Teledu Digidol a Chynulleidfaoedd Byddar a Thrwm eu Clyw yng Nghymru

Teledu Digidol a Chynulleidfaoedd Byddar a Thrwm eu Clyw yng Nghymru

RIAH thin image bar

Cyflwyniad

Yn ôl yr arolwg iechyd diweddaraf, mae oddeutu 1 ym mhob 7 o oedolion yng Nghymru (neu 15%) yn nodi eu bod yn cael trafferthion gyda’u clyw (Llywodraeth Cymru, 2013, t.11). Mae’r trafferthion hyn yn cynyddu gydag oedran, gan gael effaith ar draean o bobl hŷn dros 65 oed ac mae’n effeithio dynion yn fwy na merched. Amcangyfrifodd astudiaeth o 2013 mai Iaith Arwyddo Prydain (BSL) yw iaith gyntaf neu’r iaith ffafredig oddeutu 3,000 o bobl yng Nghymru (Siôn, 2010). Erbyn 2031, amcangyfrifir y bydd dros 725,000 o bobl yng Nghymru yn drwm eu clyw (Wales Mental Healith in Primary Care, n.d.).

DTV project imageMae ymchwil academaidd wedi darganfod bod cyfryngau gweledol (yn enwedig teledu) yn gallu lliniaru rhywfaint ar rwystredigaeth ac ar allgáu cymdeithasol ym meysydd corfforol, meddyliol a chymdeithasol y gymuned fyddar a thrwm ei chlyw (Austin, 1980; Austin & Myers 1984). Credwn fod teledu digidol yn y bôn yn ffurf ar dechnoleg gynorthwyol ac y gallai alluogi’r gymuned fyddar a thrwm ei chlyw i gael mynediad pellach at wybodaeth a gwasanaethau.

Cymru yw’r wlad gyntaf i gwblhau’r newid i ddigidol, wedi i’r broses gael ei chwblhau ym Mawrth 2010 (DigitalUK, 2012) ac fe ddaeth y chwyldro technolegol hwn â ffurfiau newydd o drosglwyddo data a oedd nid yn unig yn trawsffurfio’r ffordd yr oedd gwylwyr yn cael mynediad at wybodaeth trwy’r teledu ond hefyd yn chwyldroi’r ffordd yr oedd gwylwyr yn rhyngweithio â gwasanaethau teledu. Mae gan wylwyr bellach nid yn unig fwy o ddewis o raglenni ond hefyd ffurfiau newydd o gael mynediad at wasanaethau teledu (trwy Freeview, cebl, lloeren a’r rhyngrwyd). Er hynny, mae mesurau rheoleiddio presennol yn rhoi llawer mwy o bwyslais ar nifer (h.y. y canran o raglenni sydd ag isdeitlau) yn hytrach nag ar safon yr isdeitlau hynny. Fe all gorbwysleisio cyfanswm y nifer o raglenni a isdeitlir arwain at esgeuluso rhwystrau eraill sy’n ymwneud â safon (megis safon sain isel mewn rhaglenni teledu) sy’n wynebu’r gynulleidfa fyddar a thrwm ei chlyw.

Yn yr ymchwil hwn, rydym yn anelu i:

  • adnabod patrymau o fabwysiadu a defnydd o deledu digidol ymysg y gynulleidfa fyddar a thrwm ei chlyw yng Nghymru
  • gwerthuso’r manteision, anfanteision a’r rhwystrau o ddefnyddio teledu digidol i’r gynulleidfa fyddar a thrwm ei chlyw yng Nghymru
  • darparu adroddiad cynhwysfawr o argymhellion gan wylwyr byddar a thrwm eu clyw ar sut y gellir gwella’r gwasanaeth teledu digidol

Dechreuodd y prosiect fel astudiaeth beilot, a ariannwyd gan Raglen Agored Bridging the Gaps. Wedi ariannu pellach gan Action on Hearing Loss Cymru, BBC Cymru, Bridging the Gaps, Coleg Cymraeg Cenedlaethol, Sefydliad Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau, Prifysgol Abertawe ac S4C fe symudodd y prosiect ymlaen i gyfnod empirig. 

Yan

Dr Yan Wu sy’n arwain y tîm ymchwil, sydd hefyd yn cynnwys Dr Elain Price a Dr Leighton Evans

Supporters