Mae'r Ganolfan Polisi ac Ymchwil Anafiadau Llosgi Byd-eang wedi mynd o nerth i nerth yn y 12 mis diwethaf

Mae Canolfan Polisi ac Ymchwil Anafiadau Llosgi Byd-eang Prifysgol Abertawe yn edrych yn ôl ar 12 mis o ymchwil ac ymarfer arloesol i fynd i'r afael â'r argyfwng llosgiadau byd-eang.

Sefydlwyd y Ganolfan unigryw hon - sydd â'i chartref yng Ngholeg y Gwyddorau Dynol ac Iechyd Prifysgol Abertawe - yn 2016, a'i phrif nod yw darparu tystiolaeth, llunio polisïau ac arwain y ffordd ym maes gofal ac atal llosgiadau ledled y byd, dan arweiniad yr Athro Tom Potokar OBE.

Cefnogir y gwaith gan grant ymchwil gwerth £2m a sicrhawyd ym mis Awst y llynedd drwy'r Sefydliad Cenedlaethol dros Ymchwil Iechyd (NIHR). O ganlyniad, mae'r Ganolfan wedi gallu sefydlu Grŵp Ymchwil Iechyd Byd-eang i Drawma Llosgiadau, mewn partneriaeth ag Interburns, sefydliad mwyaf blaenllaw'r byd ym maes gofal ac atal llosgiadau. Hon yw'r unig Ganolfan o'i math yn y byd sy'n canolbwyntio ar anafiadau llosgi byd-eang.

Mae'r ymchwil a ariennir gan yr NIHR yn seiliedig ar dair prif thema: adeiladu gallu a gwella ansawdd; atal llosgiadau; a llosgiadau mewn gwrthdaro ac anafiadau llosgi torfol. Mae prosiectau allweddol wedi'u hariannu gan y grant ymchwil ar y gweill mewn gwledydd gwahanol - yn Nepal lle mae tua 5% o anableddau o ganlyniad i losgiadau, Palesteina ac Ewrop. Mae cyllid arall yn cefnogi gwaith yn Sierra Leone ac Affganistan.

300 x 200

"Nod y Ganolfan yw troi gwybodaeth yn weithredu ymarferol a chyflwyno gwelliannau yn y byd go iawn", meddai Potokar.

"Rydym hefyd yn edrych ar effaith, yn ogystal ag addysg a hyfforddiant, gan ystyried a yw'n fuddiol ai peidio. Proses troi gwybodaeth yn weithredu yw hon sydd wedi'i chefnogi gan y Brifysgol."

Yn ôl Sefydliad Iechyd y Byd, mae miliwn o bobl yn India yn unig yn cael eu llosgi'n gymedrol neu'n ddifrifol bob blwyddyn ac mae bron 173,000 o blant ym Mangladesh yn ddioddef yr un canlyniadau. Yn ogystal, ceir 95% o losgiadau mewn gwledydd incwm isel a chanolig ac mae 70% o'r rhain yn effeithio ar blant. Ar ben hynny, os na chaiff llosgiadau eu trin yn iawn, gallant achosi anabledd ac anffurfiad sylweddol.

Adeiladu gallu a gwella ansawdd

Mae'r thema hon yn canolbwyntio ar wasanaethau llosgiadau sefydledig ac mae'n adeiladu ar waith a wnaed i ddatblygu safonau cytunedig ar gyfer gwasanaethau llosgiadau. Asesir gwasanaethau yn erbyn y safonau hyn drwy broses gyfranogol. Y cam nesaf yw cynhyrchu cerdyn sgorio gwelliant ansawdd a rhaglen ddatblygu bwrpasol ar gyfer pob gwasanaeth. Mae hyn wedi arwain at welliannau mewn 14 o gyfleusterau llosgiadau yn Nepal a Bangladesh a defnyddir yr un broses mewn lleoliadau eraill bellach. Mae'r Ganolfan wedi bod yn cydweithio â phartneriaid lleol. Yn eu plith y mae Cymorth Meddygol ar gyfer Palestiniaid, lle mae'r tîm yn helpu i ddarparu hyfforddiant ac addysg mewn gwasanaethau llosgiadau yn y Lan Orllewinol, Nablus a Hebron.

"Mae un o'r cyrsiau hyfforddi bellach yn orfodol ar gyfer yr holl staff meddygol, ac mae'n cael ei gyflenwi gan dimau lleol yn rheolaidd", meddai Potokar.

"Rydym hefyd wedi bod yn eu cefnogi drwy weithdai penodol, yn seiliedig ar eu hanghenion. Rydym yn cynnal asesiad ac wedyn, drwy drafod ac ymgynghori â'r timau lleol, yn penderfynu ar eu hanghenion ac yn darparu hyfforddiant ar sail hynny."

Gan fod y rhaglen honno'n barhaus, mae'r ddau ysbyty yn Nablus a Hebron yn cael lefel o gymorth na fyddai wedi bod yn bosib gynt, a'r cam nesaf yw cynnal arolygon cymunedol i ganfod prif achosion llosgiadau er mwyn cyflwyno strategaeth atal.

