Mae addysgu ac ymchwil Steve yn canolbwyntio ar Ieithyddiaeth Gymhwysol a’r Gymraeg, yn bennaf ym meysydd sosioieithyddiaeth, cynllunio iaith, caffael iaith ac ieithyddiaeth. Mae ganddo dros ddeg ar hugain o flynyddoedd o brofiad fel ymarferwr addysgu, asesu a chwricwlwm yn y Gymraeg. Ymunodd â’r Adran Addysg Barhaus yn 1991 fel darlithydd cyn trosglwyddo i Adran y Gymraeg yn 2010. 

Mae ymchwil Steve wedi bod yn greiddiol i nifer o brosiectau Cymraeg cenedlaethol:

  • Adroddiad a gyllidwyd gan Lywodraeth Cymru ac a luniwyd ar y cyd â Heini Gruffudd, ‘ Canolfannau Cymraeg - Adroddiad Llawn ’ (a lansiwyd yn y Senedd yn 2012). Roedd hyn yn greiddiol i sefydlu saith o Ganolfannau Cymraeg gyda buddsoddiad o £2 filiwn rhwng 2014-2016.
  • Gwaith gyda Paul Meara a Tess Fitzpatrick ar greu rhestri geirfa graidd ar gyfer lefelau  A1, A2 a B1 ar Fframwaith Cyfeirio Cyffredin Ewrop ar gyfer Ieithoedd ym maes Cymraeg i Oedolion, mewn cydweithrediad agos â phrif gorff asesu Cymru, CBAC. 
  • Fel cyd-luniwr a chyd-ymchwilydd prosiect CorCenCC a ariennir gan yr ESRC/AHRC i greu’r Corpws Cenedlaethol Cyfoes Cymraeg cyntaf erioed, mae Steve yn gyfrifol am y tîm sy’n casglu, yn prosesu ac yn trawsgrifio’r deg miliwn o eiriau o ddata.

Ym meysydd ymchwil, polisi a llywodraethiant, mae Steve:

  • yn aelod o weithgor “Language policy regimes, new speakers and sociolinguistic ethnography” rhwydwaith Siaradwyr Newydd COST (Cydweithredu Ewropeaidd mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg).
  • yn aelod o grŵp iaith, diwylliant a hunaniaeth WISERD.
  • wedi  gwasanaethau ar fwrdd technoleg Cymraeg Llywodraeth Cymru.
  • yn Gadeirydd Pwyllgor Craffu Cymraeg i Oedolion Llywodraeth Cymru ers 2015.  
  • yn Ddirprwy Gadeirydd Is-Bwyllgor Moeseg a Llywodraethiant Ymchwil y Brifysgol.

Mae Steve yn aelod cyflawn o Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru ers 2006. Cafodd ei ethol i Bwyllgor Gwaith Cymdeithas Ieithyddiaeth Gymhwysol Prydain (BAAL) yn 2012 cyn dod yn Drysorydd yn 2014.

Prif ganolbwynt ei waith o hyd yw’r rhyngwyneb rhyngddisgyblaethol rhwng Ieithyddiaeth Gymhwysol a’r Gymraeg. Yn 2017 gyda Tess Fitzpatrick, sefydlodd rwydwaith ALAW (Ieithyddiaeth Gymhwysol a’r Gymraeg) ac mae bellach yn gynullydd arno. Mae’n Gymrawd yr Academi Addysg Uwch ac mae wedi gwasanaethu fel arholwr, ymgynghorydd a chymedrolwr allanol ar gyfer nifer o sefydliadau cenedlaethol, DU ac Ewropeaidd.

Cyhoeddiadau

  1. Rottet, K., Morris, S. Comparative Stylistics of Welsh and English Cardiff University of Wales Press
  2. Fitzpatrick, T., Morris, S., Clark, T., Mitchell, R., Needs, J., Tanguay, E., Tovey, B. Asesiad cyflym o’r dystiolaeth: Ymagweddau a dulliau addysgu ail iaith effeithiol Welsh Government
  3. Morris, S., Jones, C. Cyfoethogi'r Cyfathrebu: Llawlyfr ymarferol i diwtoriaid Cymraeg i Oedolion (Ed.),

Gweld mwy...

