Gallai amodau sy'n cynhesu arwain at niferoedd uwch o grwbanod benyw

Mae astudiaeth newydd gan academyddion o Brifysgol Abertawe wedi datgelu y gallai tymereddau cynhesach sy'n gysylltiedig â newid hinsawdd arwain at niferoedd uwch o grwbanod môr benyw a gallai’r boblogaeth ddiflannu mewn rhai rhannau o'r byd o ganlyniad.

Hawksbill turtles 2 courtesy of Frogfish Photography Mae astudiaeth newydd gan academyddion o Brifysgol Abertawe wedi datgelu y gallai tymereddau cynhesach sy'n gysylltiedig â newid hinsawdd arwain at niferoedd uwch o grwbanod môr benyw a gallai’r boblogaeth ddiflannu mewn rhai rhannau o'r byd o ganlyniad.  

Gwnaeth yr astudiaeth newydd a gynhaliwyd gan ymchwilwyr o Goleg Gwyddoniaeth y Brifysgol a Phrifysgol Deakin, Awstralia ac a gyhoeddwyd yr wythnos hon yn y Journal of Experimental Marine Biology and Ecology edrych ar effaith tymheredd sy'n cynhesu ar dair o boblogaethau crwbanod môr yn nythu ar Draeth Zeelandia ym Mharc Cenedlaethol St Eustatius (STENAPA) yn St Eustatius yn y Caribî. Yn ystod y degawdau diwethaf bu’r rhan fwyaf o gywion a anwyd ar draeth Zeelandia yn gywion benyw.

Meddai Nicole Esteban, sy'n ymchwilydd ym Mhrifysgol Abertawe, ac yn gyn-reolwr STENAPA: "Nid oes gan grwbanod môr gromsomau rhyw a thymheredd deori'r tywod sy'n amgylchynu nythaid o wyau sy'n pennu rhyw crwban ac adwaenir hyn fel Pennu Rhyw yn Amodol ar Dymheredd. Mae wyau sy'n deori ar dymereddau oerach (yn gyffredinol yn is na 29 °C) yn cynhyrchu crwbanod gwryw ac mae wyau sy'n deori ar dymereddau uwch yn cynhyrchu crwbanod benyw. Yng nghyd-destun newid hinsawdd, mae hyn wedi arwain at bryderon y gallai tymereddau awyr sy'n cynhesu arwain at boblogaethau crwbanod môr sy'n cael eu dominyddu gan niferoedd uwch o grwbanod menyw.

Cofnododd yr ymchwilwyr dymheredd y tywod gan ddefnyddio cofnodwyr tymheredd bychain wedi'u claddu yn nythod y crwbanod ar Draeth Zeelandia rhwng 2011 a 2013 lle mae crwbanod môr cefn lledr, hawksbill a gwyrdd yn nythu. Cyfunwyd y data ag amcanestyniadau tymheredd gan y Panel Rhynglywodraethol ar Newid Hinsawdd i fodelu sut y bydd tymereddau tywod yn newid ar y traeth yn y can mlynedd nesaf.

Datgelodd canlyniadau’r astudiaeth fod rhai tymereddau deori'n gymharol uchel, gyda chyfartaledd o 31.0 °C a’u bod yn amrywio o 29.1 °C i 33.3 °C trwy'r tymor nythu. O blith y boblogaeth o gywion ar gyfer pob rhywogaeth, roedd y canran o gywion gwryw ar Draeth Zeelandia ar y lefelau canlynol:

  • Roedd 36% o’r crwbanod Hawksbill yn grwbanod gwryw
  • Roedd 24% o’r crwbanod cefn lledr yn grwbanod gwryw  
  • Roedd llai nag 16% o’r crwbanod gwyrdd yn grwbanod gwryw

Hawksbill turtles courtesy of Frogfish Photography

Gan edrych at y dyfodol, mae'r wybodaeth hon yn awgrymu y bydd y gogwydd tuag at grwbanod benyw yn cynyddu o achos tymereddau awyr mwy cynnes yn y degawdau sydd i ddod ac mae arwyddion y bydd llai nag 1% o gywion crwbanod gwyrdd yn rhai gwryw erbyn 2090.

Meddai Ms Esteban: "Mae pryder mawr na fydd digon o wrywod yn cael eu geni ar draeth Zeelandia yn y dyfodol. Os bydd diffyg crwbanod gwryw, bydd y boblogaeth leol mewn perygl o ddiflannu. Pryder arall yw nad yw wyau crwbanod yn datblygu uwchben tymheredd arbennig.  Mae'r astudiaeth yn tynnu sylw at risgiau difodiant oherwydd newid hinsawdd ar gyfer rhywogaethau y mae eu bioleg yn gysylltiedig yn agos â thymheredd.  

"Mae'r ymchwil hon yn tanlinellu bod gwir angen cymryd camau gweithredu cadwraeth effeithiol er mwyn atal difodiant lleol y poblogaethau hyn o grwbanod yn St Eustatius. Mae strategaethau cadwraeth posibl yn cynnwys cysgodi nythod crwbanod ar y traeth neu symud nythod i ran oerach o'r traeth megis deorfa warchodedig. Mae Rheolwr y Parc Morol, Jessica Berkel, wedi nodi eu bod eisoes wedi treialu adleoli wyau crwbanod i 'safle deori' oerach ac mae'n bosib mai hyn fydd un o'r strategaethau a ddefnyddir yn y dyfodol."

Cyhoeddwyd "Tymereddau tywod ar gyfer crwbanod môr sy'n nythu yn y Caribî: goblygiadau ar gyfer cymarebau rhyw cywion yn wyneb newid hinsawdd" gan y Journal of Experimental Marine Biology and Ecology (2015).   Awduron:  Jacques-Olivier Laloë, Nicole Esteban, Jessica Berkel a Graeme Hays.

Darllenwch yr astudiaeth yma

Mae delweddau eglurdeb uchel o grwbanod Hawksbill trwy garedigrwydd Frogfish Photography ar gael ar gais.