Yn dilyn llwyddiant yn y Lan Orllewinol, gofynnwyd i dîm Potokar ailadrodd y broses yn Gaza gerllaw - rhywbeth a oedd yn dipyn o her.

"Mae Gaza yn lle anodd ei gyrraedd a'i adael ac mae gan boblogaeth ddwys yr ardal hon ddau wasanaeth llosgiadau yn unig ar gyfer y boblogaeth gyfan," meddai.

"Defnyddiwyd ymweliad diweddar i feithrin cysylltiadau, gyda'r clinigwyr a darpar bartneriaid academaidd o sefydliadau gwahanol. Roedd hyn yn gadarnhaol iawn ac, o ganlyniad, mae rhaglen ar fin cychwyn yn yr ardal."

Yn sgil ymdrech gychwynnol i wella ansawdd triniaeth llosgiadau mewn gwledydd incwm isel a chanolig, dechreuodd tîm Potokar weithio ar lefel llywodraethau er mwyn ceisio dylanwadu ar strategaeth a pholisi. Ar y lefel gymunedol, aethant ati i geisio mynd i'r afael â'r prif ffactorau sy'n cyfrannu at niferoedd anafiadau llosgi.

Gallai'r rhain fod o ganlyniad i bethau megis diffyg cyflenwad pŵer rheolaidd sy'n golygu bod pobl yn defnyddio cerosin ac yn coginio ar fflam noeth yn aml. Mae gormod o bobl yn byw mewn ardaloedd cyfyng a rheoliadau adeiladu gwael yn cyfrannu hefyd.

Mae hyn yn arwain at nifer uchel o losgiadau ac mae'r gallu i ymdrin ag anafiadau o'r fath yn gyfyngedig oherwydd nifer bach y staff sydd wedi derbyn hyfforddiant ym maes gofal llosgiadau a phrinder canolfannau llosgiadau yn y cymunedau hyn.

Yn gryno, mae'n argyfwng iechyd cyhoeddus cudd.

450 x 294

Atal Llosgiadau

Mae atal llosgiadau'n hollbwysig, a chyn rhoi rhaglenni atal ar waith, mae'n hanfodol deall achosion anafiadau llosgi, yn ogystal â phwy sy'n dioddef fwyaf. I'r perwyl hwn, mae'r Ganolfan wedi gweithio gydag ymchwilwyr yn Nepal, Ethiopia a Phalesteina, yn ogystal ag yn Sierra Leone, i gynnal arolygon cymunedol er mwyn casglu'r wybodaeth hon. Cynhaliwyd gweithdy rhyngwladol yn Abertawe'n gynharach eleni, lle daeth arbenigwyr o ledled y byd i ystyried y ffyrdd gorau o ddatblygu a chyflwyno rhaglenni atal cymunedol, gan ystyried yr wybodaeth a gasglwyd yn rhai o'r arolygon cymunedol hyn. Bydd y gwaith hwn yn parhau dros y ddwy flynedd nesaf.

Llosgiadau mewn gwrthdro ac anafiadau llosgi torfol

Fel sy'n wir mewn amgylcheddau gwrthdaro uchel, mae anafiadau llosgi torfol yn gyffredin pan nad oes gan y gwasanaethau gofal llosgiadau yn y rhanbarthau hyn y gallu i drin nifer mawr o anafiadau.

Mae'r Ganolfan wedi bod yn gweithio'n agos gyda Sefydliad Iechyd y Byd a chynhaliwyd cyfarfod ym mis Rhagfyr diwethaf - Gweithgor Technegol Llosgiadau Timau Meddygol Brys. Yn ogystal â hyn, bydd staff o Bwyllgor Rhyngwladol y Groes Goch yn cymryd rhan yn y Rhaglen Gofal Nyrsio Uwch ar gyfer Llosgiadau yn Ethiopia yn 2019, rhaglen a ddatblygwyd gan Interburns. Mae tîm Potokar hefyd wedi darparu hyfforddiant yn Affganistan a Syria ac wedi adolygu llwybrau cyfeirio llosgiadau yn Irac.

"Mae gennym gysylltiadau â Sefydliad George sydd wedi bod yn gweithio gyda ni ar adsefydlu cymunedol ar ôl llosgiad yn India, ac â Phrifysgol John Hopkins yn Baltimore a'r Brifysgol Americanaidd yn Beirut sy'n gweithio mewn partneriaeth â ni i ymchwilio i anafiadau llosgi mewn gwrthdaro a gwladwriaethau ansefydlog," meddai Potokar.

"Rydym hefyd wrthi'n datblygu partneriaethau â Phrifysgol Njala yn Sierra Leone ar ôl dechrau gweithio yno'n ddiweddar, gan roi pwyslais penodol ar ofal ac atal llosgiadau yn y gymuned.

"Rydym hefyd wedi bod yn cefnogi gwasanaeth llosgiadau pediatrig yn Kabul, ac ym Mangladesh, buom yn gweithio gydag Interburns i gefnogi'r Gwasanaeth Llosgiadau Cenedlaethol.

"I grynhoi, rydym yn rhan o broses hirdymor er mwyn creu newid cynaliadwy."

600 x 400