Coke Cans

Mae tîm o beirianwyr deunyddiau a gwyddonwyr perfformiad ym Mhrifysgol Abertawe wedi derbyn dyfarniad gwerth £1.8 miliwn i ddatblygu cynhyrchion newydd - mewn meysydd sy'n amrywio o'r diwydiant modur i becynnu a chwaraeon - gan fanteisio ar ficro-ddeunyddiau a nano-ddeunyddiau sy'n seiliedig ar inciau arbenigol.

Un cynnyrch sydd eisoes yn cael ei ddatblygu yw dillad arbenigol a gaiff eu gwisgo gan athletwyr Prydeinig elît sy'n paratoi ar gyfer Gemau Olympaidd a Pharalympaidd 2020.

Bydd yr ymchwilwyr yn cynnwys deunyddiau arbenigol iawn megis graffîn mewn caenau hyblyg a gaiff eu hargraffu a'u mewnblannu mewn dillad arbenigol i wella perfformiad athletwyr elît.

Diben y prosiect hwn yw gweithredu fel piblinell ar gyfer syniadau newydd, gan eu profi i weld pa rai sy'n gallu gweithio’n ymarferol ac ar raddfa fawr, ac yna eu troi’n gynhyrchion terfynol.

Ym maes gweithgynhyrchu, mae’r bwlch rhwng cysyniad cychwynnol a'r cynnyrch terfynol yn cael ei adnabod fel "glyn angau" oherwydd bod cynifer o syniadau da'n methu cyn cael eu gwireddu.  Bydd y biblinell hon yn helpu i sicrhau bod rhagor ohonynt yn llwyddo i groesi'r glyn: o'r bwrdd llunio i’r broses gynhyrchu. 

Mae'r prosiect hwn yn unigryw am ei fod yn ymateb i anghenion marchnad benodol. Yn ogystal â'r dechnoleg wisgadwy a nodwyd gan Sefydliad Chwaraeon Lloegr, bydd dau brosiect arall ymysg y rhai cyntaf i ddefnyddio'r biblinell. Pecynnu Clyfar gyda'r cwmni Tectonic, a'r diwydiant ceir gyda GTS Flexible Materials.

Mae'r prosiect yn gydweithrediad rhwng dau dîm yng Ngholeg Peirianneg Prifysgol Abertawe: Canolfan Argraffu a Chaenu Cymru (WCPC) dan arweiniad yr Athro Tim Claypole a'r Athro David Gethin; a'r Grŵp Ymchwil Chwaraeon Elît a Phroffesiynol, sef Dr Neil Bezodis, yr Athro Liam Kilduff a Dr Camilla Knight.

Mae'r WCPC yn arloesi ffyrdd o ddefnyddio argraffu ag inciau arbenigol fel proses gweithgynhyrchu uwch.  Bydd eu harbenigedd yn allweddol i'r prosiect. 

Meddai'r Athro Tim Claypole, Cyfarwyddwr Canolfan Argraffu a Chaenu Cymru,

"Oherwydd arbenigedd WCPC ym maes fformiwleiddio inc ac argraffu, gellir creu cynhyrchion uwch i’w defnyddio mewn amrywiaeth eang o weithgareddau sy'n defnyddio deunyddiau arloesol."

Mae chwaraeon, sy'n un o feysydd y prosiect, wedi bod yn destun arbrofi ar gyfer technoleg o'r blaen.  Er enghraifft, mae dyfeisiau monitro'r galon a beiciau ymarfer corff yn brif ffrwd erbyn hyn.

Pwysleisiodd arweinydd y prosiect EPS, Dr Neil Bezodis, bwysigrwydd y cysylltiadau rhwng partneriaid yn y prosiect cyffredinol.

"Mae cydweithrediadau rhwng partneriaid diwydiannol sy'n ymateb i anghenion defnyddwyr ym maes chwaraeon elît yn allweddol i sicrhau bod ein hymchwil yn cael effaith go iawn."

Mae partneriaid ar y prosiect yn cynnwys: Haydale Graphene Industries, GTS Flexible Materials, Alliance Labels, Tectonic International, ScreenTec, Malvern Analytical a Sefydliad Chwaraeon Lloegr.

Enw'r prosiect tair blynedd yw: “Application of Functionalised Micro and Nano Materials – scale up to volume production”. 

Mae'r cyllid gwerth £1.8 miliwn yn cynnwys £900,000 o gronfa SMARTExpertise Llywodraeth Cymru a chyfanswm cyfartal gan y partneriaid diwydiannol.

Partneriad:

Keith Broadbent, Haydale:

"Mae'r berthynas agos â'n cydweithwyr yn WCPC bellach yn dwyn ffrwyth ar ffurf ystod o inciau a chaenau cadarn, sefydlog, perfformiad uchel, sy'n deillio o waith datblygu helaeth ac mae amrywiaeth o ffyrdd o'u defnyddio'n dod i'r amlwg, er enghraifft, technoleg wisgadwy, synwyryddion argraffedig a rheolaeth thermol."

Paul Kippax, Malvern Panalytical:   

"Mae perthynas hirsefydlog rhwng WCPC a Malvern Panalytical. Bydd ein rhwydwaith, ar sail offerynnau sydd ar flaen y gad ym maes technoleg ymchwil a datblygu, yn sicrhau bod effaith yr ymchwil yng Nghymru yn cael ei theimlo ledled y byd.

Graham Farmer, Cadeirydd Gweithredol Grŵp, GTS Flexible Materials:

"Bydd y prosiect hwn yn galluogi GTS i ymchwilio i gynhyrchion newydd sy'n ystyriol o'r amgylchedd ar gyfer y diwydiant modurol ac awyrofod, ar sail technoleg carbon argraffedig."

Sheila Harper, Cyfarwyddwr Tectonic International:

"Mae Warmalonga yn gysyniad sy'n deillio o'n gwaith ar brosiect blaenorol gydag INNOVATE", meddai. "Mae'n syniad gwych sydd eisoes wedi tanio dychymyg y diwydiant bwyd parod a'r diwydiant pecynnu. Mae cyllid SMART yn ein galluogi i ddatblygu'r cysyniad yn gynnyrch sy’n ddichonol yn fasnachol."

Dr Matt Parker, Cyfarwyddwr Arloesedd Perfformiad Sefydliad Chwaraeon Lloegr:

"Mae tîm arloesed perfformiad EIS yn chwilio'n barhaus am arbenigedd allanol sy'n gallu ein helpu i optimeiddio perfformiad athletwyr - credwn y bydd y prosiect yn caniatáu i ni yn y Sefydliad wneud cynnydd sylweddol yn ein defnydd o dechnolegau gwisgadwy."