Myfyriwr Abertawe i ysbrydoli'r genhedlaeth nesaf o siaradwyr Cymraeg

Lewys Aron Thomas

Roedd heddiw (dydd Mawrth, 25 Gorffennaf 2017) yn ddiwrnod i ddathlu Lewys Aron Thomas, wrth iddo dderbyn ei radd dosbarth cyntaf yn y Gymraeg o Brifysgol Abertawe.

Derbyniodd Lewys, sy'n 23 mlwydd oed ac yn hanu o bentref Gorslas yng Nghwm Gwendraeth, ei radd yng Nghynulliad y Coleg y Celfyddydau a’r Dyniaethau, a gynhaliwyd yn Neuadd Fawr Prifysgol Abertawe.

Yn set pedwar yr oedd Lewys ar gyfer y Gymraeg tra’n ddisgybl ysgol. Saesneg oedd iaith y cartref, nid oedd ganddo lawer o ddiddordeb yn y Gymraeg ac ychydig iawn o Gymraeg a siaradai.  

Ar ôl cael canlyniadau Safon Uwch siomedig, aeth i weithio mewn ysbyty yn llawn amser.  Yno, daeth i gysylltiad â llawer o gleifion a siaradai’r Gymraeg fel iaith gyntaf.  Dechreuodd Lewys sylweddoli pa mor bwysig oedd gallu sgwrsio â’r cleifion hyn yn eu mamiaith a theimlai gywilydd na allai gyfathrebu’n rhwydd â nhw.

Dechreuodd astudio’r iaith ar ei liwt ei hun, felly, a thrwy wrando ar gerddoriaeth a mynychu digwyddiadau Cymraeg, magodd yr hyder i ddefnyddio’r iaith bob dydd.

Ar ôl dechrau sylweddoli gwerth yr iaith, penderfynodd Lewys gymryd y naid o adael swydd ddiogel i ddilyn ei freuddwyd newydd o fod yn athro Cymraeg.  Dychwelodd i’r byd addysg i ddilyn cyrsiau Uwch Gyfrannol yn y Gymraeg a Gwleidyddiaeth, a chael A yn y ddau bwnc.  Fodd bynnag, derbyniodd y newyddion annisgwyl wedyn fod y coleg lle yr oedd yn astudio wedi penderfynu dileu ail flwyddyn y cwrs Safon Uwch.  Credai Lewys fod ei freuddwyd ar ben.  

Mentrodd gysylltu ag Adran y Gymraeg, Abertawe er mwyn gweld a allai gael lle i astudio’r cwrs gradd.  Roedd â’i fryd ar astudio yn yr Adran ar ôl clywed bod ganddi ddarlithwyr o’r radd flaenaf.  Cafodd y newyddion da fod ganddo ddigon o gymwysterau i'w dderbyn yn fyfyriwr israddedig.

Pedair blynedd yn ddiweddarach, gall Lewys edrych yn ôl ar gyfnod llewyrchus iawn fel myfyriwr.  Yn ogystal â pherfformio’n ardderchog yn academaidd, cyfrannodd Lewys yn helaeth at fywyd y Brifysgol.  Yn 2013-14, bu’n Swyddog yr Iaith Gymraeg ar gyfer Undeb Myfyrwyr Prifysgol Abertawe, gan gyflwyno polisi dwyieithog newydd.  Y flwyddyn ganlynol, etholwyd Lewys yn Llywydd Undeb y Myfyrwyr; yn sgil holl gyflawniadau’r flwyddyn honno, cydnabuwyd Undeb Myfyrwyr Abertawe yn ‘Undeb y Flwyddyn’ ar gyfer 2015-16 gan Undeb Cenedlaethol y Myfyrwyr.

Wrth dderbyn ei radd heddiw, meddai Lewys: “Mae wedi bod yn fraint bod yn rhan o brifysgol sy’n ffynnu, a phleser o’r mwyaf oedd bod yn fyfyriwr yn Adran y Gymraeg - adran gartrefol sydd bob tro yn rhoi chwarae teg i bawb. Gyda darlithwyr o’r radd flaenaf sydd ag arbenigeddau mewn gwahanol feysydd, rhoddodd yr Adran y gefnogaeth i mi gyflawni’r cwrs, a heb y gefnogaeth honno, ni fyddwn wedi llwyddo i ennill gradd dosbarth cyntaf. Rwyf nawr yn edrych ymlaen at y dyfodol ac at astudio cwrs TAR er mwyn cymhwyso fel athro Cymraeg, gyda’r nod o ysbrydoli’r genhedlaeth nesaf o siaradwyr Cymraeg”.