Geirfa Graidd i'r Gymraeg - Mynediad a Sylfaen

Mae Steve Morris o’r Academi wedi bod yn gweithio gyda’r Athro Paul Meara, arbenigwr byd-eang ym maes geirfa, ar greu geirfa graidd A1 [Mynediad] ac A2 [Sylfaen] ar gyfer oedolion sy’n dysgu’r Gymraeg.  Casglwyd y data rhwng Tachwedd 2008 i Hydref 2009 ac mae’r rhestri terfynol ar gael i’w defnyddio gan y maes ers Hydref 2010.  Cyfrannodd bron 60 o diwtoriaid rhan amser profiadol ym maes Cymraeg i Oedolion i’r prosiect ac oni bai am eu cydweithrediad parod nhw, ni fyddai wedi bod yn bosibl ymgymryd â’r gwaith arloesol yma. 

Mae’r Saesneg – ac ieithoedd mawr eraill – yn meddu ar gorpora eang a chynhwysfawr y mae modd creu rhestri amlder ohonyn nhw.  Does dim byd tebyg iddyn nhw ar gael yn y Gymraeg.  Ymgais cychwynnol yw’r gwaith yma i geisio rhoi rhywbeth cyffelyb i faes Cymraeg i Oedolion – ar sail methodoleg ymchwil gadarn a sicr – er mwyn:

  • sicrhau bod geirfa berthnasol yn cael ei haddysgu a’i chyflwyno i ddysgwyr ar lefelau priodol;
  • hysbysu a bwydo i’r arholiadau Cymraeg i Oedolion cenedlaethol ynghyd ag unrhyw ddeunyddiau asesu a gynllunnir;
  • gweld y Gymraeg yn efelychu’r sefyllfa – a’r arfer da – a welir mewn ieithoedd modern eraill o ran seilio’r eirfa a addysgir ar ymchwil gadarn a; 
  • darparu templed i ieithoedd ‘llai eu defnydd’ eraill hysbysu eu darpariaeth eu hunain.

Gellir darllen am y fethodoleg tu ôl i’r ymchwil ar y ddolen yma i erthygl a gyhoeddwyd yn y Journal of Celtic Language Learning gan Steve Morris – cyfrol 15/16, 2011, tudalennau 27 – 43. 

Gellir cyrchu’r rhestri Mynediad a Sylfaen trwy’r dolenni canlynol:

Adnodd i’w ddefnyddio gan awduron, cynllunwyr cwricwlwm ac unrhyw un arall yw’r rhestri hyn – yn y gobaith, wrth gwrs, y byddan nhw’n hwyluso’r gwaith o sicrhau bod deunyddiau sy’n cael eu paratoi ar gyfer lefelau penodol yn adlewyrchu’r eirfa y mae disgwyl i’r dysgwyr fod yn gyfarwydd â hi ar gyfer y lefel honno.  Gofynnir i unrhyw un sy’n defnyddio’r rhestri (i) i nodi cydnabyddiaeth am y defnydd ohonynt a (ii) i roi gwybod i ni trwy ebostio Steve Morris.  Croeso i chi gysylltu â Steve os ydych am drafod y rhestri hyn neu’r gwaith geirfa yn gyffredinol: s.morris@abertawe.ac.uk

Y bwriad yw ymestyn y gwaith yma i lefel Canolradd nesaf ac mae’r gwaith o baratoi ar gyfer hynny eisoes yn digwydd.  Rhoddir mwy o fanylion yn adran Ymchwil gwefan yr Academi maes o law.