NIA A KELLY - MYFYRWYR CLINIG Y GYFRAITH

Beth mae cymryd rhan ym Mhrosiect Camweinyddiad Cyfiawnder yn ei olygu?

Kelly: Mae'n golygu gweithio ochr yn ochr â'r elusen Inside Justice. Mae ei Fwrdd Cynghori yn rhoi achos inni er mwyn adolygu a yw rhywun yn ddieuog yn ffeithiol ac yna rydyn ni’n gweithio ar yr achos hwn, gan ymchwilio iddo.

Nia: Yn bendant, rydyn ni’n gweithio ochr yn ochr â llu o asiantaethau ac yn gofyn i arbenigwyr am gymorth. Mae hyn yn caniatáu inni ddeall y trothwy profi.

Kelly: Ac ar ôl inni edrych ar eu hachos, rydyn ni'n edrych ar drawsgrifiadau’r heddlu yn sgîl y cyfweliadau gyda'n cleient. Yna, rydyn ni'n ymchwilio i'r dystiolaeth sy'n gysylltiedig â’r achos i ganfod a fydd yn dal dŵr yn y llys. Rydyn ni hefyd yn ystyried euogfarnau blaenorol a dulliau tystiolaeth nad ydyn nhw bellach yn cael eu hystyried yn rhai cadarn er mwyn profi bod ein cleient mewn gwirionedd yn ddieuog yn ffeithiol.

head shots of students nia and kelly

Nia: Rydyn ni’n gweithio’n agos gyda’n gilydd fel tîm i helpu person go iawn i gael cyfiawnder a'r un tîm sy'n gwneud yr ymchwil ac yn gofyn y cwestiynau i gyrraedd y pwynt pan fydd modd profi bod euogfarn wedi bod yn anniogel.

Pa gyfleoedd eraill sydd ar wahân i wirfoddoli gyda'r clinig? Sut brofiad yw bod yn aelod o Fwrdd y Myfyrwyr?

Kelly: Mynychon ni gynhadledd ryngwladol gyda phrifysgolion eraill yn y DU ac yn fyd-eang, roedden ni'n edrych ar glinigau cyfreithiol eraill yn ogystal â chysyniad gwaith clinigau cyfreithiol ledled y byd.

Nia: Rwyt ti’n llygad dy le, roeddwn i wrth fy modd â'r digwyddiad hwnnw, roedd yn cynnig cipolwg go iawn inni ac roedd yn deillio o'n gwaith gyda'r clinig. Mae Kelly a minnau yn aelodau o Fwrdd y Myfyrwyr sy'n gyfle gwych. O ganlyniad i hyn, roedden ni’n gallu cynnig syniadau er mwyn datblygu’r clinig. Rydyn ni bob amser yn edrych am ffyrdd y gallwn ni wella'r clinig. Rydyn ni wedi cwrdd ag ambell i Gwnsler y Frenhines a nifer o ymarferwyr eraill sy’n meddu ar brofiad gwerthfawr ac mae hyn yn ein helpu ni’n fawr iawn. Mae gan glinig y gyfraith gynifer o gyfleoedd megis prosiect Amicus. Achredwyd safon Marc Ansawdd Cyngor i’r clinig, sy'n beth anhygoel. Roedd Kelly a minnau yn ffrindiau cyn inni ymuno â'r clinig, mae wedi bod yn braf iawn oherwydd ein bod wedi profi hyn gyda'n gilydd.

Kelly: Mae'r clinig wedi ennill cynifer o wobrau, fel myfyrwraig y gyfraith, mae bod yn gysylltiedig â Chlinig y Gyfraith yn cynyddu fy nghyflogadwyedd oherwydd y profiad gwerthfawr rwy i wedi'i ennill. Ymhlith y cyfleoedd eraill y mae rhoi cyngor ar dai, mae hyn yn hynod o bwysig o ganlyniad i’r pandemig. Rwy'n hoff iawn o'r syniad o glinig pro bono; mae'n golygu y gall pawb gael y cymorth y mae ei angen arnyn nhw.

Nia: Rwy'n astudio Troseddeg a Chyfiawnder Troseddol; rwy wedi mwynhau bod yn rhan o glinig y gyfraith oherwydd fy mod i wedi gallu cymryd rhan mewn prosiect rwy wrth fy modd ag ef. Ar ôl i mi raddio, hoffwn i’n fawr bod yn dditectif, mae hyn yn rhywbeth rwy wedi bod eisiau ei wneud ers tro, mae fy uchelgais i fod yn dditectif yn teimlo mor wir a chyraeddadwy bellach. Fi yw'r genhedlaeth gyntaf i fynychu'r brifysgol, rwy'n cyffroi drwyddi draw wrth feddwl am ddangos i aelodau fy nheulu’r hyn y gallan nhw ei gyflawni os ydyn nhw'n credu ynddyn nhw eu hunain ac yn ymroi i’r dasg. Cam yn nes i ddod o hyd i fy swydd ddelfrydol yw clinig y gyfraith.

