Dur sy'n fwy clyfar, gwyrdd a glân: hwb gwerth £35 miliwn ar gyfer ymchwil Abertawe

Daw diwydiant doeth, gwyrdd a glân gam enfawr yn nes diolch i rwydwaith ymchwil newydd gwerth £35 miliwn, a gyhoeddwyd heddiw, a fydd yn gweld gwneuthurwyr dur ac arbenigwyr o’r brifysgol yn cydweithio ar raglen ymchwil saith mlynedd i drawsnewid sector dur y DU.

Arweinir y rhwydwaith, a elwir yn SUSTAIN, gan Brifysgol Abertawe, mewn partneriaeth â Phrifysgolion Sheffield a Warwick, ac mae’n cynnwys dros ugain o bartneriaid ar draws diwydiant dur y DU: cwmnïoedd, cyrff masnachu, arbenigwyr academaidd a sefydliadau ymchwil. Fe’i cefnogir gan fuddsoddiad gwerth £10 miliwn gan y Cyngor Ymchwil Peirianneg a’r Gwyddorau Ffisegol gan y bydd yn un o’u Canolfannau Ymchwil Gweithgynhyrchu yn y dyfodol.  

Mae’r cyhoeddiad yn garreg filltir gan mai dyma’r tro cyntaf i gynhyrchwyr dur y DU a chynrychiolwyr o’r sector gweithgynhyrchu ymuno â rhaglen ymchwil ar y cyd.  Hefyd dyma’r buddsoddiad unigol mwyaf erioed mewn ymchwil dur gan un o gynghorau ymchwil y DU. Y cynllun yw y bydd SUSTAIN yn arwain at ymchwil ac arloesi llawer mwy eang, gan dynnu ar sgiliau arbenigol ar draws y byd academaidd yn y DU a’r tu hwnt.

600 x 450

Llun:  arloesi dur Prifysgol Abertawe

Nod SUSTAIN yw trawsnewid y gadwyn gyflenwi gyfan mewn perthynas â dur, gan ei gwneud yn lanach, yn wyrddach ac yn ddoethach, ac yn fwy ymatebol i anghenion cwsmeriaid sy’n newid yn gyflym. Bydd ei waith yn canolbwyntio ar ddau faes: 

  • Cynhyrchu haearn a dur dim gwastraff, gyda’r nod o wneud y diwydiant yn garbon niwtral erbyn 2040:  Dur yw’r deunydd a ailgylchir fwyaf yn y byd eisoes, ond bydd y rhwydwaith yn archwilio ffyrdd newydd o wneud prosesau a chynhyrchion y diwydiant hyd yn oed yn fwy gwyrdd, megis casglu ynni drwy ffynonellau newydd, dal allyriadau carbon ac ailbrosesu llifoedd gwastraff cymdeithasol a diwydiannol.  
  • Dulliau call o brosesu dur: fel unrhyw ddiwydiant yn yr unfed ganrif ar hugain, mae cynhyrchu dur yn casglu llwyth o ddata. Bydd SUSTAIN yn datblygu dulliau newydd o gaffael a defnyddio’r data hwn mewn prosesau metelegol newydd, sy’n gallu darparu cynhyrchion uwch-dechnoleg pwrpasol.

Dur yw'r deunydd strwythurol a ddefnyddir fwyaf helaeth yn y byd.  Os na chafodd cynnyrch ei wneud o ddur, gallwch fod yn sicr ei fod wedi'i gynhyrchu gan ddefnyddio dur.

Mae dur wrth wraidd sectorau gweithgynhyrchu'r DU megis y diwydiant ceir, adeiladu, pecynnu ac amddiffyn.  Mae'n hanfodol bwysig i seilwaith cenedlaethol y DU yn y dyfodol megis trafnidiaeth, cyfathrebu ac ynni, ac ar gyfer diwydiannau uwch-dechnoleg yr unfed ganrif ar hugain, o adeiladau ynni positif i dyrbinau gwynt a cherbydau trydan.

