Meddyg ymgynghorol yn ymgymryd â rôl newydd i helpu arbed bywydau'r DU yn ystod ymosodiadau terfysgol

Mae arbenigwr trawma Ysgol Feddygaeth Prifysgol Abertawe, Ian Pallister, wedi ymgymryd â rôl newydd sydd â'r nod o arbed bywydau mewn achos o ymosodiad terfysgol neu ddigwyddiad anafiadau torfol.

Mae'r Athro Pallister, sy'n rhedeg y rhaglen MSc mewn llawdriniaeth trawma, yn llysgennad Cymru i'r elusen ledled y DU, citizenAID.

Ian Pallister WebCafodd ei sefydlu gan grŵp o glinigwyr sifil a milwrol i baratoi pobl, cymunedau a sefydliadau i helpu ei hunain ac eraill pan mae nifer o bobl wedi anafu - yn arbennig yn sgil ymosodiadau bwriadol.

I'r chwith: Yr Athro Pallister gydag un o'r efelychwyr anafiadau, yn y digwyddiad ymwybyddiaeth ym Mhrifysgol Abertawe

Mae'r Athro Pallister, sydd hefyd yn feddyg ymgynghorol yn Ysbyty Treforys, wedi gwneud gwaith hynod lwyddiannus yn creu modelau realistig o ddioddefwyr ffrwydrad bom i helpu hyfforddi llawfeddygon milwrol.

Bu iddo sefydlu cwmni deilliedig o'r brifysgol, sef Trauma Simulation Limited, i ddatblygu ystod o fodelau hyfforddi a ellir eu defnyddio gan fyfyrwyr meddygol a gan staff y GIG.

Bellach mae'r Athro Pallister yn arwain yr ymgyrch yng Nghymru i godi ymwybyddiaeth o citizenAID a sut all pobl helpu i arbed bywydau yn dilyn ymosodiadau bwriadol gyda chymorth gan fyfyrwyr meddygol Prifysgol Abertawe.

Dywedodd: "Y cysyniad sydd wrth wraidd iddo yw addysgu pobl ynglŷn â beth i'w wneud, sut i gyfathrebu â'r gwasanaethau brys, ac yna, os ydynt yng nghwmni rhywun sydd wedi anafu ac mewn sefyllfa i helpu, y camau cyntaf pwysig hynny."

Un o'r adnoddau allweddol y mae citizenAID wedi'i roi ar gael yw ap am ddim yn darparu gwybodaeth gam wrth gam ar sut all y cyhoedd weithredu i gadw ei hunain yn ddiogel ac arbed bywydau'r rheiny sydd wedi'u hanafu.

Mae cyfarwyddiadau clir, syml ar sut i flaenoriaethu'r rheiny sydd wedi'u hanafu, sut i ymdrin â gwaedu a all beryglu bywyd a sut i gyfathrebu â'r gwasanaethau 999 mewn modd strwythuredig.

Ian Pallister students Mae'r ap wedi'i ddiweddaru i gynnwys gwybodaeth ar ymosodiadau cerbydau ac asid, ochr yn ochr â saethu, trywanu a bomiau.

I'r dde: Myfyrwyr yn cael hyfforddiant i arbed bywydau

Dywedodd yr Athro Pallister: "Mae'n ymwneud â rhoi'r wybodaeth yno iddynt edrych arni, cyfathrebu'n effeithiol a gallu helpu pobl.

"Caiff y cyngor ei gyflwyno drwy luniau gyda thestunau byrion yn trosglwyddo'r prif negeseuon.

"Mae'n debyg i gyfarwyddiadau dodrefn fflatpac ac eithrio y gallwch eu dilyn yn hawdd iawn.

"Hefyd, mae gan yr elusen ddeunyddiau addysgu i blant ysgol o wahanol oedran, wedi'u teilwra'n ofalus ar gyfer lefelau gwahanol o ddealltwriaeth.

"Fodd bynnag, nid yw'r egwyddorion arwain yno i ddychryn pobl, ond i'w paratoi nhw ar unrhyw oedran i gadw ei hunain yn ddiogel a gwneud pethau syml i helpu ei gilydd."

Gweithiodd gyda'r myfyrwyr Jordan Cazier a Sam James i helpu medryddu ymwybyddiaeth o'r elusen a chanfuont mai dim ond oddeutu un mewn pum myfyriwr prifysgol oedd wedi clywed amdani, ac o'r rheiny, dim ond oddeutu hanner ohonynt oedd wedi lawrlwytho'r ap.

Yn dilyn hynny cafwyd digwyddiad citizenAID yn y brifysgol, a fynychwyd gan oddeutu 40 o fyfyrwyr y proffesiwn meddygol, nyrsio a gofal iechyd perthynol.

Bu iddynt ddefnyddio modelau sydd wedi'u creu'n arbennig i roi pwysau i reoli gwaedu, lapio clwyfau ac addasu deunyddiau i greu rhwymynnau tynhau.

Ychwanegodd yr Athro Pallister: "Yr ethos yw helpu pobl i baratoi a pheidio â bod ofn. Mae'r tebygolrwydd o hyn yn digwydd i rywun yn hynod isel.

"Ond gall y technegau sy'n berthnasol i helpu pobl mewn sefyllfaoedd o anafiadau torfol fod yr un mor berthnasol pe byddech yr unigolyn cyntaf i ddod ar draws damwain beic modur ddrwg."

Cewch wybod mwy am citizenAID a'r ap yma: https://www.citizenaid.org/