Kelly: Dim ond â nifer penodol o brosiectau y gall myfyrwyr ymuno. Mae hyn yn golygu y bydd rhagor o bobl yn cael y cyfle i wirfoddoli gyda'r clinig. Fel y dywedodd Nia, gall llawer o fyfyrwyr ddod o hyd i’w swydd ddelfrydol, yn enwedig gan fod gan y clinig berthynas wych â llawer o gwmnïau cyfreithiol. Mae hyn yn wych at ddibenion rhwydweithio.

Nia: Cyn y pandemig, roedd myfyrwyr yn gallu gweithio gyda'r banc bwyd a chynrychioli'r brifysgol mewn diwrnodau agored. Bellach mae myfyrwyr wedi gallu ymgymryd â hyrwyddo a marchnata digidol ar y cyfryngau cymdeithasol. Yr un diweddaraf oedd y diwrnod amgylcheddol.

Kelly: Mae Bwrdd y Myfyrwyr yn anhygoel oherwydd ein bod ni’n gallu anfon e-bost at aelodau eraill y bwrdd ac asesu meysydd y gallwn ni’u datblygu. Rydyn ni'n gwneud sylwadau am yr hyn rydyn ni'n ei garu am y clinig, ac mae'r cyfan yn cael ei ystyried a'i roi ar waith. Fel myfyriwr, mae newid y clinig er gwell yn deimlad gwych.

Nia: Byddan nhw bob amser yn gofyn am ein mewnbwn a'n cyngor. Mae'n braf teimlo bod rhywun yn gwrando arnoch chi a’ch bod yn gallu cynrychioli'r myfyrwyr. Rydyn ni'n teimlo bod y staff a’r myfyrwyr fel ei gilydd yn ein gwerthfawrogi'n fawr. Yn fy marn i, dyma amgylchedd dysgu gwirioneddol ddiogel a difyr.

Kelly: Mae’r gallu i gyfathrebu'n effeithiol mor bwysig, yn enwedig pan fydd rhywun yn gweithio o bell.

Nia: Yn bendant, rydyn ni hefyd yn ymgysylltu â myfyrwyr eraill sy'n cynrychioli’u prosiect. Mae'n wych oherwydd ein bod ni'n rhaeadru syniadau’n dda gyda nhw, rydyn ni hefyd yn trafod pa fath o  broblemau maen nhw wedi'u hwynebu a sut i'w goresgyn. Rwy'n credu bod gwytnwch yn hynod o bwysig, yn enwedig yn ystod y pandemig.

A ydych chi wedi gallu parhau i fod yn gysylltiedig â'r clinig yn ystod y pandemig? Yn eich barn chi, pa sgiliau rydych chi wedi'u gwella yn sgîl eich gwaith yn y clinig?

Nia: Heb os nac oni bai, mae Zoom wedi caniatáu inni weithio gyda'n gilydd yn effeithlon, rydyn ni wedi mynychu llawer o ddigwyddiadau drwy Zoom.

Kelly: Dydyn ni ddim wedi cael problemau wrth bontio i Zoom chwaith, a bod yn deg. Roedd yn teimlo'n gymharol hawdd, a diolch yn fawr i'r holl staff sydd wedi peri bod y cyfnod pontio i Zoom, yn ogystal â’r gwaith o gynnal y sesiynau, wedi digwydd mor rhwydd oherwydd eu bod yn bwrw ymlaen yn ddidrafferth bob wythnos.

Nia: Rydyn ni wedi dysgu sgiliau newydd yn sgîl y pandemig, megis system rheoli achosion newydd sbon. Pe na baen ni wedi cymryd rhan yn y prosiect hwyrach na fydden ni wedi’i defnyddio cyn hyn. Rydyn ni wedi parhau â'n datblygiad proffesiynol ac rydyn ni’n teimlo hefyd ein bod yn gwneud yr un cynnydd yn achos ein cleient tra ein bod yn datblygu clinig y gyfraith hefyd.

Kelly: Ar ben hynny, rydyn ni’n gallu siarad o hyd â rhywun o Inside Justice i ddeall pwnc penodol yn well megis y ffordd y byddai'r heddlu'n casglu tystiolaeth mewn lleoliad cyflawni trosedd. Dydyn ni ddim wedi colli unrhyw un o'r pethau y bydden ni fel arfer yn eu defnyddio yn y clinig. Ac rydyn ni’n gallu cydweithio â'n gilydd drwy’r broses o rannu sgriniau felly nid yw’r cyfyngiadau symud wedi effeithio ar ein gwaith.

Nia: Gweithiodd digwyddiadau megis y gynhadledd ryngwladol yn dda iawn ar Zoom, mae rhagor o ddigwyddiadau'n symud ar-lein, felly mae'n bwysig iawn ein bod ni'n parhau i ddilyn y dechnoleg.

Nia: Rwy wedi datblygu fy sgiliau rheoli amser, mae gennym ni ddyddiadau cau i’w bodloni, mae'n bwysig ein bod ni’n gwneud y gwaith o fewn amserlen benodol i sicrhau bod achos y cleient yn dod yn ei flaen. Fel tîm, mae cyfathrebu yn allweddol, yn enwedig gan fod popeth ar-lein.