Addysgu

  • ALE322 Language Policy and Planning

    This module looks at why we might need to plan for a language and how this might feed into policy. We will consider language planning from the point of view of both status planning (how a language is used within its community), corpus planning (the structure of a language) and acquisition planning (efforts to enable individuals or groups to learn a language). Attention will be given to bodies and institutions, which are involved in making language policy and examples from different language communities in the world will be studied. Throughout this module, we will explore the complex factors and implications of planning and policy: implications for equality and diversity, innovation versus conservative approaches and from a regional/national level to the international stage

  • CY-130 Defnyddio'r Iaith

    Nod y cwrs yw cyflwyno 80 awr o ddysgu dwys a fydd yn rhoi sylfaen ieithyddol gref i'r myfyrwyr. Bydd y pwyslais ar feistroli'r patrymau'r iaith lafar. Yn ogystal a datblygu'r sgiliau hyn, bydd cyfle iddynt gyflwyno gwaith ysgrifenedig wythnosol. Bydd y cwrs yn arfog'r myfyrwyr yn ieithyddol ar gyfer y radd BA yn y Gymraeg.

  • CY-137 Cymraeg Ddoe a Heddiw

    Yn rhan gyntaf y modiwl, byddwn yn ystyried prif gyfnodau hanes a datblygiad yr iaith Gymraeg o gyfnod y Frythoneg, dylanwad y Lladin ymlaen i gyfnod Cymraeg Canol. Beth oedd y prif ddylanwadau arni a sut mae wedi ymateb i'r dylanwadau hynny? Edrychwn yn benodol ar sut mae'r Gymraeg wedi benthyca geiriau o ieithoedd eraill a gwelwn fod y broses yn parhau o hyd. Yn ail ran y modiwl, byddwn yn astudio dylanwadau cymdeithasol ar yr iaith Gymraeg. Rhoddir sylw penodol i drin a dehongli data'r Cyfrifiad. Gyda'r twf mewn addysg Gymraeg, technoleg a mewnfudo, beth yw'r heriau a'r cyfleoedd i'r iaith Gymraeg heddiw? Gyda dylanwad y Saesneg ar y Gymraeg, pa fath o Gymraeg sydd yn 'safonol' erbyn heddiw?

  • CY-210 Dadansoddi'r Gymraeg

    Bydd y modiwl hwn yn cyflwyno elfennau sylfaenol ym maes ieithyddiaeth i¿r myfyrwyr, sef Seineg ac Orgraff, Semanteg, Dadansoddi Gwallau a Morffoleg. Defnyddir yr elfennau hyn i gadarnhau eu sgiliau iaith yng nghyd-destun Cymraeg cyfoes.

  • CY-237 Cymraeg Ddoe a Heddiw

    Yn rhan gyntaf y modiwl, byddwn yn ystyried prif gyfnodau hanes a datblygiad yr iaith Gymraeg o gyfnod y Frythoneg, dylanwad y Lladin ymlaen i gyfnod Cymraeg Canol. Beth oedd y prif ddylanwadau arni a sut mae wedi ymateb i'r dylanwadau hynny? Edrychwn yn benodol ar sut mae'r Gymraeg wedi benthyca geiriau o ieithoedd eraill a gwelwn fod y broses yn parhau o hyd. Yn ail ran y modiwl, byddwn yn astudio dylanwadau cymdeithasol ar yr iaith Gymraeg. Rhoddir sylw penodol i drin a dehongli data'r Cyfrifiad. Gyda'r twf mewn addysg Gymraeg, technoleg a mewnfudo, beth yw'r heriau a'r cyfleoedd i'r iaith Gymraeg heddiw? Gyda dylanwad y Saesneg ar y Gymraeg, pa fath o Gymraeg sydd yn 'safonol' erbyn heddiw?

  • CY-339 Iaith a Chymdeithas

    Mae'r modiwl hwn yn edrych ar sut mae iaith a chymdeithas yn dylanwadu ar ei gilydd. Edrychir ar enghreifftiau o gymunedau ieithyddol ledled y byd ond cymhwysir prif egwyddorion ieithyddiaeth gymdeithasol i'r cyd-destun Cymraeg. Fel rhan o'r modiwl, bydd myfyrwyr yn gwneud astudiaeth o'r defnydd o'r Gymraeg mewn ardal benodol gan roi ystyriaeth i ffactorau ieithyddol/gymdeithasol. Rhoddir ystyriaeth hefyd i'r ffactorau cymdeithasol sy'n creu newidiadau mewn ieithoedd a'r defnydd o ieithoedd gwahanol mewn cyd-destunau gwahanol. Cyflwynir y cysyniad o gynllunio ar gyfer iaith.

