Prifysgol Abertawe'n croesawu Canghellor newydd

Mae Prifysgol Abertawe wedi penodi Canghellor newydd.

Mae'r Athro'r Fonesig Jean Thomas yn Athro Biocemeg Emeritws ym Mhrifysgol Caergrawnt; bu'n Feistr Coleg St Catherine, Caergrawnt, yn ddiweddar a hi yw Llywydd presennol y Gymdeithas Bioleg Frenhinol. Bydd yn cyflwyno dyfarniadau gradd i raddedigion ar 8 Ionawr yn ystod cynulliadau graddio'r gaeaf Prifysgol Abertawe (8 Ionawr - 10 Ionawr 2018) i'w cynnal yn y Neuadd Fawr ar Gampws y Bae'r Brifysgol.

Mae'r Athro'r Fonhesig Jean Thomas yn olynu'r diweddar Rhodri Morgan, Prif Weinidog Cymru, a fu'n Ganghellor Prifysgol Abertawe rhwng 2011 a 2017.

Mae'r Athro Thomas yn gyn-fyfyriwr Prifysgol Abertawe (Coleg Prifysgol Abertawe, Prifysgol Cymru, fel yr oedd ar y pryd). Ym 1964, graddiodd â BSc Dosbarth Cyntaf mewn Cemeg ac, ym 1967, dyfarnwyd PhD mewn Cemeg iddi am ei thraethawd ymchwil: Hydroxyl-carbonyl interaction in cyclic peptides and depsipeptides

Yn union wedi hynny, dechreuodd Gymrodoriaeth Ymchwil Goffa Beit yn y Labordy Bioleg Foleciwlaidd yng Nghaergrawnt a, dwy flynedd yn ddiweddarach, ymunodd â staff academaidd yr Adran Biocemeg, Prifysgol Caergrawnt, lle mae wedi gweithio ers hynny a lle daeth yn Athro Biocemeg Facro-foleciwlaidd ym 1991.

Yn 2007, cafodd ei hethol yn 38ain Meistr Coleg St Catherine, Caergrawnt, rôl a gyflawnodd am 10 mlynedd. Hi oedd y fenyw gyntaf (a'r unig un o hyd) i'w hethol yn Feistr y Coleg ers iddo gael ei sefydlu ym 1473.

Yr Athro Fonesig Jean Thomas ‌Yn 2005, penodwyd yr Athro Fonesig Jean Thomas yn 'Fonesig Gadlwydd Urdd Ardderchocaf yr Ymerodraeth Brydeinig  (DBE) am ei gwasanaethau i Fiocemeg.  

Mae hi wedi derbyn gwobrau ac anrhydeddau niferus drwy gydol ei gyrfa, ac mae wedi gwasanaethu ar lawer o gyrff cenedlaethol. Cafodd ei hethol yn un o Gymrodorion y Gymdeithas Frenhinol ym 1986 a hefyd yn un o Gymrodorion Academi'r Gwyddorau Meddygol a  Chymdeithas Ddysgedig Cymru; mae hefyd yn aelod o Sefydliad Bioleg Foleciwlaidd Ewrop (EMBO) ac Academia Europaea. Mae ganddi raddau er anrhydedd a chymrodoriaethau gan sawl prifysgol a choleg, gan gynnwys Cymrodoriaeth er Anrhydedd gan Brifysgol Abertawe, a ddyfarnwyd iddi ym 1987.

Bu'n Ysgrifennydd Bioleg ac yn Is-lywydd y Gymdeithas Frenhinol am bum mlynedd o 2008, yn un o Lywodraethwyr Ymddiriedolaeth Wellcome am saith mlynedd o 2000 ymlaen ac yn aelod o Ymddiriedolwyr yr Amgueddfa Brydeinig am 10 mlynedd o 1994. Yn ogystal, mae wedi bod yn aelod, inter alia, o'r Cyngor Gwyddoniaeth a Pheirianneg  (SERC) a'r Cyngor Ymchwil Peirianneg a'r Gwyddorau Ffisegol (EPSRC). Ar hyn o bryd, hi yw Llywydd y Gymdeithas Bioleg Frenhinol (bu gynt yn Llywydd y Gymdeithas Fiocemegol); mae'n un o Ymddiriedolwyr Sefydliad Wolfson ac yn aelod o Gyngor Cynghori ar Wyddoniaeth Cymru.

'Anrhydedd o'r mwyaf'

Cafodd ei hurddo'n Gadlwydd Urdd Ardderchocaf yr Ymerodraeth Brydeinig (CBE) ym 1993 am wasanaethau i Wyddoniaeth ac, yn 2005, fe'i penodwyd yn 'Fonesig Gadlwydd Urdd Ardderchocaf yr Ymerodraeth Brydeinig  (DBE) am ei gwasanaethau i Fiocemeg.  

Wrth siarad am benodiad yr Athro Thomas, meddai Is-ganghellor Prifysgol Abertawe, yr Athro Richard B Davies: "Mae'n anrhydedd o'r mwyaf gennym groesawu'r Athro'r Fonesig Jean Thomas fel ein Canghellor newydd. Mae bri academaidd yr Athro Thomas yn ei rhagflaenu; mae ei gyrfa wedi bod yn ganmoladwy ac yn ysbrydoledig. 

Mae Prifysgol Abertawe'n parhau i dyfu ac i ddatblygu, o ran ei chyfleusterau o safon fyd-eang a'i henw fel prifysgol o fri rhyngwladol a arweinir gan ymchwil.

Wrth i ni agosáu at ein canmlwyddiant yn 2020, ac wrth i ni symud yn nes at gyflawni ein nod o fod ymysg y 200 o brifysgolion gorau yn y byd, ni allwn feddwl am neb gwell na'r Athro Thomas i'n harwain fel ein Canghellor, ac i adlewyrchu ein gwerthoedd o ragoriaeth academaidd, arloesi ac uchelgais mawr".

Ar adeg ei phenodi'n Ganghellor, meddai'r Athro'r Fonesig Jean Thomas: "Pan raddiais o Brifysgol Abertawe flynyddoedd maith yn ôl, ni allwn fod wedi dychmygu un diwrnod y byddai gen i'r fraint o wasanaethu fel ei Changhellor. Mae'r Brifysgol yn parhau i gyflawni ac i ehangu, ac rwy'n edrych ymlaen yn fawr at fod yn rhan o'r uchelgais cyffrous hwn wrth i ni agosáu at y canmlwyddiant yn 2020".