Ymchwil yn rhoi golwg oddi uchod ar newid hinsawdd a chystadleuaeth

Mae ymchwil newydd wedi datgelu y gallai newid hinsawdd hirdymor effeithio ar y cydbwysedd rhwng rhywogaethau gwahanol o adar sy’n byw yn yr un ardaloedd a allai effeithio ar eu gallu i fyw a ffynnu ochr wrth ochr.

Blue tit in nestboxCyd-awdur yr ymchwil oedd Dr Mike Fowler o Goleg Gwyddoniaeth  Prifysgol Abertawe a chafodd yr ymchwil ei chyhoeddi gan Proceedings of the Royal Society B. Edrychodd ar gystadleuaeth rhwng y titw tomos las a’r titw mawr mewn pedwar safle yn Ewrop. Canolbwyntiodd yr astudiaeth ar ddau safle yng Ngwlad Belg, un yn yr Iseldiroedd ac un yn y DU sy’n gartref i barau bridio o’r ddau rywogaeth a lle bu cyfrifon yn cael eu casglu ers dros 15 mlynedd.

 

Newid Hinsawdd a Chystadleuaeth

‌Meddai Dr Fowler: “Mae’r titw tomos las a’r titw mawr yn cystadlu am fwyd a safleoedd clwydo, ond maent yn gyffredinol yn cydfodoli â’i gilydd. Gan ein bod yn ymwybodol bod amrywiadau yn yr hinsawdd yn gallu effeithio ar ddosbarthiad, ymddygiad a chylch bywyd planhigion ac anifeiliaid, ein nod oedd canfod a oedd yn bosibl bod newid hinsawdd yn newid y perthnasoedd cystadleuol rhwng y ddau rywogaeth hwn o adar.”

Blue tits competing over nest boxNod y tîm ymchwil oedd archwilio a yw cryfder y gystadleuaeth rhwng y titw tomos las a’r titw mawr wedi newid dros amser, a phe bai modd cysylltu hyn ag amrywiadau hinsoddol i’w galluogi i ragweld yn well ganlyniadau’r newid o ran cryfder y gystadleuaeth rhwng y rhywogaethau i gydfodoli.

Gwnaeth yr astudiaeth ganfod y gall newid hinsoddol hirdymor, er nad yw hyn yn digwydd bob amser, effeithio ar gystadleuaeth rhwng y titw tomos las a’r titw mawr. Dangosodd y data o un o’r safleoedd yng Ngwlad Belg fod rhyngweithiadau cystadleuol rhwng y rhywogaethau wedi newid, a oedd â’r potensial i amharu ar eu gallu hirdymor i gydfodoli.

Meddai Dr Fowler:  “Am y tro cyntaf y mae ein hastudiaeth wedi dangos bod newid hinsawdd yn gallu effeithio ar gystadleuaeth rhwng rhywogaethau fertebraidd sy’n cydfodoli yn y maes. Gallwn gasglu bod newid hinsawdd yn gallu cael effeithiau pwysig ar gymunedau ecolegol o ganlyniad i gystadleuaeth newidiol rhwng rhywogaethau sy’n rhyngweithio.  Mae’r ymchwil hon yn tynnu sylw at yr angen am astudiaethau pellach yn y dyfodol sy’n ystyried sut y gall effeithiau amrywiaethau tymor byr a hirdymor yn yr hinsawdd effeithio ar gystadleuaeth rhwng rhywogaethau.”

 

 ‌