O Albaneg i Iddew-Almaeneg – sut y mae Shakespeare yn cyfieithu?

Mae ymchwilwyr Abertawe, o’r adrannau ieithoedd a chyfrifiadureg yn arwain prosiect hynod o ddiddorol yn edrych ar ailysgrifennu Shakespeare yn fyd-eang. Mae hyn yn golygu cyfieithiadau, addasiadau a fersiynau gwahanol, ym mhob iaith (gan gynnwys mathau gwahanol o Saesneg) ac o gyfnodau hanesyddol gwahanol.

 Ond nid Shakespeare yn unig y mae’r prosiect yn ymwneud ag ef. Mae’r prosiect yn creu offerynnau digidol arloesol ar gyfer archwilio diwylliant byd-eang drwy gymharu sut y mae’r un testun – unrhyw destun – yn cael ei gyfieithu’n wahanol sawl gwaith, mewn gwahanol gyfnodau a gwahanol lefydd. Y bwriad yw creu “Casgliad Cyfieithu”, rhyngwyneb ar-lein sy’n cyfuno offerynnau dadansoddi testunau a delweddu data.

 Mae gwefan casglu torf y prosiect (www.delightedbeauty.org) yn casglu fersiynau gwahanol o un cwpled anodd o ddrama Othello Shakespeare.  Gofynnir i ymchwilwyr, myfyrwyr, cyfieithwyr a darllenwyr â diddordeb o ar draws y byd i anfon fersiynau o’r cwpled hwn, mewn cymaint o ieithoedd a chyfieithiadau â phosib.

 Daw’r cwpled o’r geiriau olaf a siaradir gan Ddug Fenis yn nrama Othello Shakespeare. Daw o Act 1, golygfa 3.

 “If virtue no delighted beauty lack, Your son-in-law is far more fair than black”.

Mae’r llinellau hyn yn codi cwestiynau dadleuol ymysg darllenwyr, actorion, beirniaid, a golygwyr, yn ogystal â chyfieithwyr.

Mae’r tîm yn disgwyl casglu dros 300 fersiwn, mewn 100 o ieithoedd efallai. Mae’r tîm wedi derbyn cyfieithiadau mewn dros 20 o ieithoedd yn barod gan gynnwys Albaneg, Catalaneg, Ffinneg, Kiswahili, Macedoneg, Perseg ac Wcreineg.

I gael gwybod mwy, gan gynnwys sut y gallwch helpu, ewch i www.delightedbeauty.org

Mae tîm amlddisgyblaethol y prosiect wedi’i arwain gan Dr Tom Cheesman (Ieithoedd, Cyfieithu a Chyfathrebu). Mae’n cynnwys: Dr Robert Laramee (Cyfrifiadureg, Abertawe), Dr Jonathan Hope (yr Adran Saesneg, Prifysgol Ystrad Clud), y cynorthwyydd ymchwil Kevin Flanagan (ymgeisydd PhD Abertawe mewn Technoleg Gyfieithu), a’r ymgynghorydd dylunio rhyngweithiadau Stephan Thiel, Berlin.

Mae’r prosiect wedi’i ariannu gan Gyngor Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau.