Mae dadansoddiad newydd yn dangos bod gamblwyr cymhellol yn fwy tebygol nag eraill i gael meddyliau hunanladdol ac i niweidio eu hunain

Dengys dadansoddiad newydd o ddata o Arolwg Morbidrwydd Seiciatrig Oedolion (APMS) 2007 bod gamblwyr cymhellol yn fwy tebygol na gweddill y boblogaeth o feddwl am hunanladdiad ac i wneud ymgais i gyflawni hunanladdiad.

Mae gamblwyr cymhellol hefyd yn fwy tebygol o deimlo'n unig ac wedi'u hynysu oddi wrth bobl eraill o'u cymharu â phobl nad ydynt yn gamblo neu gamblwyr heb unrhyw arwyddion o broblem gamblo.

Nododd y dadansoddiad o'r arolwg yr angen i gasglu mwy o ymchwil a data, er enghraifft, yn yr Arolwg Morbidrwydd Seiciatrig Oedolion sydd i ddod yn 2021, i helpu i ddeall yn well y cysylltiad rhwng gamblo a hunanladdiad.

600 x 377

Heddiw, mae GambleAware wedi cyhoeddi canlyniadau prosiect ymchwil ar raddfa fach sy'n edrych ar y cysylltiad rhwng gamblo cymhellol a hunanladdiad gan dîm sy'n cynnwys ymchwilwyr o Brifysgol Abertawe. Bydd yr adroddiad yn cyfrannu at Strategaeth Genedlaethol y Comisiwn Hapchwarae i Leihau Niwed Gamblo ac mae'n seiliedig ar ganfyddiadau Arolwg Morbidrwydd Seiciatrig Oedolion 2007.  Allan o dros 7,000 o ymatebwyr, canfuwyd bod 41 yn gamblwyr cymhellol a nodwyd eu bod yn fwy tebygol nag eraill o fod wedi meddwl am hunanladdiad a cheisio cyflawni hunanladdiad yn ystod y 12 mis diwethaf. 

Canfu'r arolwg fod un o bob pump (19%) o'r rhai a nodwyd fel gamblwyr cymhellol wedi meddwl am hunanladdiad yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, o gymharu â 4% o gamblwyr nad ydynt yn gamblwyr cymhellol. Dywedodd un o bob ugain (5%) o gamblwyr cymhellol eu bod wedi ceisio cyflawni hunanladdiad yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, o'i gymharu â 0.6% o'r rhai a oedd ddim yn dangos unrhyw arwydd o gamblo cymhellol.

 Mae dadansoddiad o'r arolwg yn dangos cysylltiad rhwng gamblo cymhellol, ymddygiad hunanladdol ac unigrwydd sydd angen ei ymchwilio ymhellach. Roedd gamblwyr cymhellol yn fwy tebygol o deimlo'n unig ac wedi'u hynysu oddi wrth bobl eraill na gweddill y boblogaeth. Roedd yn ymddangos bod gan gamblwyr cymhellol rwydwaith llai o bobl yr oeddent yn teimlo yn agos atynt ac yn llai tebygol o deimlo bod eu ffrindiau a'u teulu yn rhoi anogaeth a chefnogaeth iddynt.

Mae'r dadansoddiad hwn yn seiliedig ar ddata o APMS 2007. Cafodd yr arolwg ei gynnal eto yn 2014, ond nid oedd yr astudiaeth honno yn cynnwys gamblo. Gobeithir y bydd yr Adran Iechyd a Gofal Cymdeithasol yn comisiynu Arolwg Morbidrwydd Seiciatrig Oedolion arall ar gyfer 2021 ac mae'r awduron yn argymell cynnwys gamblo yn yr astudiaeth honno i archwilio'r cysylltiad rhwng gamblo a hunanladdiad ymhellach.

Trefnwyd gweithdy undydd i drafod pa ymchwil pellach y gallai fod ei hangen, aeth amrywiaeth o randdeiliaid i'r gweithdy, gan gynnwys rhai gyda phrofiad o niwed gamblo, gan gynnwys bod yn gaeth a phrofedigaeth oherwydd hunanladdiad. Nod y sesiwn oedd deall yn well y bylchau mewn gwybodaeth am gamblo a hunanladdiad ac i ddatblygu argymhellion ar gyfer gwaith yn y dyfodol.

Roedd yr argymhellion yn cynnwys:

  • Datblygu pecynnau addysgol ar gyfer clinigwyr a darparwyr gofal sylfaenol a chrwneriaid i godi ymwybyddiaeth o'r cysylltiad rhwng gamblo a hunanladdiad.
  • Comisiynu adolygiad systematig o'r dystiolaeth o'r cysylltiad rhwng gamblo a hunanladdiad
  • Cynnal astudiaeth awtopsi seicolegol i archwilio achosion lle mae gamblo yn gysylltiedig â hunanladdiad.

Dywedodd yr Athro Ann John, Prifysgol Abertawe a Chadeirydd y Grŵp Cynghori Cenedlaethol i Lywodraeth Cymru ar atal Hunanladdiad a Hunan-niwed:

"Mae marwolaeth trwy hunanladdiad fel arfer yn ymateb i gydadwaith cymhleth o nifer o ffactorau, anaml y mae oherwydd un rheswm ac nid yw byth yn anochel.  Fodd bynnag, nid oes amheuaeth bod yna ddiffyg cydnabyddiaeth o'r cysylltiad rhwng gamblo cymhellol a hunanladdiad.

"Mae ein hymchwil yn gam cyntaf i ddeall y cysylltiad hwnnw. Dylid cynnwys gamblwyr cymhellol fel grŵp risg uchel mewn strategaethau i atal hunanladdiad, mae angen ymdrech i wella ymwybyddiaeth, yn enwedig ymhlith rhai sy'n darparu gwasanaethau, ac mae angen i ni annog pobl i geisio cymorth cyn iddynt gyrraedd pwynt argyfwng."

Dywedodd yr Athro Simon Diamond o Brifysgol Abertawe:

‘“Hyd yma, ychydig rydym wedi'i wybod am y cydadwaith cymhleth rhwng ceisio cymorth, gamblo a hunanladdiad. Mae'r dadansoddiad newydd hwn yn dangos bod y rhai sy'n profi niwed sy'n gysylltiedig â gamblo mewn mwy o berygl o gymryd eu bywydau eu hunain, a bod angen i ni wneud llawer mwy i sicrhau y gallant gael cymorth a chefnogaeth pan fyddant ei angen fwyaf.”