Prifysgol Abertawe yn Arwain Prosiect Cyffrous Newydd yn Archwilio Sut Mae Tystiolaeth Ffynhonnell Agored yn Trawsffurfio Ymchwiliadau Bodau Dynol

Dr Yvonne McDermott Rees, Athro Cyswllt yn Ysgol y Gyfraith Hillary Rodham Clinton, yw’r Prif Ymchwilydd ar y prosiect OSR4Rights; prosiect ymchwil rhyngddisgyblaethol sy'n defnyddio ymchwil ffynhonnell agored i drawsnewid sut mae troseddau hawliau dynol yn cael eu darganfod a’u dogfennu.

Yvonne Resized 2 Mae’r tîm prosiect yn cynnwys cyd-ymchwilwyr o Brifysgolion California, Berkeley; Essex; Manceinion, a Heriot-Watt, yn ogystal ag ymgynghorydd prosiect o Amnesty International.

Wedi’i ariannu gan gynllun Ymchwil Trawsffurfiol ESRC, mae OSR4Rights yn brosiect dwy flynedd sy’n cyfuno arbenigedd o’r Gyfraith (cyfraith hawliau dynol a chyfraith tystiolaeth) a Chyfrifiadureg (technoleg ddaearofodol a phrosesu iaith naturiol), ynghyd â mewnwelediadau ymarferol gan sefydliadau hawliau dynol.

Mae tystiolaeth ffynhonnell agored o bwysigrwydd cynyddol i ymchwiliadau hawliau dynol, yng ngoleuni’r ffaith nad yw ymchwilwyr yn cael mynediad i ranbarthau sydd wedi’u heffeithio arnynt yn aml. Nid yn unig mae gwybodaeth ffynhonnell agored yn helpu i oresgyn rhai o’r rhwystrau logistaidd mae ymchwilwyr yn eu hwynebu; mae hefyd wedi’i chanmol am ei photensial democrateiddio gwych, drwy glywed rhai o’r lleisiau sydd, yn draddodiadol, wedi’u tawelu mewn ymchwiliadau.

Wrth siarad am lansiad y prosiect, dywedodd McDermott Rees: “Mae archwiliadau hawliau dynol yn mynd trwy gyfnod o drawsnewid enfawr, lle nad oedd archwilwyr yn medru cael mynediad yn y gorffennol i ranbarthau lle y digwyddodd llawer iawn o’r erchylltra sylweddol. Nawr mae’r cyhoedd yn gallu recordio digwyddiadau yn y presennol ac yn gallu eu rhannu ar y we. Gall darluniau lloeren gynorthwyo i adnabod golygfeydd dinistriol yn ogystal.

"Fodd bynnag, mae'r math yma o dystiolaeth yn dod â heriau anferthol yn ei sgil - yn enwedig y cyfrolau o dystiolaeth y mae'n ei gynhyrchu; yr angen i wirio cynnwys a chael gwared ar y 'newyddion ffug', a'r effaith a allai ei gael drwy ddistewi, yn anfwriadol, lleisiau'r rhai nad oes ganddynt fynediad parod at dechnoleg." 

Am ragor o wybodaeth, gweler gwefan y prosiect: www.osr4rights.org neu dilynwch y prosiect ar Twitter (@osr4rights).

Logos for OSR4Rights