Gallai gweithio shifftiau niweidio gallu meddyliol

Gallai gweithio shifftiau niweidio gallu meddyliol

Shift work imageGallai gweithio shifftiau tymor hir fod yn gysylltiedig â llai o allu ymenyddol, yn ôl astudiaeth gan wyddonwyr o Brifysgol Abertawe ac ymchwilwyr Ewropeaidd eraill.

Mae'n hysbys fod gweithio shifftiau, fel 'jet lag' cronig, yn tarfu ar gloc mewnol y corff a chafodd ei gysylltu â briwiau, clefyd cardiofasgwlar, syndrom metabolaidd a rhai canserau. Ond ychydig a wyddys am ei effaith bosib ar swyddogaethau'r ymennydd fel y cof a chyflymder prosesu.

Mae'r astudiaeth, a gyhoeddwyd yn Occupational and Environmental Medicine, yn awgrymu bod yr effaith yn fwy amlwg ar ôl 10 mlynedd ac y gallai gymryd pum mlynedd i'w gwyrdroi.

Meddai Dr Philip Tucker, Athro Cysylltiol Seicoleg Abertawe: "Mae effeithiau tymor hir gweithio shifftiau ar gloc y corff nid yn unig yn niweidio iechyd corfforol gweithwyr, ond hefyd eu gallu meddyliol. Gall namau gwybyddol fel hyn fod â chanlyniadau o ran diogelwch gweithwyr shifftiau yn ogystal â'u hansawdd bywyd."

Olrheiniodd ymchwilwyr alluoedd gwybyddol dros 3,000 o bobl a oedd yn gweithio neu a oedd newydd ymddeol. Roedd ychydig dros eu hanner nhw wedi gweithio shifftiau am o leiaf 50 niwrnod o'r flwyddyn.

Roedd gan weithwyr shifftiau sgorau is o ran cofio, cyflymder prosesu, a gallu cyffredinol yr ymennydd nag eraill.   Roedd gan bobl oedd wedi bod yn gweithio shifftiau dros 10 mlynedd neu fwy sgoriau cof a sgorau gwybyddol cyffredinol is, yn cyfateb i 6.5 blynedd o ddirywiad gwybyddol sy'n gysylltiedig ag oed.

Ni ellir dod i gasgliadau pendant ond gallai tarfu ar gloc y corff gynhyrchu straenachoswyr seicolegol a all effeithio ar swyddogaeth yr ymennydd.

"Gall fod gan y nam gwybyddol y sylwyd arno ganlyniadau pwysig o ran diogelwch i'r unigolion o dan sylw ac i'r gymdeithas yn gyffredinol, o gofio nifer cynyddol y swyddi mewn sefyllfaoedd peryglus iawn sy'n cael eu gwneud yn y nos," rhybuddiodd yr ymchwilwyr, gan gynnwys yr Athro Emeritws Simon Folkard o Abertawe.

Maen nhw'n argymell y dylid monitro iechyd pobl sydd wedi gweithio patrymau shifft am 10 mlynedd.

Prifysgol Abertawe - Adran Seicoleg