Dyfarniad £1.8 miliwn i ddatblygu micro-ddeunyddiau a nano-ddeunyddiau, gan gynnwys dillad athletwyr Olympaidd

Mae tîm o beirianwyr deunyddiau a gwyddonwyr perfformiad ym Mhrifysgol Abertawe wedi derbyn dyfarniad gwerth £1.8 miliwn i ddatblygu cynhyrchion newydd - mewn meysydd sy'n amrywio o'r diwydiant modur i becynnu a chwaraeon - gan fanteisio ar ficro-ddeunyddiau a nano-ddeunyddiau sy'n seiliedig ar inciau arbenigol.

Un cynnyrch sydd eisoes yn cael ei ddatblygu yw dillad arbenigol a gaiff eu gwisgo gan athletwyr Prydeinig elît sy'n paratoi ar gyfer Gemau Olympaidd a Pharalympaidd 2020.

Bydd yr ymchwilwyr yn cynnwys deunyddiau arbenigol iawn megis graffîn mewn caenau hyblyg a gaiff eu hargraffu a'u mewnblannu mewn dillad arbenigol i wella perfformiad athletwyr elît.

Diben y prosiect hwn yw gweithredu fel piblinell ar gyfer syniadau newydd, gan eu profi i weld pa rai sy'n gallu gweithio’n ymarferol ac ar raddfa fawr, ac yna eu troi’n gynhyrchion terfynol.  

600 x 375

Llun: bydd "pecynnu clyfar" yn defnyddio'r biblinell

Ym maes gweithgynhyrchu, mae’r bwlch rhwng cysyniad cychwynnol a'r cynnyrch terfynol yn cael ei adnabod fel "glyn angau" oherwydd bod cynifer o syniadau da'n methu cyn cael eu gwireddu.  Bydd y biblinell hon yn helpu i sicrhau bod rhagor ohonynt yn llwyddo i groesi'r glyn: o'r bwrdd llunio i’r broses gynhyrchu. 

Mae'r prosiect hwn yn unigryw am ei fod yn ymateb i anghenion marchnad benodol. Yn ogystal â'r dechnoleg wisgadwy a nodwyd gan Sefydliad Chwaraeon Lloegr, bydd dau brosiect arall ymysg y rhai cyntaf i ddefnyddio'r biblinell. Pecynnu Clyfar gyda'r cwmni Tectonic, a'r diwydiant ceir gyda GTS Flexible Materials.

Mae'r prosiect yn gydweithrediad rhwng dau dîm yng Ngholeg Peirianneg Prifysgol Abertawe: Canolfan Argraffu a Chaenu Cymru (WCPC) dan arweiniad yr Athro Tim Claypole a'r Athro David Gethin; a'r Grŵp Ymchwil Chwaraeon Elît a Phroffesiynol, sef Dr Neil Bezodis, yr Athro Liam Kilduff a Dr Camilla Knight.

Mae'r WCPC yn arloesi ffyrdd o ddefnyddio argraffu ag inciau arbenigol fel proses gweithgynhyrchu uwch.  Bydd eu harbenigedd yn allweddol i'r prosiect. 

Meddai'r Athro Tim Claypole, Cyfarwyddwr Canolfan Argraffu a Chaenu Cymru,

"Oherwydd arbenigedd WCPC ym maes fformiwleiddio inc ac argraffu, gellir creu cynhyrchion uwch i’w defnyddio mewn amrywiaeth eang o weithgareddau sy'n defnyddio deunyddiau arloesol."

Mae chwaraeon, sy'n un o feysydd y prosiect, wedi bod yn destun arbrofi ar gyfer technoleg o'r blaen.  Er enghraifft, mae dyfeisiau monitro'r galon a beiciau ymarfer corff yn brif ffrwd erbyn hyn.

Pwysleisiodd arweinydd y prosiect EPS, Dr Neil Bezodis, bwysigrwydd y cysylltiadau rhwng partneriaid yn y prosiect cyffredinol.

"Mae cydweithrediadau rhwng partneriaid diwydiannol sy'n ymateb i anghenion defnyddwyr ym maes chwaraeon elît yn allweddol i sicrhau bod ein hymchwil yn cael effaith go iawn."

Alys

Llun:  Alys Thomas, Prifysgol Abertawe; bydd chwaraeon elît rhan pwysig o'r prosiect 

Mae partneriaid ar y prosiect yn cynnwys: Haydale Graphene Industries, GTS Flexible Materials, Alliance Labels, Tectonic International, ScreenTec, Malvern Analytical a Sefydliad Chwaraeon Lloegr.

Enw'r prosiect tair blynedd yw: “Application of Functionalised Micro and Nano Materials – scale up to volume production”. 

Mae'r cyllid gwerth £1.8 miliwn yn cynnwys £900,000 o gronfa SMARTExpertise Llywodraeth Cymru a chyfanswm cyfartal gan y partneriaid diwydiannol.

Partneriad:

Keith Broadbent, Haydale:

"Mae'r berthynas agos â'n cydweithwyr yn WCPC bellach yn dwyn ffrwyth ar ffurf ystod o inciau a chaenau cadarn, sefydlog, perfformiad uchel, sy'n deillio o waith datblygu helaeth ac mae amrywiaeth o ffyrdd o'u defnyddio'n dod i'r amlwg, er enghraifft, technoleg wisgadwy, synwyryddion argraffedig a rheolaeth thermol."

Paul Kippax, Malvern Panalytical:   

"Mae perthynas hirsefydlog rhwng WCPC a Malvern Panalytical. Bydd ein rhwydwaith, ar sail offerynnau sydd ar flaen y gad ym maes technoleg ymchwil a datblygu, yn sicrhau bod effaith yr ymchwil yng Nghymru yn cael ei theimlo ledled y byd.

Graham Farmer, Cadeirydd Gweithredol Grŵp, GTS Flexible Materials:

"Bydd y prosiect hwn yn galluogi GTS i ymchwilio i gynhyrchion newydd sy'n ystyriol o'r amgylchedd ar gyfer y diwydiant modurol ac awyrofod, ar sail technoleg carbon argraffedig."

Sheila Harper, Cyfarwyddwr Tectonic International:

"Mae Warmalonga yn gysyniad sy'n deillio o'n gwaith ar brosiect blaenorol gydag INNOVATE", meddai. "Mae'n syniad gwych sydd eisoes wedi tanio dychymyg y diwydiant bwyd parod a'r diwydiant pecynnu. Mae cyllid SMART yn ein galluogi i ddatblygu'r cysyniad yn gynnyrch sy’n ddichonol yn fasnachol."

Dr Matt Parker, Cyfarwyddwr Arloesedd Perfformiad Sefydliad Chwaraeon Lloegr:

"Mae tîm arloesed perfformiad EIS yn chwilio'n barhaus am arbenigedd allanol sy'n gallu ein helpu i optimeiddio perfformiad athletwyr - credwn y bydd y prosiect yn caniatáu i ni yn y Sefydliad wneud cynnydd sylweddol yn ein defnydd o dechnolegau gwisgadwy."