Ymchwil academydd Abertawe yn cael ei chyhoeddi yng nghylchgrawn Science

Mae ymchwil gan yr academydd o Brifysgol Abertawe Dr Dan Eastwood, a fydd yn cael ei chyhoeddi yn rhifyn nesaf y cylchgrawn nodedig Science , yn taflu goleuni newydd ar sut y mae esblygiad ffwng wedi effeithio ar ffurfiant dyddodion cwrel, dyfodiad yr oes iâ a dyfodiad y dinosoriaid.

 © Robert Pollard

Fungus - Dan Eastwood

Yn ei bapur, The Paleozoic origin of enzymatic lignin decomposition reconstructed from 31 fungal genomes, Ymunodd Dr Eastwood o'r Coleg Gwyddoniaeth ag ymchwilwyr o ar draws y byd i gynnal astudiaeth gymharol o 31 genom ffwngaidd gan ganolbwyntio ar bryd y gwnaeth gallu ffyngau uwch i bydru pren esblygu'n gyntaf. Mae Dr Eastwood yn gwybod bod pren yn wydn tu hwnt gan ei fod yn gyfansoddiad cymhleth o dri phrif bolymer, cellwlos, hemicellwlos a lignin.  Mae rhwymiad agos y polymerau hun a natur gymhleth lignin yn golygu bod pren yn gwrthsefyll pydredd.

Mae'r ymchwil hon yn archwilio pryd y gwnaeth ffwng esblygu'r gallu i dorri lignin i lawr gan ganolbwyntio'n bennaf ar yr ensymau sy'n bennaf gyfrifol am bydredd lignin, o'r enw perocsidau. Rhoddodd y gallu i dorri pren i lawr fantais i'r ffyngau hyn i ymledu ac amrywio ar draws y byd gan roi i ni'r rhywogaethau sy'n ffurfio madarch yr ydym yn eu gweld mewn coedwigoedd ac archfarchnadoedd.

Meddai Dr Eastwood:  "Pan fu planhigion yn rheoli'r ddaear a phan esblygodd pren yn gyntaf mewn corsydd arfordirol eang yn ystod yr oes Garbonifferaidd (360 - 300 miliwn o flynyddoedd yn ôl) doedd dim mecanwaith biolegol effeithiol ar gyfer pydru pren.   Arweiniodd hyn at ddyddodiadau enfawr o lo a gostyngiad o CO2 yn yr atmosffer gan fod y carbon wedi'i gloi ym mater y planhigion. Yn ei dro, dyma a gredir oedd y prif reswm dros yr oeri a'r oes iâ sy'n gysylltiedig â'r oesoedd Defonaidd, Carbonifferaidd a Phermaidd.

"Mae ein hymchwil yn awgrymu bod esblygiad pydru pren mewn ffyngau yn ffactor yng ngholled dyddodiadau glo, y cynnydd mewn CO2 yn yr atmosffer yn ystod yr oes Bermaidd, a'r amodau cynhesach a sychach a arweiniodd at oes y dinosoriaid. Heddiw mae ffyngau yn dal i chwarae rôl bwysig yn y cylchred carbon ar y tir - gan drosi mater planhigion yn ôl i CO2."

Am ragor o wybodaeth am y papur hwn, ewch i www.sciencemag.org