg, meddygaeth atgynhyrchiol, a bioleg celloedd bonyn.

"Roedd fy secondiad yn ymwneud ag ymestyn allan i wyddonwyr yng Nghanolfan Feddygol Tecsas, canolfan feddygol fwyaf y byd, i godi ymwybyddiaeth o botensial microsgopeg grym atomig o ran casglu gwybodaeth fiolegol, fecanyddol, a thrydanol am ddefnyddiau ac am samplau biolegol. 

"Fy amcan hirdymor yw ymchwilio i ffyrdd o roi ymchwil nanofecanyddol ar gelloedd a moleciwlau ar waith, er mwyn deall a meintioli mecanweithiau gwahaniaethu celloedd a meinweoedd."


Mae'r Ganolfan NanoIechyd ym Mhrifysgol Abertawe yn cynnig mynediad at dros 50 o staff academaidd o'r Coleg Meddygaeth, y Coleg Peirianneg, a'r Coleg Gwyddoniaeth, yn ogystal â chlinigwyr y Bwrdd Iechyd, a diwydiant.  Mae'r adeilad mynediad agored 1600m2, a adeiladwyd yn bwrpasol, yn sail i dechnoleg ac arloesi ar gyfer Busnesau Bach a Chanolig yng Nghymru a'r tu hwnt. Hyd yma, mae'r Ganolfan wedi cychwyn nifer o brosiectau arloesol ar y cyd â diwydiant a Sefydliadau Addysg Uwch eraill, gan ddenu dros £15 miliwn o fuddsoddiad ychwanegol.

Mae'r Ganolfan yn aelod o sawl rhwydwaith nanoiechyd byd eang, gan gynnwys y Gynghrair Geltaidd ar gyfer NanoIechyd, y Gynghrair NanoIechyd, a Nanofeddygaeth Llwyfan Technoleg Ewropeaidd.  Mae hefyd yn aelod sefydlu o'r Ganolfan Arloesi Gydweithredol ar gyfer Gwyddor a Thechnoleg Meddygaeth gyda Phrifysgol Soochow, a Biobay o Suzhou, Tsieina.

Credir mai'r Ganolfan yw Canolfan NanoIechyd gyntaf Ewrop.  Ariannwyd y prosiect, a gostiodd tua £22 miliwn, gyda £10 miliwn o Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop trwy Lywodraeth Cymru, a chan Brifysgol Abertawe, Bwrdd Iechyd Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg, Adran Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol Llywodraeth Cymru, a'r sector preifat.