Gweithdai ‘Sgyrsiau Creadigol’, prosiect ymchwil yn y Gogledd

null

Mae Cath Peach, Rheolwr Tŷ cartref nyrsio y Bwthyn yn yr Wyddgrug, Sir y Fflint, wedi rhoi o’i hamser i ateb ychydig o gwestiynau am ei phrofiad o gymryd rhan mewn ymchwil am y tro cyntaf.

Bu’r Bwthyn yn cymryd rhan yn y prosiect ‘Sgyrsiau Creadigol: cyfathrebu drwy ddull y celfyddydau mewn iechyd’, sef partneriaeth rhwng Prifysgol Bangor, Gwasanaethau Cymdeithasol Sir y Fflint a Dementia Positive. Ei nod oedd llunio rhaglen datblygu staff gofal sy’n defnyddio’r celfyddydau i wella’r cyfathrebu rhwng staff gofal a phreswylwyr sy’n byw gyda dementia.

 

Pam wnaethoch chi benderfynu cymryd rhan yn yr ymchwil?

Rydyn ni bob amser yn awyddus i gymryd rhan mewn pethau sy’n ein cysylltu ni â’r gymuned a thu hwnt. Roedden ni’n meddwl y byddai’n ddiddorol oherwydd nad oedden ni, fel cartref, erioed wedi bod yn rhan o brosiect ymchwil o’r blaen. Oherwydd ei fod yn ymwneud yn benodol â gofal dementia, roedden ni’n credu ei fod yn gyfle i gael hyfforddiant am ddim. Po fwyaf o wybodaeth sydd ar gael i ni, po fwyaf y gallwn ni helpu’r preswylwyr.

Beth oedd rhaid i chi ei wneud?

I gychwyn, fe wnaeth Gwasanaethau Cymdeithasol Sir y Fflint gysylltu â ni i’n gwahodd i gymryd rhan yn y prosiect ar y cyd â Phrifysgol Bangor. Fe wnaethon ni gwrdd â’r ymchwilwyr i gael gwybod beth fyddai’n digwydd i ni fel staff. Fe fuon ni’n trafod y testunau y bydden ni’n hoffi mynd i’r afael â nhw, yn ogystal â’r amseroedd a’r lleoliadau a fyddai’n gyfleus i ni ar gyfer y sesiynau. O safbwynt ymarferol yn y cartref, bu’n rhaid i ni wneud trefniadau gyda’r preswylwyr a’u perthnasau i roi gwybod iddyn nhw am yr hyn a fyddai’n digwydd a’u gwahodd i gymryd rhan. Fe gawson ni wybod am ddyddiadau’r sesiynau ac fe aethon ni i gyfres o weithdai creadigol lleol. Bu ymchwilydd yn ymweld â’r cartref unwaith neu ddwywaith y mis, gan eistedd yn yr ardaloedd cyffredin ac arsylwi ar y staff a’r preswylwyr a oedd yn rhan o’r prosiect.

Beth wnaeth helpu i hwyluso’r broses?

Gan fod aelod staff o Wasanaethau Cymdeithasol Sir y Fflint wedi cysylltu â ni yn y lle cyntaf – rhywun roedden ni eisoes yn ei adnabod ac yn ymddiried ynddo – roedd yn llai brawychus. Roedd y cyfan wedi’i drefnu’n dda o’r dechrau, ac fe wnaeth yr ymchwilwyr eu gorau glas i sicrhau bod popeth mor esmwyth â phosib. Fe gynhaliwyd y cyfarfodydd yn y cartref, felly doedden nhw ddim yn tarfu ar ein gwaith, ac fe gafodd popeth ei egluro’n llwyr.

Fe wnaeth yr ymchwilwyr ddarparu llythyrau ac amlenni parod i’w hanfon at berthnasau’r rheini a oedd yn cymryd rhan. Roedd y llythyr yn cynnwys gwybodaeth am yr ymchwil ac yn estyn gwahoddiad i’r perthnasau ddod i gwrdd â’r ymchwilwyr. Fe gawson ni lyfrynnau a phoster gyda manylion cyswllt y tîm ymchwil, a lluniau ohonynt, felly roedd pawb yn gwybod pwy oedd yr ymchwilwyr ac yn disgwyl eu gweld. Roedd aelodau’r tîm ymchwil yn broffesiynol, yn gyfeillgar ac yn hawdd siarad â nhw. Wnaeth yr ymchwilwyr ddim tarfu ar y cartref o gwbl tra’r oedden nhw yma – weithiau, bydden ni’n anghofio bod yr ymchwilydd yn yr ystafell!

