Cipwyr Cyrff Microscopig yn heigio ar ein cefnforoedd

Mae ymchwil newydd gan academyddion o Brifysgol Abertawe wedi canfod bod ein cefnforoedd yn llawn cipwyr cyrff microsgopig sy’n cael effaith sylweddol ar we fwydydd y cefnfor.

Mae’r ymchwil, a arweiniwyd gan Dr Aditee Mitra a’r Athro Kevin Flynn o Goleg Gwyddoniaeth  y Brifysgol ac a gyhoeddwyd gan gyfnodolyn y Gymdeithas Frenhinol Proceedings B, yn dangos bod microbau ysglyfaethus sy’n caethiwo ysglyfaeth i ennill gallu ffotosynthetig yn helaeth yn ein cefnforoedd. Mae’r micsotroffiaid planctonig cell-unigol yn organebau sy’n cyfuno ymddygiad fel planhigion ac fel anifeiliaid o fewn yr un gell.

Yn draddodiadol ystyriwyd micsotroffiaid yn hynod bethau neu’n bethau amherthnasol. Fodd bynnag am y tro cyntaf, mae tîm rhyngwladol wedi’i ariannu gan Ymddiriedolaeth Leverhulme, wedi mapio presenoldeb y micsotroffiaid hyn sy’n “cipio cyrff”, a dangoswyd eu bod yn bresennol mewn cefnforoedd ar draws y byd i gyd.

Mae dau fath o’r “cipwyr cyrff” hyn. Mae un yn dwyn nodweddion ffotosynthetig oddi ar eu hysglyfaeth wrth dreulio bwyd ac fel planhigion, maent yn defnyddio’r cloroplastau hyn i wneud bwyd. Mae micsotroffiaid eraill yn caethiwo cymunedau o ysglyfaeth ffotosynthetig o fewn eu cyrff, gan ddrifftio yn y cefnforoedd fel tai gwydr microscopig. Bu ymchwilwyr yn cam-labelu 50% o’r organebau hyn fel “anifeiliaid” er eu bod, mewn gwirionedd, yn bwyta ac yn ffotosyntheseiddio o fewn yr un gell. Mae’r cipwyr cyrff da yn cefnogi pysgodfeydd ond gall y rhai drwg fod yn wenwynig iawn.

Microscopic Body Snatchers Infest Our Oceans

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Meddai Suzana Leles, myfyrwraig PhD a phrif awdur yr ymchwil “Dangosodd dadansoddiad bio-ddaearyddol o oddeutu 100,000 o gofnodion fod mathau gwahanol o’r micsotroffiaid hyn yn dominyddu rhannau gwahanol o’n cefnforoedd yn ystod tymhorau gwahanol.”

Meddai Dr Mitra: “Dros y 5 mlynedd diwethaf buom yn gweithio fel rhwydwaith rhyngwladol yn archwilio pwysigrwydd micsotroffi mewn cefnforoedd byd-eang. Mae ein canfyddiadau’n ehangu cwmpas y model morol micsotroff-ganolog yr ydym wedi’i gynnig. Mae gan hyn y potensial i ddymchwel canrif o ddealltwriaeth o ecoleg y môr ac mae angen i ni gymryd micsotroffiaid yn fwy difrifol a chynnwys eu heffeithiau nodedig mewn modelau mathemategol a ddefnyddir i ragweld newid yn yr hinsawdd a chynorthwyo gyda’r gwaith o reoli’r amgylchedd.”

 ‌Microscopic Body Snatchers Infest Our Oceans; Figure 1 in Leles et al (2017) Proc Roy Soc B