  • CY-354 Blas ar Ymchwil

    Mae'r modiwl hwn yn baratoad ar gyfer ysgrifennu traethawd neu bortffolio estynedig (modiwl CY-356). Mae'n addas i fyfyrwyr sy'n awyddus i lunio traethawd ymchwil sylweddol ar ryw agwedd ar yr iaith Gymraeg, llenyddiaeth Gymraeg neu'r diwylliant Cymraeg, neu sy'n awyddus i lunio proffolio creadigol sylweddol. Bydd myfyrwyr yn gweithio dan gyfarwyddyd tiwtor arbenigol ac yn datblygu sgiliau ymchwil allweddol fel ymgyfarwyddo â methodoleg ymchwil, cynllunio gwaith a threfnu amser yn effeithiol.

  • CY-356 Traethawd Estynedig

    Mae'r modiwl hwn yn rhoi cyfle i fyfyrwyr sy'n awyddus i lunio traethawd estynedig ar ryw agwedd ar yr iaith Gymraeg, llenyddiaeth Gymraeg neu'r diwylliant Cymraeg, neu sy'n awyddus i lunio portffolio creadigol sylweddol. Ar ôl cytuno ar bwnc gydag aelod o staff Adran y Gymraeg, bydd myfyrwyr yn cael eu hyfforddi i arfer sgiliau ymchwil datblygedig. Bydd myfyrwyr yn gweithio'n annibynnol ond yn cyfarfod â'u cyfarwyddwr yn rheolaidd. Bydd disgwyl i fyfyrwyr gyflwyno drafftiau yn gyson a byddant yn derbyn adborth arnynt. Bydd y modiwl yn cymhwyso myfyrwyr ar gyfer ymchwil bellach ar ôl graddio.

Goruchwyliaeth

  • The effect of presenting cue words in spoken and written form on response behaviour. (cyfredol)

    Enw'r myfyriwr:
    PhD
    Goruchwyliwr arall: Prof Tess Fitzpatrick
  • Predictive processing of gender in Welsh/English bilinguals. (cyfredol)

    Enw'r myfyriwr:
    MA
    Goruchwyliwr arall: Dr Vivienne Rogers
  • Dim Teitl (cyfredol)

    Enw'r myfyriwr:
    PhD
    Goruchwyliwr arall: Dr Kathryn Jones
  • Code-switching, borrowing, and minority language evolution. (cyfredol)

    Enw'r myfyriwr:
    PhD
    Goruchwyliwr arall: Prof Tess Fitzpatrick
  • Validating clinical neuropsychological assessments for Welsh speakers. (cyfredol)

    Enw'r myfyriwr:
    PhD
    Goruchwyliwr arall: Dr David Playfoot
    Goruchwyliwr arall: Dr Jeremy Tree
  • Strategic Bilingualism: identifying optimal context for Welsh as a second language in the curriculum (KS3-4) (cyfredol)

    Enw'r myfyriwr:
    PhD
    Goruchwyliwr arall: Prof Tess Fitzpatrick
  • Transfer effects in English-Welsh bilinguals learning French as a third language. (cyfredol)

    Enw'r myfyriwr:
    PhD
    Goruchwyliwr arall: Dr Vivienne Rogers
  • Cau’r bwlch rhwng polisi ac arfer mewn perthynas â Chymraeg Ail Iaith: Astudiaeth ar sut orau y gellir cefnogi cyflwyno’r Gymraeg fel ail iaith yn llwyddiannus yng nghyd-destun ysgolion uwchradd cyfrwng Saesneg. (dyfarnwyd 2019)

    Enw'r myfyriwr:
    PhD
    Goruchwyliwr arall: Prof Tudur Hallam
  • An empirical investigation into Welsh-English bilingualism as a factor of cognitive reserve, and its potential as a preventative treatment against age related dementia. (dyfarnwyd 2019)

    Enw'r myfyriwr:
    PhD
    Goruchwyliwr arall: Dr Jodie Davies-Thompson
    Goruchwyliwr arall: Dr Jeremy Tree

Grantiau a Phrosiectau Allweddol

Grwpiau Ymchwil

  • Canolfan Ymchwil Iaith

    Prif genhadaeth y Ganolfan Ymchwil Iaith yw hwyluso ymchwil gymhwysol arloesol gyda thraweffaith mawr ar draws amrywiaeth o beuoedd (addysg, llywodraeth, iechyd, llenyddiaeth, cyfieithiadau ac ati) a phersbectifau (geirfaol, morffogystrawennol, disgyrsiol, arddullegol, cyfrifiadurol, hanesyddol ac ati).