Gallai ymchwil newydd ddiogelu creigresi cwrel rhag difodiant

Gallai ymchwil arloesol newydd gan Brifysgol Abertawe helpu diogelu creigresi cwrel mwyaf hardd a bregus y byd rhag difodiant yn sgil asideiddio'r cefnforoedd.

Mae'r ymchwil, sydd i'w gyhoeddi mewn papur yn y Cylchgrawn 'Open Access Environmental Research Letters', wedi darganfod bod lefel uchel ffotosynthesis caeau morwellt yn gallu troi dwr y môr yn llai asidig, gyda'r posibilrwydd y bydd hynny'n gwella tyfiant cwrelau gerllaw.

Gwnaed yr ymchwil gan Dr Richard Unsworth, Swyddog Ymchwil y Ganolfan Ymchwil Dyfrol Cynaliadwy, Coleg Gwyddoniaeth, Prifysgol Abertawe, ar y cyd â gwyddonwyr ym Mhrifysgol Rhydychen, Canolfan Pysgodfeydd y Gogledd, Awstralia, a Phrifysgol James Cook yn Awstralia.  

Gan esbonio cefndir yr astudiaeth, meddai’r awdur Dr Richard Unsworth: "Yn aml, mae morwellt trofannol cynhyrchiol iawn yn byw ger, neu ymhlith, creigresi cwrel.  Mae ei ffotosynthesis mor effeithiol y gallwch weld swigod yr ocsigen yn codi ohono. Roeddem ni'n dymuno deall a allai hynny fod yn ddylanwad lleol mawr ar ddwr y môr ac ar y broblem o asideiddio'r cefnforoedd."

Seagrass bubbles

Mae lefel gynyddol o garbon deuocsid yn yr awyr, gan bennaf o ganlyniad i losgi tanwydd ffosil, yn lleihau pH y cefnforoedd, ac yn achosi newid sylweddol yng nghemeg carbonad dwr y môr. Dros amser hir, mae'r newid hwn yng nghemeg carbonad dwr y môr yn debyg o achosi diflaniad creigresi cwrel wrth i greigresi cwrel ddechrau erydu'n gyflymach nag y maent yn tyfu. Mae creigresi cwrel yn gartref i filoedd o rywogaethau unigryw nad ydynt yn byw unrhyw le arall ar y blaned. Maent yn darparu diogelwch corfforol i gymunedau ynysoedd bach, ac yn darparu bwyd i filiynau o bobl ledled y byd. Byddai colli'r creigresi hyn yn cael effaith negyddol ddifrifol ar yr economi ac ar ddiogelwch bwyd.

Seagrass meadows

Esboniodd Dr Unsworth fod eu modelau ymchwil wedi dangos canlyniadau trawiadol. Meddai: "Mae ein dadansoddiad yn dangos y gall calcheiddiad y cwrel fod 18% yn  fwy mewn amgylchedd creigres bas i lawr y llif o forwellt nag yw e mewn amgylchedd heb forwellt. Mae'n dangos pa mor bwysig yw hi i gadw caeau morwellt yn iach, ac yn cynnig arf posibl o ran rheoli parciau morol i wrthsefyll effeithiau asideiddio'r cefnforoedd (gan ddibynnu ar amgylchiadau a chynefinoedd lleol)".

 

 

Ychwanegodd: "Nid yn unig y mae caeau morwellt yn bwysig i gannoedd o filiynau o bobl ledled y byd sy'n dibynnu ar yr adnoddau bwyd a ddarperir ganddynt, ond mae'n hastudiaeth newydd yn awgrymu y gallant, o bosib, ac yn y tymor hir, fod o fudd hefyd wrth wella tyfiant creigresi cwrel sydd mewn perygl difodiant."

Seagrass with fish