Bydd pennod newydd stori ryfeddol am gysylltiadau rhwng Prifysgol Abertawe a dwy genhedlaeth teulu yn Singapôr yn dechrau yn ddiweddarach eleni.

Ym 1949, daeth myfyriwr o Singapôr, Lim Poh Luan, i gampws Parc Singleton i astudio gwaith ieuenctid. Bellach, 67 o flynyddoedd wedi hynny, bydd ei merch, yr awdur o Singapôr, Verena Tay, yn dechrau PhD gydag uned Ysgrifennu Creadigol nodedig Abertawe ym mis Hydref.

Lim Poh Luan Bu Lim Poh Luan - neu Rose fel yr oedd ei ffrindiau Cymreig yn ei hadnabod - yn astudio yng Ngholeg Prifysgol Abertawe (fel yr oedd ar y pryd) dan arweiniad Jeffrey Jones. Ar ôl dychwelyd i Singapôr, bu'n gweithio fel athrawes a chafodd ei phenodi'n bennaeth ysgol cyn ymuno â staff y Weinidogaeth Addysg.  Wedyn priododd hi gan gymryd cyfenw ei gŵr, Tay. A hithau'n 92 oed bellach, mae Mrs Tay yn parhau i gyfrannu at weithgarwch ei heglwys Fethodistaidd leol a chafodd ei hanrhydeddu fel aelod hynaf Brigâd y Merched yn y genedl ynys yn ystod 2011.

Llyfr diweddaraf Verena Tay yw Spectre:Stories from Dark to Light, casgliad o straeon byrion. Mae hi hefyd wedi golygu naw casgliad arall o straeon byrion, gan gynnwys y gyfres hynod boblogaidd, Balik Kampung, a gyhoeddir gan Math Paper Press. Dechreuodd ei gyrfa fel dramodydd ac mae wedi cyhoeddi tri chasgliad o ddramâu: In the Company of Women, In the Company of Heroes a Victimology.

Ar gyfer ei PhD yn Abertawe, bydd hi'n ysgrifennu nofel - rhan gyntaf o drioleg arfaethedig a ysbrydolwyd gan hanes a mytholeg ei rhanbarth enedigol. Mae straeon ei theulu ei hun, gan gynnwys rhai ei mam, yn cynnig tir ffrwythlon ar gyfer ei hymchwil.

"Mae cymaint wedi'i golli yn sgil y twf cyflym yn y blynyddoedd diwethaf," meddai Verena. "Mae'n rhaid i bobl atgyfodi a thrysori'r atgofion hyn er mwyn i ni ddeall ein bod yn fwy na gronynnau tywod unigol - rydym yn rhan o draeth ysgubol o brofiad".

Lim Poh Luan 2Mae atgofion ei mam yn gyfoethog ac yn lliwgar. Mae Mrs Tay yn cofio ei diwrnodau ysgol cyn y rhyfel yn ardal Tsieineaidd Singapôr, a sefyll ei harholiadau Lefel O ar ddiwrnod yr ymosodiad bomio cyntaf gan luoedd Japan ar yr ynys.  Mae'n cofio manylion llymder y cyfnod pan fu Japan yn meddiannu'r ynys a'i rhyddhad o allu ailadeiladu ei bywyd ar ôl y rhyfel a'i thaith i Gymru i astudio yn Abertawe.

"Roedd yn wych," meddai. “Roeddwn i'n byw yn Neuadd Beck. Roedd Abertawe wedi cael ei bomio'n drwm, ond ces i amser da iawn yno."

Mae Mrs Tay wrth ei bodd yn meddwl y bydd Verena yn parhau â'r cysylltiad teuluol â Phrifysgol Abertawe. "Mae Verena wedi bod yn greadigol iawn ers iddi fod yn yr ysgol gynradd," meddai. "Dyma'r unig beth roedd hi eisiau ei wneud erioed a dwi'n falch ei bod wedi penderfynu mynd i astudio gydag awduron eraill yn Abertawe."

Cyfarfu Verena â'r Athro D. J. Britton, Cyfarwyddwr Ysgrifennu Creadigol Abertawe, am y tro cyntaf yn gynnar yn ei gyrfa pan gymerodd ran yn un o'i weithdai i awduron yn Singapôr. Mae hi hefyd wedi gweithio gydag aelod arall o staff Ysgrifennu Creadigol Abertawe, Gilly Adams.

"Rydym yn edrych ymlaen yn fawr at groesawu awdur mor ddawnus â Verena," meddai'r Athro Britton, "yn enwedig gan fod hynny'n adnewyddu cysylltiad teuluol sy'n ymestyn yn ôl mor bell."