Rydym yn helpu i ddiogelu adnoddau dŵr rhag effeithiau tân gwyllt

Rydym yn helpu i ddiogelu adnoddau dŵr rhag effeithiau tân gwyllt

Yr Her

Mae tanau gwyllt sy'n fwyfwy helaeth a difrifol ac wedi'u hachosi gan newidiadau yn yr hinsawdd ac o ran defnydd o dir, yn creu heriau mawr ledled y byd. Mae eu heffeithiau'n cynnwys lludw tanau gwyllt llawn maetholion a difwynwyr yn erydu o lechweddau i afonydd a chronfeydd dŵr. Gall hyn arwain at ddifwyno dŵr sy'n effeithio ar ecosystemau dyfrol a chyflenwad dŵr i ddinasoedd mawr hefyd. Un o'r prif heriau wrth fynd i'r afael â'r broblem hon oedd diffyg cyfarpar sy'n ein galluogi i ragweld a lliniaru digwyddiadau difwyno ar ôl tanau. 

Rocky gully

Y Dull

Mewn cydweithrediad â'r cyflenwyr dŵr mawr Water New South Wales, (Awstralia) ac United Utilities (y Deyrnas Unedig), a Chyngor Ynys Tenerife (Sbaen), mae tîm yr Athro Stefan Doerr ar y cyd â chydweithwyr o Wasanaeth Coedwigoedd yr Unol Daleithiau a Phrifysgol Melbourne, wedi datblygu cyfres o gyfarpar a model i ddefnyddwyr sy'n ein galluogi i ragweld symudiadau gwaddod, lludw a difwynwyr ar ôl tanau gwyllt go-iawn neu rai disgwyliedig yn y dyfodol. Mae allbynnau'r model yn cynnwys nodi mannau o bwys o ran erydu yn y dalgylchoedd y gellir eu trin er mwyn atal erydu difrifol ac atal digwyddiadau difwyno cysylltiedig yn llwyr.  

Forest and river

Yr Effaith

• Yn 2019/20 yn Awstralia, llosgodd tanau gwyllt ardal fawr o goedwig heb ei thebyg o'r blaen, gan gynnwys llawer o brif ddalgylchoedd cyflenwi dŵr domestig dinas Sydney a'r cyffiniau. Gwnaeth cymhwyso ein cyfarpar gefnogi gwaith cyflenwi dŵr yn barhaus i Sydney ar ôl glaw trwm a arweiniodd at erydu lludw helaeth yn y brif gronfa cyflenwi dŵr.
• Hefyd, mae ein model wedi cael ei gymhwyso i ragfynegi effaith tanau yn y dyfodol ar ddalgylchoedd y mae United Utilities (yn y Deyrnas Unedig) yn ystyried bod ganddynt risg uchel o ran effaith tân yn y dyfodol, gan gefnogi eu mesurau i leihau risg ac effaith tanau gwyllt.
• Hefyd, gwnaethom ddatblygu triniaeth lliniaru erydu newydd ar gyfer lleihau symudiad pridd a lludw, sydd eisoes wedi'i mabwysiadu fel arfer safonol yn Ynysoedd Canarïa oherwydd ei heffeithiolrwydd uwch a'i heffeithiolrwydd o ran cost o'i chymharu â thriniaethau brys confensiynol ar gyfer llechweddau.

May 28 2021

Swyddog Ymchwil

Dr Jonay Neris

Dr Jonay Neris
Text ReadsNodau datblygu cynaliadwy y cenhedloedd unedig
Text reads themau ymchwil prifysgol abertawe