Grant i ddatblygu fformwleiddiad bioblaladdwr a allai helpu i arbed biliynau o bunnoedd yn yr economi fyd-eang

Mae Bionema Ltd, cwmni biotechnoleg blaenllaw a leolir ym Mhrifysgol Abertawe, wedi derbyn grant gan Innovate UK i ddatblygu technoleg a allai helpu i ymladd plâu sy'n costio biliynau o bunnoedd bob blwyddyn i'r economi fyd-eang.

Dyfarnwyd y grant o £765,000 fel rhan o Gystadleuaeth Agored Innovate UK a bydd yn ariannu rhan o brosiect cydweithredol gyda Phrifysgol Birmingham, APIS (Applied Insect Science Ltd), Silsoe Spray Applications Unit, AgroSmart Ltd a Qi3.

Mae Bionema yn ymchwilio, yn datblygu ac yn masnacheiddio cynhyrchion arloesol sy'n defnyddio micro-organebau naturiol (nematodau, ffyngau, bacteria) i reoli pryfed sy'n blâu yn y sectorau garddwriaeth, amwynderau tywyrch a choedwigaeth.

Defnyddir y cyllid i ddatblygu a masnacheiddio fformwleiddiad ar sail micro-fewngapsiwleiddio at ddiben rheoli tripsod blodau'r gorllewin a gwiddon du'r wynwydden sy'n achosi colledion economaidd sylweddol oherwydd y difrod maent yn ei wneud i gnydau garddwriaethol gwerthfawr yn fyd-eang. Amcangyfrifir bod tripsod blodau'r gorllewin yn achosi colledion o £550 miliwn yn flynyddol yn Ewrop drwy gyfuniad o drosglwyddo firysau a difrod uniongyrchol wrth iddynt fwyta cnydau a'r gost fyd-eang yw dros £5 biliwn. Mae gwiddon du'r winwydden ar eu pennau eu hunain yn achosi colledion blynyddol o £40 miliwn i'r diwydiant garddwriaethol yn y DU, a cholledion o £4 biliwn yn fyd-eang.

Mae tripsod blodau'r gorllewin yn fedrus wrth ddatblygu ymwrthedd i blaladdwyr cemegol ac mae'n anodd rheoli gwiddon du'r winwydden oherwydd bod Chlorpyrifos (organoffosffad), un o'r pryfleiddiadau a ddefnyddir yn fwyaf helaeth, wedi cael ei dynnu o'r farchnad yn sgil cynnydd mewn rheoleiddio. 

Bydd Bionema Ltd yn arwain y gwaith ar y cyd â Phrifysgol Birmingham. Bydd y prosiect yn darparu newid sylweddol mewn dulliau integredig o reoli plâu drwy ddatblygu cynhyrchion newydd ar sail technoleg micro-fewngapsiwleiddio. Y nod yw gwella effeithlonrwydd ac effeithiolrwydd yn sylweddol, o'u cymharu â'r bioblaladdwyr presennol, mewn amrywiaeth eang o gnydau.

Meddai Dr Minshad Ali Ansari, Sefydlwr a Phrif Swyddog Gweithredu Bionema,

"Mae galw gynyddol gan fanwerthwyr - wedi'i harwain gan gwsmeriaid - i dyfwyr ddefnyddio llai o blaladdwyr cemegol (a gwaddodion), neu i beidio â'u defnyddio o gwbl, wrth dyfu cnydau. Bydd y grant hwn gan Innovate UK yn ein galluogi i ddatblygu technoleg micro-fewngapsiwleiddio'n gynt, gan drosglwyddo'r manteision yn gyflym i'r diwydiant amddiffyn cnydau.  Credwn y bydd y dechnoleg arloesol hon yn rhoi hwb i'r gymuned bio-reoli fyd-eang."

Ym mis Gorffennaf 2019, bydd Prifysgol Abertawe a Bionema Ltd yn cynnal yr uwchgynhadledd bioblaladdwyr gyntaf er mwyn mynd i'r afael â'r angen enbyd i ddatblygu dulliau amgen i ddisodli plaladdwyr cemegol