Technoleg newydd PulmonIR, cwmni sy'n gysylltiedig â Phrifysgol Abertawe, yn canfod cyflwr dirywiol yr ysgyfaint sy'n effeithio ar filiynau o bobl yn fyd-eang

Mae ymchwil arloesol gan yr Athro Paul Lewis o Ysgol Feddygol Prifysgol Abertawe i un o glefydau'r ysgyfaint sydd fwyaf cyffredin yn y DU, Clefyd Rhwystrol Cronig yr Ysgyfaint (COPD), wedi arwain at ddatblygu technoleg newydd a all ddiagnosio'r cyflwr yn gyflym ac yn hawdd a'i fonitro.

Paul Lewis

 

 

 

 

 

 

 

 

Mae'r dechnoleg hon bellach yn cael ei datblygu'n fasnachol gan gwmni a sefydlwyd yn ddiweddar, PulmonIR Ltd, sy'n gysylltiedig â'r Brifysgol.

Mewn cydweithrediad â Bwrdd Iechyd Cwm Taf, mae treialon clinigol i ddilysu'r dechnoleg yn mynd rhagddynt ar ôl i Gronfa Technoleg Iechyd Llywodraeth Cymru roi grant cyfalaf, ac ar ôl i gyfuniad o sefydliadau, sy'n cynnwys IP Group, Cyllid Cymru a Chronfa Arloesedd Prifysgol Abertawe, fuddsoddi'n sylweddol yn y busnes.

Mae COPD yn effeithio ar dros 330 miliwn o bobl yn fyd-eang, ar gost amcangyfrifedig i ddarparwyr iechyd gofal o fwy na $12 triliwn y flwyddyn. Mae prif achos y clefyd, sef smygu sigaréts a/neu ddod i gysylltiad â mwg tybaco, yn arwain at boen a llid ar yr ysgyfaint, sy'n arwain at greithiau parhaol; meinwe'r ysgyfaint yn torri i lawr a'r llwybrau anadlu a chodenni aer yn culhau.

Er na ellir ei wrthdroi, gellir trin y symptomau sy'n cynnwys diffyg anadl, peswch parhaus, a heintiau rheolaidd ar y frest. Lle gellir cael gwared â'r achosion, gellir arafu'r clefyd, sy'n rhoi hwb mawr i ansawdd bywyd y gall dioddefwr ei ddisgwyl. Fodd bynnag, os na chaiff ei drin, mae'r cyflwr yn gwaethygu, gan arwain at gyfnodau rheolaidd yn yr ysbyty am gost flynyddol o £4 biliwn i'r GIG.

Meddai'r Athro Lewis:

"Pan fo gan unigolyn COPD, mae arwyneb y moleciwlau o fewn sampl o sbwtwm (cymysgedd o boer a mwcws) neu wrin yn cynnwys cyfluniad penodol o siwgrau.  Gwnaethom ddarganfod, wrth anfon pelydrau o olau isgoch drwy sampl, y gallech ganfod COPD o'r amledd unigryw o olau isgoch sy'n dod oddi ar y sampl."

Yn flaenorol, cafodd yr Athro Lewis gymorth i fasnacheiddio ei syniad gan InvestorG8, rhaglen parodrwydd i fuddsoddi hynod lwyddiannus Prifysgol Abertawe a ariennir gan raglen A4B Llywodraeth Cymru. Defnyddiwyd yr arian hwn i ddatblygu stribed sampl tafladwy y gellir ei ddefnyddio ar y cyd â dyfais isgoch llaw, er mwyn ei gwneud yn haws i glinigwyr a chleifion ddiagnosio a monitro COPD.

Meddai Vaughan Gething AS, Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd, Llesiant a Chwaraeon:

"Gallai'r dechnoleg hon gyflymu'r broses o ddiagnosio COPD a gwella dulliau o'i fonitro, a allai olygu manteision gwirioneddol i gleifion. Gallai hyn helpu'r GIG i weithio'n fwy effeithlon, ac mae gan y cwmni y potensial i ddod â manteision economaidd a swyddi gwerthfawr iawn i Gymru. Rwy'n falch iawn o gefnogi'r datblygiad hwn ac yn falch bod arbenigwyr anadlu ym Mwrdd Iechyd Cwm Taf yn cymryd rhan yn y treialon clinigol."

