Disgyblion yn gweithio gydag archifwyr i ddatgelu hanes Ystâd Sandfields ym Mhort Talbot

Mae disgyblion Ysgol Uwchradd Sandfields ym Mhort Talbot wedi bod yn cydweithio gydag archifwyr, haneswyr ac arbenigwyr eraill i greu arddangosfa am hanes Ystad Sandfields, a adeladwyd yn y 1950au ar gyfer gweithwyr dur a’u teuluoedd.

Caiff arddangosfa o’u gwaith ei lansio ym Mhort Talbot ar ddydd Sadwrn, 14 Mawrth.

Gweithiodd y disgyblion Blwyddyn 9 gyda thîm o arbenigwyr, gan gynnwys archifwyr o Archifau Richard Burton ym Mhrifysgol Abertawe, Archifau Gorllewin Morgannwg, academyddion o Adran Hanes y Brifysgol, staff yr amgueddfa ac athrawon.

Defnyddiodd y disgyblion luniau, ffilmiau, mapiau a chopïau o ddogfennau o’r archifau. Cyfwelodd rhai â’u pherthnasau am eu hatgofion o Sandfields.

Sandfields Estate steel exhibition - artwork

Llun: Enghraifft o waith celf o’r Sandfields gan Brandon Webb, disgybl Blwyddyn 9.

Cynorthwyodd yr archifywr Kim Collis a Katrina Legg y plant gyda’u gwaith, gyda chefnogaeth ychwanegol gan staff Amgueddfa Genedlaethol y Glannau.

Cawsant gyfle hefyd i gydweithio â Bleddyn Penny, hanesydd o Brifysgol Abertawe sy’n arbenigo yn hanes gwaith dur Port Talbot, a greoedd cyfres o recordiau o weithwyr dur a oedd wedi ymddeol yn siarad am eu bywydau.  

Canlyniad gwaith y disgyblion oedd cyfres o faneri printiedig, sy'n cynnwys eu gwaith celf a thrawsgrifiadau o'u cyfweliadau, ynghyd â ffotograffau, mapiau ac adnoddau eraill o'r archifau.

Bydd y baneri yn cael eu lansio’n gyhoeddus fel rhan o'r digwyddiad cymunedol a gynhelir yng Nghanolfan Addysg Gymunedol Sandfields, Seaway Parade, Port Talbot, ddydd Sadwrn 14 Mawrth, 2015.

Lansiad yr arddangosfa: Dydd Sadwrn, 14 Mawrth 2015. 10am - 1pm.

Canolfan Addysg  Gymunedol Sandfields, Seaway Parade, Port Talbot, SA12 7BL.

Mae’r digwyddiad yn agored i bawb ac yn rhad ac am ddim.

Sandfields Estate steel exhibition

Llun: Ystâd Sandfields yn y 1960au.

‌Bydd y lansiad hefyd yn cynnwys:

  • sgyrsiau am hanes y gwaith dur ym Mhort Talbot gan Dr Louise Miskell a Bleddyn Parry, y ddau o Adran Hanes a'r Clasuron, Prifysgol Abertawe.
  • arddangosfa o ddogfennau a lluniau o hanes Sandfields.

Bydd y baneri yn cael eu cynnwys mewn arddangosfa fwy yn Amgueddfa Genedlaethol y Glannau o Ebrill – Mehefin 2015.

Meddai Dr Katrina Legg o Archifau Richard Burton ym Mhrifysgol Abertawe: “Mae archifau i bawb, a dyna pam roeddem mor falch i weithio gyda’r disgyblion a’n partneriaid ar y prosiect arbennig hwn.”

Sandfields Estate steel exhibition - pupils

Llun: Rhai o’r disgyblion yn gweithio gyda Bleddyn Parry. 

Meddai Kim Collis o Archifau Gorllewin Morgannwg: “Mae’r arddangodfa yn bwrw goleunu ar hanes diddorol Sandfields, cymuned â adeiladwyd ar ddur. Mae’r prosiect wedi bod o fudd mawr i’r disgyblion aethant i amgueddfa leol, nifer ohonynt am y tro cyntaf, a chawanst gyfle i weld archifau nad oeddent yn gwybod eu bod yn bodoli.

“Bydd gweld gwaith y plant yn cael ei arddangos yn yr ysgol, y gymuned leol a’r Amgueddfa Genedlaethol yn rhoi cryn balchder i’r plant, eu ffrindiau a’u teulu, a phawb yn ardal Sandfields.”

Am y prosiect:

Ariennir y prosiect drwy gynllun Newid Pethe Llywodraeth Cymru, a chaiff ei weinyddu gan Gyngor Archifau a Chofnodion Cymru (CACC). Mae eu partneriaid yn cynnwys:

  • Gwasanaeth Archifau Gorllewin Morgannwg – Kim Collis (Archifydd)
  • Archifau Richard Burton, Prifysgol Abertawe  – Elisabeth Bennett (Archifydd y Brifysgol) a Katrina Legg (Cynorthwyydd Archifau)
  • Adran Hanes a Chlasuron, Prifysgol Abertawe  - Dr Louise Miskell (Athro Cysylltiol) and Bleddyn Penny (myfyriwr PhD)
  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau, Amgueddfeydd Cenedlaethol Cymru – Leisa Bryant ac Andrew Deathe
  • Ysgol Uwchradd Sandfields – Darren Grounds (Daearyddiaeth), Erica Gent ac Adam John (Celf) ‌