Bellach yn ei ugeinfed flwyddyn, mae Farsiti Cymru yn denu dros 900 o fyfyrwyr o Brifysgolion Abertawe a Chaerdydd sy'n cystadlu mewn mwy na 35 o gampau gwahanol, gan gynnwys pêl-fasged, rhwyfo, golff, hoci, nofio, cleddyfaeth a ffrisbi eithafol.

Welsh Varsity Cymru

Mae'r gystadleuaeth gyfeillgar hon yn dyddio'n ôl i sefydlu Prifysgol Abertawe ym 1920.

Mae ffotograffau a dogfennau yn Archifau Richard Burton ym Mhrifysgol Abertawe yn taflu goleuni ar y dyddiau cynnar hynny. Y prif dwrnamaint oedd yr Wythnos Ryng-golegol, gyda phedair prifysgol Cymru yn cystadlu – Abertawe, Caerdydd, Bangor ac Aberystwyth. 

Mae albwm Ruby Graham (neé Joseph), myfyriwr a astudiodd yn Abertawe ym 1922-26, yn dangos tîm hoci merched Abertawe yn gwisgo tiwnig ymarfer corff a blaseri streipiog.

Hoci oedd yr unig chwaraeon i ferched. Roedd y dynion yn cystadlu mewn hoci, pêl-droed, a'r hyn a elwir yn y rhaglen swyddogol yn "rugger".

Pris rhaglen 1923 oedd chwe cheiniog, ond aeth i lawr i dair ceiniog erbyn 1925.

Roedd yr adloniant ar ôl y gemau bryd hynny'n cynnwys "noson basteiod" yn y ffreutur, gyrfa chwist ac, ym 1923, dawns a aeth ymlaen tan 9:30pm. Y flwyddyn ganlynol estynnwyd y ddawns tan 10:30pm.

Cynhaliwyd Noson Golegol hefyd yn yr hen Empire Theatre ar Stryd Rhydychen, gydag "atyniad arbennig wedi'i drefnu gan y rheolwyr".

Eleni mae'r twrnamaint yn rhedeg o ddydd Sadwrn i ddydd Mercher, 16-20 Ebrill, gyda chystadlaethau ar gampws Prifysgol Abertawe ac mewn lleoliadau cyfagos, gyda'r brif gêm rygbi yn Stadiwm Liberty nos Fercher, 20 Ebrill. Mae llawer o fyfyrwyr Abertawe wedi mynd ymlaen i gynrychioli'u gwlad ac ennill contractau proffesiynol/lled-broffesiynol gyda chlybiau ar sail perfformiadau gwych yng Ngêm Farsiti Cymru. Mae timau blaenorol Prifysgol Abertawe wedi cynnwys capten Llewod Prydain ac Iwerddon, Alun-Wyn Jones, a chwaraewyr rhyngwladol Cymru, Richie Pugh a Dwayne Peel.

Bydd y digwyddiad rhwyfo'n lansio'r twrnamaint eleni ddydd Sadwrn, 16 Ebrill, pan fydd carfanau iau a hŷn y dynion a'r menywod yn brwydro am fuddugoliaeth ar afon Tawe Abertawe.

Wrth groesawu'r cyhoeddiad, meddai Felix Mmeka, Swyddog Chwaraeon Undeb Myfyrwyr Prifysgol Abertawe, "Fel Swyddog Chwaraeon, mae'n gyffrous iawn bod Gemau Farsiti Cymru 2016 yn cael eu cynnal yma yn Abertawe. Mae'n wych bod ein hathletwyr yn gallu cystadlu o flaen cynulleidfa gartref. Rwy'n siŵr bod ein clybiau'n edrych ymlaen at frwydro am y darian a'r cwpan a bod ein myfyrwyr yn awyddus i wylio'r wledd o chwaraeon!"

Mae tocynnau ar gael i'w prynu ar-lein yn http://swanseasu.nutickets.com/varsity2016.

Bydd tocynnau ar werth i'r cyhoedd yn Stadiwm Liberty ar ddiwedd mis Chwefror.

 

Ydych chi wedi cystadlu yng Ngemau'r Prifysgolion? Hoffai Prifysgol Abertawe weld eich lluniau a chlywed eich atgofion ar gyfer ein horiel ar-lein. E-bostiwch daro@abertawe.ac.uk.

Gwylio: Her Farsity Cymru

 

Byddwch yn rhan o Fyddin Gwyrdd a Gwyn Abertawe drwy drydar gan ddefnyddio'r hashnod #GWA16.

Dilynwch Farsity Cymru ar Twitter.