Kelly: Byddwn i hefyd yn dweud bod ein sgiliau ymchwilio ac archwilio wedi gwella, heb os nac oni bai. Oherwydd y gwaith hwn rydyn ni wedi dod i wybod am bynciau na fydden ni fel arfer yn gwybod ble i ddechrau. Rwy wedi mwynhau’n fawr iawn gweld y gyfraith yn cael ei chymhwyso ac yna asesu’i chryfderau a'i chyfyngiadau.

Nia: Byddwn i’n dweud hefyd bod fy hyder wedi cynyddu, yn enwedig o ystyried faint rydyn ni wedi datblygu o'r cyfarfod cyntaf un hyd heddiw, mae ein syniadau a'r gallu i’w cyflwyno i grwpiau o bobl wedi cael effaith gadarnhaol. Mae gwthio fy hun y tu allan i fy man cyfforddus wedi talu ar ei ganfed.

Kelly: Rwy’n cofio’r sesiwn gyntaf honno a pha mor nerfus oedden ni ynghylch gwneud camgymeriadau a gwneud awgrymiadau o flaen grŵp mawr o bobl rhag ofn ein bod yn swnio’n wirion, ond dw i’n credu bod Richard wedi peri inni ddeall bod pob syniad yn ddilys. Yn enwedig oherwydd ein bod ni i gyd yn dod o feysydd gwahanol ac y gallai hynny ddylanwadu ar y ffordd yr ydyn ni’n ystyried cyd-destun, felly mae rhannu’n golygu mai’r cleient sy’n cael y budd oherwydd ein bod ni’n gallu ymchwilio o bob cyfeiriad.

Nia: Mae'r holl sgiliau rydyn ni'n eu dysgu yn tueddu i fod yn rhai mwy ymarferol, mae pob sesiwn yn caniatáu inni ddod at ein gilydd a phenderfynu ynghylch yr hyn sydd gyda ni a’r hyn y dylai ein camau nesaf fod. Rwy'n credu ein bod ni'n rhannu llwythi gwaith ac yn rheoli hynny'n dda rhwng y ddwy ohonon ni. Mae fy ngradd yn ymwneud â meddwl yn feirniadol, a galla i ddarllen rhwng y llinellau. Mae hon yn sgil wych i feddu arni, yn enwedig wrth wneud newidiadau cadarnhaol yng Nghlinig y Gyfraith. Uwchlaw popeth, rwy wedi dysgu sut mae'r gyfraith yn cael ei chymhwyso'n ymarferol. Nid rhywbeth yr wyf wedi'i brofi fel myfyrwraig troseddeg.

Kelly: Ar wahân i’r pethau amlwg megis gweithio fel rhan o dîm, rheoli amser a chyfathrebu effeithiol, rwy wedi dysgu ymchwilio i dystiolaeth, yn enwedig gan nad yw rhai mathau o dystiolaeth yn cael eu hystyried yn gadarn bellach. Rwy wedi mwynhau’n fawr ymchwilio i ganllawiau Gwasanaeth Erlyn y Goron (CPS) yn fawr ac asesu'r dystiolaeth sydd gennym ni. Nid yw hyn yn rhywbeth rwy wedi'i wneud o'r blaen, ond rydw i wrth fy modd â’r gwaith.

Yn olaf, beth mae clinig y gyfraith yn ei olygu ichi?

Nia: I mi, mae clinig y gyfraith yn lle diogel, mae’r hyn rwy’n ei feddwl a’m syniadau yn cael eu gwerthfawrogi ac yn cael eu hystyried bob amser. Mae hefyd yn lle proffesiynol i weithio sy'n peri imi deimlo bod fy ngwaith yn wirioneddol bwysig tra’n dangos imi hefyd ei bod hi'n iawn gofyn am gymorth yn y gwaith. Mae bod yn aelod o glinig y gyfraith wedi rhoi llawer o gyfleoedd imi a fydd yn aros gyda mi am weddill fy oes ac mae’r rhain wedi caniatáu imi fod yn hyderus ym mhopeth rwy’n ei wneud.

Kelly: I mi, mae clinig y gyfraith yn fy ngalluogi i wneud newid go iawn a gwahaniaeth gwirioneddol o ran bywydau pobl. Mae'n dangos pa mor bwysig yw gwaith pro bono yn y gymuned o'n cwmpas a’n bod ni yno i ddal a helpu pobl pan fydd y system gyfiawnder wedi cael effaith negyddol ar gleient megis yn achos prosiect camweinyddiad cyfiawnder. Mae'n dangos yr effaith y gall prifysgol ei chael nid yn unig ar y myfyrwyr ond ar y gymuned gyfan. Yn bwysicaf oll, hwn yw un o'r profiadau gorau rwy wedi’u cael yn y brifysgol a'r tu allan iddi ac ni fydda i byth yn anghofio'r effaith y mae wedi'i chael arna i.