Cwestiynau Cyffredin

Oes rhaid i mi ddod o hyd i gymeradwyaeth foesegol i wneud y prosiect hwn?
Mae adolygiad moesegol yn ofynnol ar gyfer pob math o waith sy’n ymwneud â chyfranogwyr sy’n bobl a fydd ar gael yn gyhoeddus – er enghraifft traethodau hir myfyrwyr israddedig, traethodau hir ar gyfer graddau uwch, ymchwil a ariannir yn allanol ac ymchwil heb ei hariannu (gan gynnwys ymchwil myfyrwyr israddedig ac ôl-raddedig) sy’n cynhyrchu adroddiadau neu gyhoeddiadau eraill.

Gall cyfweliadau a holiaduron ymchwil godi materion y bydd cyfranogwyr yn ei chael hi’n anodd siarad neu feddwl amdanynt. Ydy hyn yn golygu nad ydw i’n gallu defnyddio cyfweliadau neu holiaduron i wneud fy astudiaeth?
Nid yw’r posibilrwydd y gall eich cyfranogwyr fynd i ofid yn ystod eich cyfweliadau neu wrth gymryd rhan yn eich holiaduron yn golygu nad oes modd i chi ddefnyddio’r dulliau casglu data hyn. Yr hyn y bydd angen i chi ei wneud, fodd bynnag, yw gwneud yn siŵr bod y cymorth, y wybodaeth a’r sgiliau gennych i helpu rhywun os digwydd iddynt fynd i gyfyngder. Gall hyn gynnwys sgiliau gwrando a gwybodaeth ysgrifenedig ar wasanaethau sydd ar gael yn lleol i ddarparu cymorth yn y tymor hwy i unigolion. Yn eich cais am gymeradwyaeth foesegol, nodwch eich cynllun o ran yr hyn y byddwch yn ei wneud os digwydd i gyfranogwr fynd i ofid.

A oes rhaid i mi ofyn i fy nghyfranogwyr i arwyddo ffurflen gydsynio? Mae rhai pobl yn dewis peidio â chymryd rhan os ydych yn gofyn iddynt arwyddo rhywbeth.
Rhaid i chi gael cydsyniad ffurfiol, ysgrifenedig gan gyfranogwyr. Ceir eithriadau gydag ambell i holiadur anhysbys, lle ystyrir bod cwblhau’r holiadur yn dynodi cydsynio. Mae’n bosib mai dyma’r achos pan fo mynediad at holiaduron drwy gyswllt gwe (e.e. Survey Monkey) neu gyda holiaduron a anfonir drwy’r post lle y mae’r ymatebwyr yn dynodi eu cydsyniad drwy ddychwelyd yr holiadur i chi.

Rydw i am wneud astudiaeth yn edrych ar y ffordd y mae plant/pobl ifanc ac aelodau staff yn rhyngweithio yn ystod dosbarthiadau addysg yn yr ysgol. Oes rhaid i mi ddweud wrth unrhyw un am hyn neu a ddylwn fwrw ymlaen a’i wneud?
Ar gyfer y math hwn o astudiaeth, bydd angen caniatâd arnoch gan y person sy’n gyfrifol am yr ysgol a rhieni’r plant yr ydych am eu harsylwi. Mae gan y person sy’n gyfrifol am yr ysgol ddyletswydd o ofal am y plant a bydd rhaid ei (h)argyhoeddi bod diben buddiol i’r hyn yr ydych yn ei wneud ac ni fydd yn cynnwys unrhyw beryglon i’r plant. Dylid hefyd gael cydsyniad gan y plentyn/person ifanc.

Mae ysgol leol wedi cytuno y gallwn roi holiaduron ar ddefnyddio alcohol a chyffuriau i’w plant blwyddyn 9. Oes rhaid i mi gael caniatâd gan eu rhieni hefyd?
Er bod yr athro wedi rhoi ei ganiatâd/chaniatâd, mae angen i chi esbonio’r astudiaeth i’r plant a chael cydsyniad ganddynt i gymryd rhan. Dylech hefyd gael cydsyniad gan eu rhieni. Gan fod yr astudiaeth ar destun sensitif, mae’n bwysig iawn bod pob un sy’n cymryd rhan – y plant, y rhieni a’r athrawon – yn cael gwybod yn llawn am yr astudiaeth ac yn derbyn opsiwn i beidio â chymryd rhan, neu i beidio â gofyn i’w plentyn gymryd rhan.

