Moeseg Ymchwil

‌Mae ymchwil yn cynnwys casglu gwybodaeth. Mae Moeseg Ymchwil yn ymwneud â'r dulliau a ddefnyddir i gasglu a dadansoddi data, adrodd ar ddata a'i gyhoeddi. Lle nad yw'r wybodaeth i'w chasglu yn gyhoeddus, neu le byddai casglu'r wybodaeth yn golygu defnyddio cyfranogwyr dynol, meinwe ddynol neu anifeiliaid, mae'n debygol iawn y byddai angen i'r ymchwil fod yn destun adolygiad a chymeradwyaeth foesegol o ryw fath. Dylai cydsyniad gwybodus fod wrth wraidd unrhyw ymchwil moesegol sy'n cynnwys cyfranogwyr dynol a dylai parchu urddas, hawliau, diogelwch a lles cyfranogwyr yr ymchwil fod o'r pwys mwyaf i unrhyw astudiaeth ymchwil. Yr ymchwilwyr eu hunain sy'n gyfrifol, yn y lle cyntaf, am ymddygiad moesegol da. Felly, mae ymchwil moesegol yn gofyn am ymwybyddiaeth o risgiau, yn hytrach nag ymagwedd wrth-risg.

Cydsyniad gwybodus

Mae egwyddorion sylfaenol y cytundebau uchod yn ffurfio'r waelodlin ar gyfer sicrhau cydsyniad cyfranogwyr ymchwil. Mae'n rhaid sicrhau cydsyniad dilys a gwybodus cyn ymgysylltu â thestunau dynol neu ddechrau ymchwil gyda nhw. Mae Fframwaith Moeseg Ymchwil y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol yn cynnwys egwyddorion ynghylch yr hyn a ystyrir yn gydsyniad gwybodus sydd wedi cael ei roi'n wirfoddol:

'Mae'n rhaid darparu gwybodaeth lawn i gyfranogwyr ymchwil ynghylch diben, dulliau a dibenion arfaethedig posib yr ymchwil, beth fydd ynghlwm wrth eu cyfranogiad yn yr ymchwil a pha risgiau, os oes rhai, sy’n gysylltiedig â hyn' a 'rhaid i gyfranogwyr ymchwil gymryd rhan o'u gwirfodd, heb unrhyw orfodaeth.'

Mae'r Llawlyfr Moeseg Ymchwil ar gyfer Gwyddor Gymdeithasol yn diffinio cydsyniad fel proses lle gall y darpar gyfranogwyr benderfynu a yw'n werth cymryd rhan mewn astudiaeth er gwaethaf unrhyw risgiau a chostau. Mae parch tuag at gydsyniad neu wrthodiad pobl yn helpu i atal niwed a chamdriniaeth, megis y cyfranogwyr yn teimlo bod yr ymchwilwyr wedi eu twyllo, cam-fanteisio arnynt, codi cywilydd arnynt neu wneud cam â nhw. Mae parch at gydsyniad yn gosod safonau ar gyfer parch tuag at y berthynas rhwng yr ymchwilwyr a'r cyfranogwyr.

Mae dau gam i'r broses safonol ar gyfer cydsyniad rhwng dau oedolyn cymwys:

Cam 1: Y cam darparu gwybodaeth:

Mae'r unigolyn yn myfyrio ar yr wybodaeth a roddwyd; nid oes unrhyw bwysau arno i ymateb i'r ymchwilydd ar unwaith.

Cam 2: Y cam sicrhau cydsyniad:

Mae'r ymchwilydd yn ailadrodd telerau'r ymchwil, yn aml ar ffurf pwyntiau bwled neu gymalau ar wahân; mae'r unigolyn yn cytuno i bob un o'r telerau (gan roi cydsyniad pendant) cyn cytuno i gymryd rhan yn y prosiect yn ei gyfanrwydd. Gall ymchwilwyr ofyn am gydsyniad gan ddefnyddio proses gydsynio ysgrifenedig neu lafar, er nad yw proses lafar fel arfer yn briodol ond mewn achosion lle nad yw proses ysgrifenedig yn ymarferol. Mae'n rhaid bod modd i'r cyfranogwyr ddeall unrhyw broses gydsynio (h.y. rhaid defnyddio iaith syml ac ar lefel dealltwriaeth briodol).

Egwyddorion cyffredinol cydsyniad gwybodus

Enghraifft o ffurflen gydsynio

Arweiniad defnyddiol: