Myfyrwyr Abertawe yn Coffáu a Chyflwyno’r Gorffennol

Myfyrwyr Abertawe yn Coffáu a Chyflwyno’r Gorffennol

Mae myfyrwyr Prifysgol Abertawe wedi agor cwr y llen ar fywydau rhai o’r milwyr a fu’n brwydro yn y Rhyfel Byd Cyntaf.

Robert Evans 1

Dewisodd y myfyrwyr ddilyn modiwl a fyddai’n eu galluogi i ddadansoddi tystiolaeth o’r cyfnod a chreu adnoddau newydd i’r cyhoedd, a hynny ar drothwy canmlwyddiant y Rhyfel Mawr.

Cawsant ganiatâd i bori trwy gasgliadau gwerthfawr a phersonol pedwar teulu gan gynnwys y Parchedig Ddr R Alun Evans.

Gadawodd Robert Evans, tad R Alun Evans Goleg Diwinyddol Bala-Bangor er mwyn cludo’r clwyfedig i’r canolfannau meddygol fel aelod o’r Royal Army Medical Corps ym mis Hydref 1914.

Bydd R Alun Evans yn dweud gair yn ystod lansiad y prosiect ar stondin Prifysgol Abertawe ar faes Eisteddfod Genedlaethol Dinbych a’r Cyffiniau ddydd Llun 5 Awst am 2yp.

Bu’r myfyrwyr wrthi’n ddygn yn digido dros 250 o eitemau gan gynnwys llythyrau, ffotograffau a dyddiaduron dros y misoedd diwethaf a bydd y cyfan yn cael ei gyhoeddi ar wefan Prifysgol Abertawe cyn hir.

Robert Evans 2

Bydd y deunydd o ddiddordeb i gynulleidfaoedd eang megis myfyrwyr Lefel A ag addysg uwch sy’n astudio’r Rhyfel Byd Cyntaf yn ogystal ag aelodau o’r cyhoedd sy’n dymuno ehangu eu dealltwriaeth o effaith y gwrthdaro yn lleol.

Meddai’r Parchedig Ddr R Alun Evans: ‘‘Mae'r myfyrwyr, dan arweiniad Dr Gethin Matthews, wedi dangos crebwyll treiddgar wrth ddadansoddi profiadau dynion cyffredin mewn sefyllfa anghyffredin ac annynol. Pleser fu cydweithio gyda nhw."

Ychwanegodd Dr Gethin Matthews, Darlithydd gyda’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn Adran Hanes a’r Clasuron Prifysgol Abertawe: ‘‘Prif nod y prosiect yw ceisio deall y milwyr yn well – eu syniadau, gobeithion a’u hofnau wrth wynebu her y rhyfel. Mae’r dystiolaeth a gasglwyd wedi caniatáu i ni roi cig ar esgyrn y straeon a chael gwell dealltwriaeth o’r gymdeithas roedden nhw’n byw ynddi. Wrth lansio’r deunydd a chyflwyno tystiolaeth o’r newydd yn yr Eisteddfod, rwy’n mawr obeithio y bydd yn ysgogi pobl i ystyried gwir effaith yr ymladd ar gymdeithasau Cymru unwaith yn rhagor.’’

Fis Medi, bydd Dr Gethin Matthews yn cynnal modiwl ‘Y Rhyfel Mawr trwy lygaid y Cymry’ ym Mhrifysgolion Abertawe ac Aberystwyth trwy’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn ogystal â chyhoeddi cyfrol am ddylanwad y Rhyfel ar Gymru yn 2015.

Gellir dod o hyd i’r eitemau ar wefan Flickr y Brifysgol yma

Lluniau: Robert Evans (yn dal pedol), gyda’i gymrodyr yng ngwersyll hyfforddi’r RAMC a medalau rhyfel Robert Evans.