Last week the Particle Physics and Cosmology Theory group at Swansea University hosted a very successful Dark Matter Day event.

The event was part of the global celebrations for the hunt for the unseen, something that scientists refer to as dark matter. (https://www.darkmatterday.com/event/theoretical-cosmology-group-swansea-university-uk-the-dark-universe-a-guide-to-dark-matter/).

VisitorsThe event aimed at engaging the public in discussions about what we already know about dark matter and the many present as well as planned experiments seeking to solve its mysteries.

Scientists believe that dark matter, which has been so far only detected through its gravity-based effects, makes up about a quarter (27 percent) of the total mass and energy of the universe, and something that is driving the present universe's accelerating expansion -- which scientists call dark energy -- accounts for another 68 percent. The ordinary matter, like stars, planets and galaxies and us, makes up only 5 percent of the total mass and energy of the universe. We are  not sure if dark matter is made up of undiscovered particles, or if it can be explained by tweaking the known laws of physics.

FreebiesDuring the event, visitors from the general public, high schools and Swansea students were introduced to this deep question and the possible answers that scientists propose to solve it via public lectures (in English and Welsh) and interactive drop-in activities in Wallace building. They also learnt about techniques and observations that will help settle this cosmic puzzle in the next decades.

The event was the only one organised  in Wales, and a Welsh report about it will be aired on the 'Prynhawn Da' programme on S4C.(https://www.facebook.com/PrynhawnDaS4C/)

"We had three prizes for the most original/interesting questions to be given at the end of the event. However there were only excellent questions from everyone that I felt sad we had to select only three", said Dr Ivonne Zavala, from the PPCTh group and one of the main organisers of the event.

"I am pleased that the schools and lay people showed up and participated in the event" said Prof. Gert Aarts from the PPCTh group.

GroupThe event was organised by Dr Ivonne Zavala and PhD student Maria Mylova with the collaboration of Dr Gianmassimo Tasinato, PhD student Cari Powell and two high school pupils, Anika Aynul from Olchfa School and Elen Jonston from Crickhowell High School.

The event was supported by the Physics Department (http://www.swansea.ac.uk/physics/), STFC (https://www.stfc.ac.uk/) and Genre Music (http://www.genremusic.co.uk/). 

Dr Angharad Thomas and Cari Powell (PhD student) were interviewed by Prynhawn Da about the event - http://beta.s4c.cymru/clic/e_level2.shtml?programme_id=540266928 (29 minutes in) 

 


Y Bydysawd Tywyll: Canllaw i Fater Tywyll

Yr wythnos ddiwethaf, cynhaliodd y grŵp Ffiseg Gronynnau a Chosmoleg Damcaniaethol ym Mhrifysgol Abertawe ddigwyddiad llwyddiannus iawn, sef Diwrnod Mater Tywyll https://www.darkmatterday.com/event/theoretical-cosmology-group-swansea-university-uk-the-dark-universe-a-guide-to-dark-matter/. Roedd y digwyddiad yn rhan o'r dathliadau byd-eang ar gyfer hela'r anweledig, rhywbeth y mae gwyddonwyr yn cyfeirio ato fel mater tywyll.

Roedd y digwyddiad yn anelu at ymgysylltu â'r cyhoedd mewn trafodaethau ynghylch yr hyn yr ydym eisoes yn ei wybod am fater tywyll a'r llu o arbrofion sy'n bresennol yn ogystal ag arbrofion a gynlluniwyd sy'n ceisio datrys ei dirgelwch.

Mae gwyddonwyr yn credu bod mater tywyll, sydd dim ond wedi'i ganfod hyd yn hyn trwy ei effeithiau ar sail disgyrchiant,  sydd yn ffurfio tua chwarter (27 y cant) o gyfanswm màs ac egni'r bydysawd, a rhywbeth sy'n gyrru ehangu cyflym y bydysawd presennol - - sy’n cael ei alw’n egni tywyll gan wyddonwyr- yn cyfrif am y 68 y cant arall. Mae'r mater cyffredin, fel sêr, planedau a galaethau a ni, yn ffurfio dim ond 5 y cant o gyfanswm màs ac egni'r bydysawd. Nid ydym yn siŵr a yw mater tywyll yn cynnwys gronynnau nas darganfuwyd, neu os gellir ei esbonio trwy newid y cyfreithiau ffiseg hysbys.

Yn ystod y digwyddiad, cyflwynwyd ymwelwyr o'r cyhoedd, ysgolion uwchradd a myfyrwyr Abertawe i'r cwestiwn dwfn hwn a'r atebion posibl y mae gwyddonwyr yn bwriadu eu datrys trwy ddarlithoedd cyhoeddus (yn y Gymraeg a'r Saesneg) a gweithgareddau galw heibio rhyngweithiol yn yr adeilad Wallace. Fe ddysgon nhw hefyd am dechnegau ac arsylwadau a fydd yn helpu i setlo'r pos cosmig hwn yn y degawdau nesaf.

Y digwyddiad yma oedd yr unig un a drefnwyd yng Nghymru, a bydd adroddiad Cymraeg am y diwrnod yn cael ei ddarlledu ar y rhaglen 'Prynhawn Da' ar S4C yn fuan https://www.facebook.com/PrynhawnDaS4C/.

"Roedd genddym ni tri gwobr ar gyfer y cwestiynau mwyaf gwreiddiol / diddorol i'w rhoi ar ddiwedd y digwyddiad. Fodd bynnag, dim ond cwestiynau ardderchog cafodd ei ofyn felly yr oeddwn yn teimlo'n drist roedd rhaid i ni ddewis dim ond tri", meddai Dr Ivonne Zavala, o'r grŵp PPCTh ac un o prif drefnwyr y digwyddiad.

"Rydw i'n falch bod yr ysgolion a'r cyhoedd wedi mynychu a chymryd rhan yn y digwyddiad" meddai'r Athro Gert Aarts o'r grŵp PPCTh.

Trefnwyd y digwyddiad yn gan Dr Ivonne Zavala a'r myfyrwraig PhD Maria Mylova gyda chydweithrediad Dr Gianmassimo Tasinato, myfyrwraig PhD Cari Powell a dau ddisgybl ysgol uwchradd, Anika Aynul o Ysgol Olchfa ac Elen Jonston o Ysgol Uwchradd Crughywel.

Cefnogwyd y digwyddiad gan yr Adran Ffiseg (http://www.swansea.ac.uk/physics/), STFC (https://www.stfc.ac.uk/) a Genre Music (http: // www. genremusic.co.uk/).