Ar ôl i'r ymchwil hon ddod i ben, cafodd PulmonIR Ltd ei sefydlu er mwyn sicrhau'r cyfalaf menter angenrheidiol ar gyfer y treialon clinigol. Defnyddir y treialon hyn i ddilysu profion trwybwn-uchel ar samplau cleifion yn y labordy, cynnal profion maes ar sbectromedrau cludadwy, a chymharu'r canlyniadau clinigol yn erbyn profion sbirometreg, sef y 'safon aur' clinigol a dderbynnir ar hyn o bryd.

Dechreuodd y treialon ym mis Awst 2016 mewn cydweithrediad â'r meddyg ymgynghorol Dr Sadiyah Hand o Fwrdd Iechyd Cwm Taf.

Pan fydd y treialon clinigol rhagarweiniol wedi'u cwblhau, bydd angen rhagor o fuddsoddiad i gwblhau'r gwaith o ddatblygu system a ddilyswyd yn glinigol y gellir ei gwerthu yn y DU a thramor.

Meddai Dr Stuart Plant, un o Gyfarwyddwyr Buddsoddi IP Group:

"Mae IP Group yn falch iawn o fuddsoddi'n sylweddol, am y tro cyntaf, mewn cwmni sy'n gysylltiedig â Phrifysgol Abertawe. Rydym yn credu bod gan ddull yr Athro Lewis o ddarganfod a monitro COPD botensial masnachol sylweddol. Drwy gydweithio â Chyllid Cymru a Chronfa Arloesedd Prifysgol Abertawe, rydym yn bwriadu cefnogi'r gwaith o ddatblygu technoleg PulmonIR a lansio cynnyrch masnachol ar farchnadoedd gofal iechyd rhyngwladol."

Meddai Dr Richard Thompson, Sylwedydd Bwrdd Cyllid Cymru:

"Mae Cyllid Cymru yn falch o gefnogi'r busnes cartref hwn sy'n datblygu dyfeisiau meddygol, gan barhau i gydweithio â Phrifysgol Abertawe ac IP Group yn y tymor hir. Rydym yn falch o'r ffaith ein bod wedi buddsoddi ar y cyd yn y cwmni cyffrous hwn, sy'n gysylltiedig â'r Brifysgol. Maent bellach wedi dechrau treial clinigol cyffrous yn Ne Cymru ac rydym yn falch o allu eu cefnogi drwy'r broses honno."

Meddai Dr Gerry Ronan, sy'n cynrychioli Cronfa Arloesedd Prifysgol Abertawe:

"Rwyf wrth fy modd clywed bod y busnes hwn wedi cael buddsoddiad. Rwyf wedi bod yn gweithio gyda Paul ers sawl blwyddyn ar y dechnoleg hon, ac roedd ei photensial wedi gwneud argraff arnaf pan gafodd ei hariannu o dan fenter Parodrwydd i Fuddsoddi InvestorG8 yn 2014. Mae'r buddsoddiad sylweddol ar y cyd yn dangos potensial ein Cronfa Arloesedd i ddenu buddsoddwyr masnachol, ac rydym yn gobeithio y bydd y Gronfa yr un mor llwyddiannus gyda chwmnïau eraill maes o law."

Meddai Dr Mark Bowman, Prif Swyddog Gweithredol PulmonIR Ltd:

"Rwyf wedi bod yn cydweithio â'r Athro Lewis ers peth amser, ar ôl rheoli menter parodrwydd i fuddsoddi InvestorG8 ar ran Prifysgol Abertawe. Roeddwn yn hapus iawn bod y grŵp o fuddsoddwyr wedi gofyn i mi ymuno â'r cwmni ac arwain y gwaith o ddatblygu'r cwmni yn fasnachol yn ystod y camau cychwynnol. Bydd yr Athro Lewis a minnau yn cydweithio'n agos â Dr Sadiyah Hand i gyflwyno canlyniadau'r treialon clinigol rhagarweiniol. Ar hyn o bryd, dylai PulmonIR fod mewn sefyllfa dda i sicrhau'r gymeradwyaeth reoleiddiol sy'n angenrheidiol a hanfodol i lansio cynnyrch masnachol ar farchnadoedd gofal iechyd rhyngwladol."

Meddai Ms Laura Herdman, Cyfreithwraig Fasnachol yn Capital Law LLP yng Nghaerdydd, a weithredodd ar ran PulmonIR Ltd i gwblhau ei fuddsoddiad diweddar:

"Mwynheais gydweithio â Paul a Mark i gwblhau'r gwaith o fuddsoddi yn PulmonIR. Mae Capital Law yn rhoi pwyslais mawr ar gynghori cwmnïau cynnar ar eu trafodion buddsoddi. Mae'n bleser cydweithio ag un o gwmnïau dyfeisiau meddygol Cymru."