Beth oedd manteision cymryd rhan yn y prosiect?

Roedd llawer ohonyn nhw!

Roedd y gweithdai’n gyfle i ni feddwl mewn ffyrdd gwahanol, yn gyfle i ni arbrofi â’n syniadau ni a’u syniadau nhw. Roedd y naill beth yn arwain at y llall. Er enghraifft, fe wnaethon ni ddarganfod bod un neu ddau o’r preswylwyr wrth eu bodd â barddoniaeth, ac fe aethon ni ati i chwilio am ddeunydd i’w rannu â nhw ac i drafod cerddi â nhw.

Yn sgil y prosiect, rydyn ni hefyd wedi dod i ddeall dementia yn well a dod i wybod sut i gyfathrebu’n fwy effeithiol. Roedd y gweithdai hefyd yn gyfle i’r staff ddod i adnabod ei gilydd yn well – maen nhw wedi dod yn agosach at ei gilydd. Roedd y brwdfrydedd yn amlwg!

Roedd hi hefyd yn braf cwrdd â staff o gartrefi gofal eraill, ac roedd hi’n ddiddorol gweld sut mae cartrefi eraill yn cael eu rhedeg. Roedd hi hefyd yn ddiddorol clywed eu hadborth nhw ar ôl y tasgau. Weithiau, bydden nhw wedi dehongli pethau’n wahanol i ni, ond roedd yr holl ganlyniadau cystal â’i gilydd.

A oedd unrhyw anfanteision o gymryd rhan?

Doedd o ddim yn ddigon hir! Roedden ni’n torri ein boliau eisiau mwy.

Alla i wir ddim meddwl am unrhyw anfanteision. Wnaeth yr ymchwil ddim tarfu ar y cartref o gwbl. Roedd rhaid i ni baratoi’r rotas fel eu bod yn cydweddu â’r gweithdai, ond doedd hyn ddim yn broblem gan ein bod ni wedi cael gwybod am ddyddiadau ac amseroedd y gweithdai ymlaen llaw. Fe ofynnwyd i ni ar y cychwyn pa amseroedd fyddai fwyaf cyfleus i ni i sicrhau na fyddai’r prosiect yn tarfu’n ormodol ar y gwaith o redeg y cartref o ddydd i ddydd.

Pa gyngor fyddech chi’n ei roi i ymchwilwyr sy’n bwriadu cynnal ymchwil mewn cartrefi gofal?

Ceisiwch gyd-drafod cymaint â phosib â’r cartrefi, yn enwedig o ran yr amseroedd a’r dyddiau sydd fwyaf cyfleus iddyn nhw, i sicrhau bod y cyfan yn rhedeg yn esmwyth.

Ewch ati i weithio ochr yn ochr â’r cartrefi i feithrin perthynas dda â nhw. Cynhaliwch gynifer o gyfarfodydd ag sydd eu hangen ar y cychwyn i rannu gwybodaeth – bydd yn helpu i dawelu ofnau’r staff, y preswylwyr a’r perthnasau.

Cadwch y cyfan yn syml, a gwnewch yn siŵr bod y gweithdai’n bleserus. Hefyd, os ydych chi’n gofyn i’r staff roi rhywbeth ar waith, rhowch ddewis iddyn nhw a pheidiwch â rhoi gormod o bwysau arnyn nhw.

Darparwch baned a theisen – bydd hynny’n plesio bob tro!

Pa gyngor fyddech chi’n ei roi i gartrefi gofal eraill sy’n ystyried cymryd rhan mewn ymchwil?

Ewch amdani!

Mae ymchwil yn gyfle i gyfrannu at y dyfodol. Fel rheolwr cartref gofal, os ydych chi’n frwdfrydig, bydd eich staff yn eich dilyn. Rydyn ni wedi elwa o gymryd rhan mewn ymchwil, ac rwy’n siŵr y byddwch chithau hefyd. Os oes gennych agwedd bositif ac os ydych chi’n barod i fwrw iddi, byddwch ar eich ennill.