Athro yn cyrraedd y rhestr fer ar gyfer gwobr arweinyddiaeth

Mae'r Athro David Turner o Brifysgol Abertawe wedi cyrraedd y rhestr fer ar gyfer y Wobr Arweinyddiaeth yng Ngwobrau AHRC/Dyniaethau Meddygol Ymddiriedolaeth Wellcome.

Yn hanesydd anabledd o fri rhyngwladol, mae ymchwil yr Athro Turner wedi chwarae rôl flaenllaw wrth ddatblygu'r is faes hwn o Ddyniaethau Meddygol.

Yn Disability and Industrial Society: A Comparative Cultural History of British Coalfields, 1780-1948 (Ymddiriedolaeth Wellcome, 2011-16), newidiodd tîm o ymchwilwyr yr Athro Turner ein dealltwriaeth o'r Chwyldro Diwydiannol gan roi lleisiau ar yr ymylon pobl anabl yn ganolbwynt y stori.

"Datgela'r ymchwil hanesion cudd dynion, menywod a phlant anabl wrth weithio neu'n gwasanaethu'r diwydiant glo," meddai. "Mae'n archwilio ymatebion meddygol, lles a chymunedol i anabledd yn y meysydd glo ac mae wedi herio'r syniad bod anabledd wedi arwain at ddiwedd bywyd gwaith person drwy ddangos bod natur amrywiol galwedigaethau'r diwydiant glo wedi galluogi cyfleoedd cyflogaeth ar gyfer y rhai hynny a anafwyd oherwydd damweiniau."

Mae'r ymchwil wedi gwella dealltwriaeth gyhoeddus drwy arddangosfa From Pithead to Sickbed and Beyond: the Buried History of Disability in the Coal Industry before the NHS, ar y cyd ag Amgueddfa Genedlaethol y Glannau. Wrth amlygu agwedd ar orffennol diwydiannol Cymru a anwybyddwyd gynt yn nehongliadau'r amgueddfa, gwnaeth yr arddangosfa ymestyn ystod a gwella ansawdd y dystiolaeth ar gyfer agwedd bwysig ar hanes a hunaniaeth y rhanbarth, a gwella cynwysoldeb cyflwyniad yr amgueddfa o hanes diwydiannol.

image of David TurnerMae'r ymchwil wedi cynyddu ymwybyddiaeth o adnoddau ar gyfer hanes anabledd mewn archifau ac wedi grymuso pobl anabl a sefydliadau i ymgymryd â'u prosiectau ymchwil eu hunain gan dynnu ar arbenigedd tîm ymchwil Abertawe.

Meddai'r Athro Turner ei fod yn anrhydedd cael cyrraedd y rhestr fer ar gyfer y wobr hon. "Mae anabledd yn rhan o hanes pawb ac mae ei astudio yn ein helpu i ddeall sut mae pobl yn y gorffennol wedi ymateb i wahaniaeth a sut gallwn ni ddysgu gan hanes i greu cymdeithas fwy cyfartal heddiw" meddai. "Mae helpu i ddeall ymchwil newydd yn y maes hwn drwy addysgu arloesol ac ymgysylltu â’r cyhoedd yn greiddiol i sut rydym yn mynd i'r afael â hanes anabledd ym Mhrifysgol Abertawe ac rwyf wrth fy modd bod y gwaith hwn wedi cael ei gydnabod drwy gyrraedd y rhestr fer ar gyfer y wobr hon."