Plac yn nodi Prosiect Diagnosteg Gwaed yn Abertawe a ariennir gan Grant Platfform EPSRC wrth i ymchwilwyr "Chwalu Clotiau" geisio torri record y byd

Yr wythnos hon, (ddydd Iau, 13 Hydref), dadorchuddiodd yr Is-ganghellor, yr Athro Richard B Davies, blac i nodi Prosiect Diagnosteg Gwaed ym Mhrifysgol Abertawe a ariennir gan Grant Platfform y Cyngor Ymchwil Peirianneg a'r Gwyddorau Ffisegol (EPSRC).

EPSRC visit on World Thrombosis DayRoedd ymchwilwyr o'r Ysgol Feddygaeth a'r Coleg Peirianneg hefyd yn ceisio torri Record y Byd Guinness am y nifer o weithiau y gall rhywun daro balwnau dŵr mewn tair munud i godi arian at Thrombosis UK ac i nodi Diwrnod Thrombosis y Byd, ar Gampws y Bae'r Brifysgol.

Meddai Dr Karl Hawkins, Athro Cysylltiol ac Arweinydd Thema Dyfeisiau, yn Ysgol Feddygaeth Prifysgol Abertawe, "Wnaethon ni ddim torri record y byd, ond gobeithiwn ein bod wedi llwyddo i gynyddu ymwybyddiaeth o thrombosis a chodi arian ar gyfer Thrombosis UK."

Mae Diwrnod Thrombosis y Byd yn tynnu sylw at thrombosis, cyflwr sy'n cael ei anwybyddu'n a'i gamddeall yn aml.  Cafodd balŵns coch, i gynrychioli celloedd coch y gwaed, eu taflu at darged i ddangos sut gall pawb helpu i chwalu clotiau peryglus.

World Thrombosis Day - 1Beth yw Thrombosis?

Pan fydd rhywun yn cael anaf - torri'r croen er enghraifft - mae proses ceulo'r gwaed yn dechrau ac mae tolchen yn ffurfio i'n hamddiffyn rhag colli gwaed. Ond weithiau, gall y broses hon fynd o'i le ac mae'r gwaed yn troi'n gel o fewn gwythïen nad yw wedi cael ei thorri, gan ffurfio'r hyn sy'n cael ei alw'n thrombosis neu dolchen waed.  Thrombosis yw'r batholeg sy'n sylfaen llawer o afiechydon megis Thrombosis Gwythiennau Dwfn, Trawiadau ar y Galon a Strociau.

Rhai Ffeithiau:

-           Mae Thrombosis yn un o brif achosion marwolaeth ledled y byd, gan achosi un farwolaeth o bob pedair.

-           Mae thrombosis gwythiennol (tolchen waed mewn gwythïen) yn effeithio ar hyd at un person ym mhob 1000 bob blwyddyn.

-           Mae dau draean o'r holl dolchenni'n digwydd yn sgil arhosiad yn yr ysbyty - yr achos mwyaf cyffredin o farwolaethau yn yr ysbyty y gellir eu hatal yn y DU.

-           Ar gyfartaledd, bydd rhwng un a dwy fenyw ym mhob 1000 yn cael thrombosis gwythiennol yn ystod beichiogrwydd neu yn fuan ar ôl rhoi genedigaeth

Ymchwil i Dolchenni Gwaed yn Abertawe

World Thrombosis Day - 2Mae ymchwil blaengar ym Mhrifysgol Abertawe, a ariennir gan Bartneriaeth Effaith Gofal Iechyd EPSRC, yn mynd i'r afael ag angen clinigol sydd heb ei ddiwallu, sef gwella dulliau monitro a rhagweld ceulo annormal y gwaed (thrombosis) mewn afiechyd.

Meddai, Dr Karl Hawkins, Athro Cysylltiol ac Arweinydd Thema Dyfeisiau, yn Ysgol Feddygaeth Prifysgol Abertawe, "Mae ein Partneriaeth Effaith Gofal Iechyd, dan arweiniad yr Athro Rhodri Williams, yn dod ag academyddion o'r Coleg Peirianneg a'r Ysgol Feddygaeth ynghyd gydag ymgynghorwyr yn Ysbyty Treforys, dan arweiniad yr Athro Adrian Evans, a chynrychiolwyr diwydiant.  Rydym wedi datblygu biofarcwyr newydd (neu brofion clinigol) a allai achub miloedd o fywydau.

"Mae'r gweithgarwch hwn wedi'i atgyfnerthu ymhellach gan Grant Platfform EPSRC ar gyfer ymchwil dan arweiniad yr Athro Huw Summers o'r Coleg Peirianneg, sy'n datblygu technolegau integredig i ddarparu dealltwriaeth gynhwysfawr o waed claf.

"Un enghraifft yw technoleg sy'n seiliedig ar ddyfeisiau microhylifegol (neu 'sglodyn gwaed') lle caiff sampl o waed drwy bricio bys ei phrofi a darperir canlyniadau biofarcwyr bron ar unwaith. Bydd hyn yn helpu'r clinigwr i benderfynu ar unwaith ar driniaeth claf, a fydd yn lleihau unrhyw oedi ac, yn y pendraw, er lles y claf."

Meddai Dr Dan Curtis, Uwch-ddarlithydd yn y Coleg Peirianneg, "Fel peiriannydd, mae'n hynod ddiddorol i mi bod modd nodweddu proses mor gymhleth â cheulo'r gwaed gan ddefnyddio technegau sy'n fwy cyffredin yn y diwydiant prosesu polymerau.

"Roedd yn wych gallu hyrwyddo'r gwaith hwn ar Ddiwrnod Thrombosis y Byd. Mae'n amlygu'r effaith fyd-eang mae ein gwaith yn Abertawe yn ei chael."

Ar ben hyn, menywod sy'n beirianwyr oedd llawer o'r grŵp a helpodd i drefnu'r digwyddiad. Maen nhw'n credu nad oes llawer o sylw'n cael ei roi i risg thrombosis i fenywod. Roedd y tîm yn teimlo ei bod yn bwysig defnyddio'r digwyddiad hwn i amlygu'r risg benodol hon i iechyd a chodi ymwybyddiaeth ohoni.

Meddai Dr Bethan Thomas, Swyddog Ymchwil yn y Coleg Peirianneg a'r Ysgol Feddygaeth, "Mae fy ngwaith i'n cynnwys ymchwil a pheirianneg profion diagnosteg gwaed newydd drwy fesur nodweddion mecanyddol tolchenni gwaed iach ac afiach.

"Fel rhan o'r digwyddiad i godi arian at Ddiwrnod Thrombosis y Byd, roeddwn i a'm cydweithwyr yn awyddus iawn i dynnu sylw penodol at risg thrombosis mewn menywod a chynyddu ymwybyddiaeth o'r risg hon gan fy mod i'n gwybod bod llawer o bobl o'r farn bod thrombosis neu glefyd y galon yn berygl i iechyd dynion yn unig.

"Drwy siarad am thrombosis, gan gynnwys y ffactorau sy'n cynyddu'ch tebygolrwydd o’i gael a'r symptomau cyffredin, gallwn helpu i atal a lleihau risg afiechyd cardiofasgwlaidd i bawb."

Gallwch roi arian o hyd drwy fynd i dudalen y digwyddiad 'Chwalu Clotiau' ar wefan JustGiving yma.