Rhagwelir y bydd gwaith SUSTAIN yn:

  • Dyblu gwerth ychwanegol gros (GVA) gwneuthurwyr dur y DU erbyn 2030
  • Cynyddu swyddi yn y diwydiant i 35,000
  • Cynyddu cynhyrchiant 15%

Meddai Dr Cameron Pleydell-Pearce, arbenigwr dur ym Mhrifysgol Abertawe a dirprwy gyfarwyddwr SUSTAIN,

"Mae'r newyddion hwn yn profi bod hyder mawr yn y diwydiant dur. Bydd yn cefnogi gweledigaeth y diwydiant ar gyfer dyfodol cyfrifol, arloesol a chreadigol. Rydym eisoes ar y ffordd i brosesau mwy glân, gwyrdd a chlyfar o wneud dur, ond mae hyn yn cynrychioli cam enfawr arall ymlaen.

Ymchwil ac arloesi yw sylfaen diwydiant dur modern. Mae'r rhwydwaith hwn yn cynrychioli sector dur cyfan y DU, ac mae ymchwilwyr a chwmnïoedd yn gweithio gyda'i gilydd ar raddfa hollol newydd. Yma yn Abertawe mae gennym y pleser o arwain y rhwydwaith hwn."

Arloesi dur Abertawe - mwy o wybodaeth

600 x 400

Llun: prosiect SPECIFIC, sy'n datblygu adeiladau actif a all gynhyrchu, storio a rhyddhau eu hynni solar eu hunain

Meddai Gareth Stace, Cyfarwyddwr Cyffredinol Dur y DU,

"Mae'r hwb newydd hwn o gyllid arloesi yn y sector yn rhan hanfodol o'r ymgyrch i gyflawni ein gweledigaeth o ddiwydiant dur cynaliadwy, bywiog ac arloesol yn y DU.

Mae llwyddiant ein sector yn y dyfodol yn dibynnu ar ein gallu i aros ar flaen y gad o ran sicrhau arloesedd ym maes cynnyrch a phrosesu, gan ddarparu'r cynhyrchion dur newydd y mae eu hangen ar ein cwsmeriaid a'n cymdeithas. Bydd yr hwb newydd yn ein galluogi i wneud hynny."

Meddai'r Athro Mark Rainforth o Brifysgol Sheffield,

"Mae dur yn hanfodol ar gyfer pob agwedd ar gymdeithas. Mae datblygu duroedd perfformiad uwch a chanddynt ôl troed carbon is yn ystod y cam cynhyrchu yn allweddol wrth geisio lleihau allyriadau CO2  ac felly wrth gyfrannu at y gwaith o leihau cynhesu byd-eang. Mae'r grant hwn yn dod ag arbenigwyr dur y DU ynghyd i fynd i'r afael â'r pwnc hollbwysig hwn".

Meddai'r Athro Claire Davis, o WMG Prifysgol Warwick:

“Mae gan y Deyrnas Gyfunol draddodiad cyfoethog o ragoriaeth ymchwil ac arloesi mewn meteleg dur. Bydd SUSTAIN yn dod â grwpiau ymchwil blaenllaw yn y maes hwn at ei gilydd, yn ogystal â chyflwyno arbenigedd newydd mewn arloesi'r gadwyn gyflenwi a data mawr, i gydweithio â diwydiant y Deyrnas Gyfunol.

Bydd y rhwydwaith yn gallu mynd i'r afael â phroblemau mawr y diwydiant dur, yn enwedig wrth weithio tuag at fod yn ddiwydiant ynni isel, carbon niwtral, deinamig ac ymatebol i anghenion cwsmeriaid.  Mae'n amser cyffrous i fod yn gweithio ar ddur am fod cyfleoedd i gyfrannu at wneud y blaned yn lle mwy gwyrdd.”

600 x 399

Llun:  Campws y Bae, Prifysgol Abertawe, gyda'r gwaith dur Tata Port Talbot dros y bae