Academyddion yn amlinellu polisi masnachu canabis newydd yn y Cenhedloedd Unedig

Bydd academyddion o Arsyllfa Polisi Cyffuriau Byd-eang (GDPO) Prifysgol Abertawe yn cyflwyno adroddiad sy'n amlinellu dull newydd o drin y polisi masnachu canabis rhyngwladol, i Gomisiwn y Cenhedloedd Unedig ar Gyffuriau Narcotig yn Fienna, Awstria heddiw. (21 Mawrth 2019).

Illicit cannabis cultivation, Jamaica.courtesy Martin Jelsma (TNI) 2018

Bydd yr Athro David Bewley-Taylor, Cyfarwyddwr y GDPO yn cyflwyno'r adroddiad o dan y teitl Fair(er) Trade Options for the Cannabis Market. Mae'r adroddiad yn argymell model newydd ar gyfer masnachu canabis sy'n defnyddio dull sy'n seiliedig ar hawliau, sy'n gynhwysol ac sy'n amgylcheddol gynaliadwy.

Mae'r adroddiad, sydd wedi'i ysgrifennu ar y cyd gan Martin Jelsma a Sylvia Kay o'r sefydliad ymchwil ac eiriolaeth rhyngwladol Transnational Institute, yn deillio o ymchwil a wnaed i newidiadau polisi sydd wedi ail-lunio'r farchnad canabis fyd-eang yn sylweddol dros y pum mlynedd diwethaf – yn feddygol ac yn anfeddygol.

Yn ôl y tîm, er bod y newidiadau polisi diweddar sy'n ymwneud â'r farchnad canabis yn cynnig ystod glir o fanteision o ran hawliau dynol ac iechyd, mae pryderon y gallai gweithgareddau cwmnïau canabis mawr yng ngwledydd cyfoethocaf y gogledd yn bennaf beryglu ffermwyr bach o wledydd cynhyrchu canabis traddodiadol y de. Gallai hyn wedyn annog y ffermwyr i barhau i fasnachu'n anghyfreithlon yn hytrach na chymryd rhan yn y fasnach canabis gyfreithiol.

Yn ôl yr ymchwilwyr, dull manteisiol o drin hyn yw defnyddio fframweithiau rheoleiddiol sy'n galluogi ffermwyr ar raddfa fach i weithio mewn partneriaethau sydd o fudd i'r ddwy blaid neu ochr yn ochr â chwmnïau mawr a allai gyfrannu hefyd at gyflawni Nodau Datblygu Cynaliadwy'r Cenhedloedd Unedig yn y rhannau hynny o'r byd lle mae tlodi'n peri cryn bryder o hyd.

Meddai’r Athro Bewley-Taylor, "Mae angen dull gwahanol ac ystyried yr ystod o gynhyrchwyr cysylltiedig, ansawdd a safonau, y defnyddiwr a'r farchnad, cyllid a fframweithiau polisi masnach er mwyn datblygu system decach  o fasnachu canabis. Er bod y farchnad canabis gyfreithlon sy'n ehangu'n gyflym, a'r tirweddau gwleidyddol, deddfwriaethol a masnachol cysylltiedig yn parhau'n gymhleth ac yn gyfnewidiol, mae'n bosibl datblygu set o egwyddorion arweiniol y gellir adeiladu model masnachu canabis tecach yn seiliedig arno.

Mae'r adroddiad yn amlinellu prif nodweddion y fframwaith, gan gynnwys:

  • Pryderon moesegol megis undod a chyfiawnder cymdeithasol.
  • Grymuso'r cynhyrchwyr a rhannu buddion yn y gymuned drwy delerau masnachu tecach.
  • Safonau cynaliadwyedd amgylcheddol o ran dulliau cynhyrchu.
  • Dulliau diogelu gweithwyr i sicrhau diogelwch, iechyd a bodlonrwydd y gweithwyr.
  • Rheoli'r prosesau cymryd rhan a gwneud penderfyniadau mewn modd democrataidd.
  • Tryloywder a natur olrheiniadwy mewn gweithrediadau a chadwyni cyflenwi.
  • Strategaethau mwy hirdymor i gynhyrchwyr canabis o gymunedau ar y cyrion sy'n newid o weithredu'n anghyfreithlon.
  • Ystyried cyfiawnder adferol ar gyfer y rhai hynny sydd wedi’u heithrio neu eu cosbi'n droseddol yn y gorffennol.
  • Hunaniaethau ac arferion diwylliannol a chrefyddol cymunedau sy'n tyfu'n draddodiadol.

Gellir cael rhagor o wybodaeth ar wefan newydd y prosiect Cannabis Innovate a lansiwyd ar yr un diwrnod â'r cyflwyniad ar yr adroddiad. Partneriaeth rhwng GDPO ym Mhrifysgol Abertawe â'r cwmni canabis rhyngwladol, Equinoz International yw Cannabis Innovate, a chynhelir rhai gweithgareddau ar y cyd â'r Transnational Institute (TNI).

Meddai’r Athro Bewley-Taylor: “Nod y fenter yw cynnig ymchwil a dadansoddiad ar draws tri philer polisi, deddfwriaeth ac arloesedd technolegol.Wrth i farchnadoedd canabis meddygol ehangu'n gyflym ar draws y byd, mae'n ceisio bod yn ganolfan wybodaeth sy'n cynnig eglurder, allbynnau sy'n seiliedig ar atebion a gweithgareddau i ystod o ddefnyddwyr sy'n gweithredu mewn amgylchedd masnachol a pholisi sy'n gynyddol gymhleth.”