Ydw i’n gallu rhoi gwybodaeth i gyfranogwyr ymchwil posib a gofyn iddynt am eu cysyniad ar yr un pryd?
Rhoddir 7-14 diwrnod fel arfer i gyfranogwyr ystyried cytuno i fod yn rhan o brosiect ymchwil. Er mwyn osgoi gorfodaeth bosib (neu orfodaeth ymddangosiadol) ystyrir ei fod yn arfer gorau i berson nad ydyw ef/hi ei hun yn rhan uniongyrchol o’r astudiaeth fynd at gyfranogwyr posib yn y man cyntaf. E.e. darlithydd (nad ydyw’n rhan o’r astudiaeth) yn dosbarthu llythyron gwybodaeth i fyfyrwyr a’r ymchwilydd yn cytuno cwrdd â’r rhai hynny sydd â diddordeb mewn cymryd rhan ar adeg hwyrach.

Rydw i am anfon holiadur ar ginio ysgol a bwyta’n iach i’r holl athrawon mewn tair ysgol gynradd leol. Rydw i’n nabod y bobl sy’n gweithio yn yr holl ysgolion - ydw i’n gallu gofyn iddynt ddosbarthu’r holiaduron ar fy rhan?
Mae’n ddefnyddiol cael cysylltiadau lleol ym mhob ysgol a fydd yn gallu dosbarthu’r holiaduron ar eich cyfer. Fodd bynnag, os byddant yn defnyddio’r blychau llythyron neu’r post mewnol yn yr ysgol, byddai’n arfer da cael caniatâd gan y Prifathro yn gyntaf.

Rydw i am ddefnyddio grwpiau ffocws i gasglu data, beth yw’r “rheolau sylfaenol” y mae pobl yn cyfeirio atynt?
Mae’r rheolau sylfaenol yn cyfeirio at gyfres o awgrymiadau y bydd cyfranogwyr yn cytuno arnynt cyn i’r grŵp ffocws ddechrau. Mae’r rheolau’n sicrhau bod gan yr holl gyfranogwyr gyfle i ryngweithio fel rhan o drafodaeth grŵp sydd hefyd yn ddiogel ac yn gynhyrchiol i’r sawl sy’n cymryd rhan. Mae rhai rheolau sylfaenol yn cynnwys:

  • Dim ond un person i siarad ar y tro
  • Siaradwch dros eich hun gan ddefnyddio datganiadau person cyntaf
  • Cymerwch ran mewn siarad a gwrando ill ddwy
  • Byddwch yn gritigol o syniadau ond parchwch farnau gwahanol a safbwyntiau gwahanol
  • Arhoswch gyda’r tesun a pheidiwch â chrwydro oddi ar y pwynt yn ormodol
  • Cadwch gyfrinachedd y barnau a fynegir yn ystod y drafodaeth hon
  • Canolbwyntiwch ar y materion y mae angen eu trafod ac nid ar unigolion
  • Arhoswch i un person orffen siarad a pheidiwch â thorri ar draws eraill

PWYNTIAU PWYSIG I’W COFIO

  • Ni ddylai unrhyw ymchwil beri niwed diangen ac os yn bosib dylai fod o fudd i gyfranogwyr.

 

  • Mae hawl gan gyfranogwyr dderbyn gwybodaeth a fynegir yn glir gan yr ymchwilydd o flaen llaw.

 

  • Ni ddylai cyfranogwyr gael eu gorfodi o gwbl a ni ddylent gael eu pwyso i gymryd rhan mewn astudiaeth.

 

  • Dylai ymchwil gael hyd i gydsyniad gan gyfranogwyr sy’n agored i niwed neu eu cynrychiolwyr.

 

  • Dylai gonestrwydd fod yn elfen ganolog i’r berthynas rhwng yr ymchwilydd, y cyfranogwr a chynrychiolwyr sefydliadau.

Cysylltwch â ni

Defnyddiwch y dolenni ar yr ochr i ddod o hyd i ragor o wybodaeth, neu cysylltwch â gweinyddwraig y pwyllgor, Kay Thomas ar k.m.thomas@abertawe.ac.uk neu 01792 295611